III SA/Kr 1286/12
WyrokWSA w Krakowie2012-12-19
Skład orzekający: Sędzia NSA Piotr Lechowski, Sędzia WSA Elżbieta Kremer, SO (del.) Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów, polegająca na ujawnieniu podziału działek, może zostać wydana pomimo braku zgody obecnych właścicieli nieruchomości, jeśli podział ten wynika z wcześniejszych decyzji administracyjnych i operatu geodezyjnego?Ratio decidendi
Decyzja o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów, polegająca na ujawnieniu podziału działek, jest zgodna z prawem, jeśli podział ten wynika z wcześniejszych decyzji administracyjnych i operatu geodezyjnego, nawet jeśli obecni właściciele nieruchomości nie wyrażają na to zgody. Ujawnienie podziału ma charakter przedmiotowy i nie wpływa na prawo własności, a jedynie określa obszary, względem których można dochodzić odrębnych uprawnień.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów poprzez ujawnienie podziału działek. Właściciele nieruchomości, którzy nabyli ją później, nie zgadzali się na ten podział, twierdząc, że narusza to ich prawo własności i dostęp do drogi publicznej. Organy administracji uznały, że podział wynika z wcześniejszych decyzji administracyjnych i operatu geodezyjnego, a jego ujawnienie ma charakter przedmiotowy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III SA/Kr 1286/12 | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.), Sędziowie WSA Elżbieta Kremer, SO (del.) Janusz Bociąga, , Protokolant Ewelina Knapczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r., sprawy ze skargi M. O. – D., następcy prawnego K. O. i C. O., na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, z dnia 24 lutego 2000 r. nr [...], w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów skargę oddala
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania K. i C. małż. O, decyzją z dnia 24.02.2000 r. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy T z dnia [...] 1999 r. znak [...], którą wprowadzono zmiany w operacie ewidencji gruntów dla obrębu Z, gmina T, przez ujawnienie podziału działek: Nr [...] na działki Nr [...] i [...] oraz Nr [...] na działki [...] i [...] uwidocznionego w operacie pomiarowym przyjętym w dniu 15 lutego 1982 r. do Państwowego Zasobu Geodezyjno-Kartograficznego za Nr [...]. Decyzję oparto na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7 "b" pkt 2 i art. art. 20, 21, 22, 23, 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przytoczono następujące ustalenia faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia:
Aktem własności ziemi Naczelnika Powiatu z dnia 25.10.1973r. Nr [...], stwierdzono, że E. i J. małż. O., z mocy prawa w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, stali się właścicielami nieruchomości składającej się z działek Nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 4.8600 ha położonych w miejscowości Z, zabudowanych domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi.
Na wniosek E. i J. małż. O. Naczelnik Gminy T, decyzją z dnia [...] 1978 r. Nr [...], w trybie przepisów ustawy z dnia 27.10.1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), przejął na rzecz Państwa nieodpłatnie gospodarstwo rolne o pow. 4.86 ha składające się z działek ewidencyjnych Nr [...], [...] i [...] z wyłączeniem budynków stanowiących własność E. i J. O. znajdujących się na działce Nr [...].
"Postanowieniem" z dnia [...] 1981 r. znak [...], Naczelnik Gminy T na podstawie art. 22 pkt 1 ustawy z 27.10.1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, "uzupełnił swoją" decyzje z dnia [...] 1978 r. w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego za rentę, ustanawiając prawo dożywotniego użytkowania gruntu rolnego na działce Nr [...] o pow. 0.30 ha i działki Nr [...] o pow. 0.15 ha zabudowanej budynkami mieszkalno-gospodarczymi w zakresie niezbędnym do korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych.
Operatem pomiarowym przyjętym do Państwowego Zasobu Geodezyjno-Kartograficznego w dniu 15 lutego 1982 r. Nr [...], dokonano podziału działki [...] o pow. 3.74 ha na działki [...] o pow. 3.59 ha i na [...] o pow. 0.15 ha tj. o powierzchni niezbędnej do korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych wraz z ustanowionym "dożywociem" dla E. i J. O., oraz podzielono działkę Nr [...] o pow. 0.65 ha na działki [...] o pow. 0.35 ha i [...] o pow. 0.30 ha z prawem dożywotniego użytkowania gruntu.
Zarówno decyzja z dnia [...] 1978 r. jak i uzupełniające ją "postanowienie" z dnia [...] 1981 r. nie zostały zaskarżone i stały się ostateczne.
