III SA/Kr 1285/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2015 r. sprawy ze skarg K. Ś. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego P. G. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w K kwotę 1440,00 (słownie: tysiąc czterysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z dnia 6 maja 2014 r. działając na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1 k.p.a. oraz art. 129 § 1 i 2 k.p.a. orzekło odpowiednio: - w postanowieniu nr [...] o odmowie przywrócenia K. Ś. (dalej: skarżącemu) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] orzekającej o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego specjalnego w kwocie 40 zł do zakupu środków czystości i higienicznych, - w postanowieniu nr [...] o odmowie przywrócenia K. Ś. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] orzekającej o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności do przygotowania jednego posiłku dziennie w kwocie 120 zł, - w postanowieniu nr [...] o odmowie przywrócenia K. Ś. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] orzekającej o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności do przygotowania jednego posiłku dziennie w kwocie 120 zł, - w postanowieniu nr [...] o odmowie przywrócenia K. Ś. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] orzekającej o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie opłat za czynsz za październik 2013 r., - w postanowieniu nr [...] o odmowie przywrócenia K. Ś. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego na pokrycie w całości zaległości czynszowych, - w postanowieniu nr [...] o odmowie przywrócenia K. Ś. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności do przygotowania śniadań i kolacji na październik, listopada i grudzień. Powyższe postanowienia zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Odwołania od powyżej opisanych decyzji Prezydenta Miasta K. Ś. złożył osobiście w dniu 7 lutego 2014 r. równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania we wszystkich wymienionych sprawach. Wniosek skarżącego nie zawierał uzasadnienia. Zaskarżone decyzje zostały prawidłowo doręczone skarżącemu odpowiednio: - w dniu 8 listopada 2013 r. (decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] - k. 2319 akt adm.), - w dniu 8 listopada 2013 r. (decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] - k. 2320 akt adm.), - w dniu 8 listopada 2013 r. decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] - k. 2321 akt adm.), - w dniu 28 listopada 2013 r. decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] - k. 2317 akt adm.), - w dniu 28 listopada 2013 r. decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] - k. 2318 akt adm.), - w dniu 28 listopada 2013 r. decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] - k. 2423 akt adm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zatem wniesienie przez skarżącego odwołania w dniu 7 lutego 2014 r. nastąpiło już po upływie terminu do ich wniesienia. Kolegium podkreśliło także, że powyższe terminy są terminami ustawowymi i wiążą zarówno organy administracji, jak i też uczestników postępowania. Nie mogą być zatem zmieniane, a jedynie na prośbę zainteresowanego, a w razie uchybienia terminowi, mogą być przywrócone na zasadach określonych w art. 58-59 k.p.a. Ponieważ ani odwołanie od powyższych decyzji Prezydenta Miasta, ani wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zawierał uzasadnienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pismem z dnia 27 marca 2014 r. wezwało skarżącego o uzupełnienie podania, jednak skarżący ani w piśmie z dnia 9 kwietnia 2014 r. ani też w uzupełniającym piśmie z dnia 30 kwietnia 2014 r. nie wskazał żadnych przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W konsekwencji Kolegium uznało, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołań w przedmiotowych sprawach nastąpiło bez jego winy. W tej sytuacji Kolegium stwierdziło brak podstaw do orzekania o przywróceniu terminu. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na powyższe postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. Ś. zarzucił naruszenie prawa do obrony poprzez nieuwzględnienie przywrócenia terminu do wniesienia skarg o wznowienie postępowania oraz naruszenie art. 145 k.p.a. Ponadto zarzucił naruszenie przez organ art. 8, art. 87, art. 67 i art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1 oraz 3-6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 3 pkt 3 pkt 1 i 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto skarżący wniósł o uchylenie, zmianę i stwierdzenie nieważności decyzji z naruszeniem prawa oraz stwierdzenie, że decyzje naruszały Konstytucję RP i ustawę o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniami z dnia 24 marca 2015 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie dla niego radcy prawnego. Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd na rozprawie w dniu 30 lipca 2015 r. postanowił połączyć niniejszą sprawę ze sprawą o sygn. akt III SA/Kr 1286/14, III SA/Kr 1287/14, III SA/Kr 1288/14, III SA/Kr 1289/14, III SA/Kr 1290/14 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Kr 1285/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przedmiotem rozstrzyganej sprawy są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. oraz decyzji z dnia [...] 2013 r. Materialnoprawna podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonych orzeczeń stanowił art. 58 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2), przy czym przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Z powołanej regulacji wyraźnie wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przy ocenie braku winy zainteresowanego, organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z 28 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1257/11, publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązkiem wnoszącego prośbę o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminowi należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, skarżący powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. W przedmiotowych sprawach skarżący w piśmie z dnia 7 lutego 2014 r. domagał się przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji organu pierwszej instancji wydanych w dniu 5 listopada 2013 r., które zostały doręczone skarżącemu w dniu 8 listopada 2013 r., oraz od decyzji tego organu wydanych w dniu [...] 