Wynikających z powyższej decyzji i postanowienia zmian podmiotowych oraz podziału geodezyjnego Nr [...] wraz z adnotacją przy działkach Nr [...] i [...] o ustanowionym dożywociu i odrębnej własności budynków na działce Nr [...], wówczas w ewidencji gruntów nie wprowadzono.
W założonej na wniosek Naczelnika Gminy T w 1986 r. przez Państwowe Biuro Notarialne księdze wieczystej Nr [...], wpisano Skarb Państwa – Państwowy Fundusz Ziemi m.in. jako właściciela działek Nr [...], [...] i [...]. Dokonany wpis nie ujawniał podziału działek Nr [...] i [...], nie wykazano innego charakteru własności budynków mieszkalnego i gospodarczego na działce [...], oraz wpis nie ujawnił ograniczenia prawa własności prawem dożywocia na rzecz E. i J. O.
Naczelnik Gminy T, kolejną decyzją z dnia [...] 1988 znak [...] w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71) ustalił C. O. nabywcą nieruchomości rolnej Państwowego Funduszu Ziemi oznaczonej w rejestrze gruntowym jako działki Nr [...] o pow. 0.47 ha, Nr [...] o pow. 3.74 ha i [...] o pow. 0.65 ha i o łącznej powierzchni 4.86 ha położonej na terenie Z.
Umową sprzedaży zawartą dnia 13 grudnia 1988 r. w formie aktu notarialnego w PBN Nr rep. [...], C. O. i K. O. na prawach wspólności ustawowej nabyli od Skarbu Państwa, z Państwowego Funduszu Ziemi nieruchomość rolną składającą się z działek Nr [...], [...] i [...] o pow. 4.86 ha objętych KW [...]. W aneksie do tej umowy z dnia 13.07.1989 r. (Rep. [...]), przedstawiciel Skarbu Państwa oświadczył, że częścią składową opisanej wyżej działki Nr [...] jest stary budynek mieszkalny i gospodarczy, które stanowią odrębny przedmiot własności, a ich właścicielami są E. i J. małż. O., przedkładając na dowód powyższego informację o terenie wydaną przez Urząd Gminy w T. z dnia 16.11.88 [...].
J. O. zmarła, a nabycie spadku po niej na rzecz E. O. stwierdzone zostało postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 1998 r. (sygn. [...]).
Wnioskiem z dnia 26 stycznia 1999 r. E. O. wystąpił z wnioskiem o dokonanie zmian w ewidencji gruntów, przez jej "uaktualnienie" w drodze wprowadzenia do ewidencji działki Nr [...] o pow. 15 arów, zabudowanej budynkiem mieszkalnym.
Pierwotnemu wnioskowi odmówił Wójt Gminy T decyzją z [...] 1999 r.
Uwzględniając odwołanie, Organ II instancji, decyzja z dnia [...] 1999 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Wójt Gminy T, umocowany porozumieniem zawartym w 1990 r. z Kierownikiem Urzędu Rejonowego, ponownie rozpatrując sprawę, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...]1999 r. znak [...], orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów dla obrębu Z gmina T zmiany przez ujawnienie podziału działki ewid. Nr [...] o pow. 3.74 ha na działki Nr [...] o pow. 3.59 ha i [...] o pow. 0.15 ha oraz podziału działki Nr [...] o pow. 0.6500 ha na działki Nr [...] o pow. 0.35 ha i [...] o pow. 0.30 ha uwidocznionego na mapie uzupełniającej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 15 lutego 1982 r. pod nr [...]. Za podstawę swego rozstrzygnięcia organ I instancji przyjął powyższe ustalenia faktyczne. Organ I instancji wyjaśnił także, że "decyzja tego organu z dnia [...] 1999 r." w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wprowadzenia zmian przez ujawnienie podziału działek "do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przed sądem powszechnym – uzyskania brakujących dokumentów", została uchylona "decyzją" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] 1999 r.