2013 r., które zostały doręczone skarżącemu w dniu 28 listopada 2013 r. W piśmie tym skarżący nie wskazał żadnych powodów uchybienia terminu do wniesienia odwołań od przedmiotowych decyzji i dlatego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w piśmie z dnia 27 marca 2014 r., wezwało skarżącego wskazanie przyczyn uchybienia termu do wniesienia odwołań od decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślić należy, że w piśmie z dnia 7 lutego 2014 r. skarżący domagał się przywrócenia terminu do wniesienia środków odwoławczych od kilkudziesięciu orzeczeń (decyzji i postanowień) wydanych przez Prezydenta Miasta. W sprawach tych Samorządowe Kolegium Odwoławcze stosownymi postanowieniami odmówiło przywrócenia terminu do ich wniesienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokami: z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1260/14, z dnia 23 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1239/14 oraz III SA/Kr 167/14 oddalił skargi K. Ś. na powyższe postanowienia (wszystkie wyroki dostępne na http//orzeczenia.nsa.gov.pl) . Sąd orzekający w tej sprawie, w całości podziela stanowisko Sądu zaprezentowane w powołanych powyżej wyrokach. W szczególności w ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wezwało skarżącego do uzupełnienia braków podania o przywrócenie terminu, którym to organ dodatkowo dał wyraz czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.), mając na względzie interes skarżącego (art. 7 k.p.a.) oraz jego indywidualne warunki. W konsekwencji nie użycie przez organ odwoławczy, w piśmie kierowanym do skarżącego sformułowań kodeksowych i nie wezwanie go "uzupełnienie braków podania" lecz wezwanie o przedłożenie odpowiednich dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminów do wniesienia odwołań nie stanowi takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, zdaniem Sądu Kolegium podjęło wszelkie niezbędne kroki w celu umożliwienia skarżącemu uprawdopodobnienia, że do uchybienia ww. terminów do wniesienia odwołań w przedmiotowych sprawach doszło bez jego winy. Skarżący jednak nie ustosunkował się do tej inicjatywy organu w żaden sposób, który mógłby zostać uznany za wykonanie dyspozycji art. 58 § 1 k.p.a., w szczególności w przesłanych do Kolegium pismach nie wskazał żadnych okoliczności świadczących o tym, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ponadto podkreślić należy, że nawet gdyby skarżący – odpowiadając na wezwanie organu z dnia 27 marca 2014 r. – uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie powinno przywrócić skarżącemu terminu do wniesienia ww. odwołań, ponieważ zgodnie z art. 58 § 2 zdanie pierwsze k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Jest to zatem termin nieprzywracalny. Tymczasem skarżący nie wykazał kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, a z okoliczności sprawy może wynikać, że zdaniem skarżącego – wobec złożenia wniosku o przywrócenie terminu w dniu 7 lutego 2014 r. – przyczyna uchybienia terminu ustała najwcześniej na przełomie stycznia i lutego 2014 r. W aktach postępowań administracyjnych prowadzonych w sprawach skarżącego (przesłanych do Sądu wraz z rozpatrywanymi skargami), znajdują się liczne pisma skarżącego wskazujące, że skarżący brał czynny udział w kilkudziesięciu postępowaniach administracyjnych w sprawach pomocy społecznej prowadzonych przez organy obu instancji w okresie poprzedzającym koniec stycznia 2014 r. W pismach z dnia 27 listopada oraz 18 grudnia 2013 r., skarżący zwracał się do pracowników organu pierwszej instancji o przedstawienie szeregu informacji. Sam fakt prowadzenia wobec skarżącego licznych postępowań administracyjne z zakresu pomocy społecznej, nie może stanowić wystarczającego powodu przywrócenia terminu do złożenia odwołania w postępowaniu administracyjnym. Oceniając brak winy w uchybieniu terminu bierze się bowiem pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 978/13, LEX nr 1471645). Zatem skarżący nie tylko nie uprawdopodobnił, że do uchybienia ww. terminów do wniesienia odwołania doszło bez jego winy, ale także nie wykazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań wniósł w termie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Nadto Sąd uznał za bezzasadne stawiane przez skarżącego zarzuty naruszenia przez organ art. 8, art. 87, art. 67 i art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1 oraz 3-6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 3 pkt 3 pkt 1 i 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W zaskarżonych postanowieniach Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie konkretyzowało bowiem norm wynikających z tych przepisów. Zarzuty te są zatem nieadekwatne kwestionowanym przez skarżącego rozstrzygnięciom, których podstawę prawną stanowiły przede wszystkim przepisy art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. Tych zaś przepisów - ani innych norm regulujących materialne i procesowe podstawy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło. Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone rozstrzygnięcia były dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby ich uchylenie. Wobec powyższego skargi należało oddalić, stosownie do art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W punkcie II wyroku Sąd – stosownie do art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł ponadto o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego działającemu na zasadzie prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zasądzona kwota wynika z kolei – w każdej z połączonych spraw – z § 15 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 490).