W odwołaniu od tej decyzji Wójta Gminy T z [...] 1999 r. K. i C. małż. O. podnosili, że nie wyrażają zgody na podział swoich działek Nr [...] i [...]. Zdaniem odwołujących się aktem notarialnym z dnia 13 grudnia 1988 r. nabyli nieruchomość o pełnej powierzchni 4.86 ha, składającej się z działek Nr [...], [...] i [...] w całości i wolną od obciążeń.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przyjął za własne ustalenia organu I instancji, które uzupełnił dalszymi ustaleniami. Ustalono, na podstawie odpisu z księgi wieczystej Nr [...] z dnia 25.03.1999 r., uzyskanego po złożeniu wniosku inicjującego postępowanie o wprowadzenie zmian, że księga urządzona została dla nieruchomości obejmującej działki Nr [...], [...] i [...] o pow. 4 ha 86 a na podstawie umowy z dnia 13 grudnia 1988 r. a prawo własności tej nieruchomości wpisane jest na rzecz C. O. i K. O. na prawach wspólności ustawowej, zaś działy III i IV są wole od wpisów.
Zdaniem organu odwoławczego ostateczna decyzja z dnia [...] 1978 r. uzupełniona postanowieniem z [...] 1981 r. w przedmiocie przejęcia przez Państwo nieodpłatnie gospodarstwa rolnego za rentę oraz podział dokonany operatem pomiarowym przyjętym do Państwowego Zasobu Geodezyjno-Kartograficznego z dnia 15 lutego 1982 r. na Nr [...], dawały podstawę do wprowadzenia stosownie do postanowień § 67 pkt 1 załącznika do Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów, zmian w ewidencji przez ujawnienie Skarbu Państwa jako właściciela przejętej nieruchomości "oraz ujawnienia podziału geodezyjnego Nr [...] wraz z adnotacja przy działkach Nr [...] i [...] o ustanowionym dożywociu i odrębnej własności budynków znajdujących się na działce [...]".
Niewprowadzenie tej zmiany przed 1988 r. nastąpiło wskutek nieprawidłowej działalności Naczelnika Gminy T naruszającej powyższy przepis § 67 "ust. 1" załącznika do Zarządzenia z 20 lutego 1969 r., co doprowadziło do niezgodności stanu faktycznego ze stanem prawnym w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego, prowadzący ewidencję, organ obowiązany jest w obecnym stanie do ujawnienia w ewidencji zmiany w zakresie tylko przedmiotowym przez uwidocznienie podziału geodezyjnego zaewidencjonowanego za Nr [...], bez wprowadzania zmian podmiotowych, które mogą być następstwem dochodzenia w postępowaniu sądowym roszczeń związanych z prawem własności.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyli K. i C. małż. O. z wnioskiem o jej uchylenie. Skargę oparto na zarzucie naruszenia prawa własności oraz kwestionowaniu sensu i podstawy dokonania i wprowadzenia do ewidencji danych wynikających z podziału nieruchomości. Nie wskazując naruszonych przepisów prawa i nie kwestionując, że w aneksie do umowy sprzedaży, przedstawiciel Skarbu Państwa złożył oświadczenie, że częścią składową działki Nr [...] są budynki (mieszkalny i gospodarczy) stanowiące przedmiot własności E. i wówczas żyjącej jego żony J. O., skarżący podnieśli, iż wpisani są w księdze wieczystej Nr [...] jako właściciele działek [...], [...] i [...] bez obciążeń, a o operacie podziału działki Nr [...] i [...] dowiedzieli się dopiero w 1999 r. w następstwie zawiadomienia o wprowadzeniu zmiany. Zdaniem skarżących nie zostało wykazane czy operat taki istniał, skoro ujawniony został tak późno. W dalszych wywodach skargi podnoszono, iż proponowany podział pozbawia skarżących dostępu do drogi publicznej, a nadto dotyczy dwóch działek Nr [...] (zabudowanej) i Nr [...] niezabudowanej, a były właściciel czyni faktyczne przeszkody w korzystaniu z nieruchomości. Podnoszono także, że jeszcze przed zawarciem umowy skarżący dzierżawili ten grunt.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Powołując przepis § 65 ust. 2 Rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813), wskazano, iż zastosowanie w sprawie miały przepisy załącznika do Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (Mon. Pol. Nr 11, poz. 98). Podkreślono, że wprowadzeniu do ewidencji podlegają tylko zmiany przedmiotowe w zakresie podziału działki Nr [...] i [...], uwidocznione w operacie pomiarowym "przyjętym do Państwowego Zasobu Geodezyjno-Kartograficznego w dniu 15 lutego Nr [...]". Wskazano, iż celem tego podziału było wydzielenie działki Nr [...] o pow. 0.15 ha jako niezbędnej do korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych wraz z ustanowionym dożywociem dla E. i J. małż. O. oraz działki Nr [...] o pow. 0.30 ha z prawem dożywotniego użytkowania gruntu rolnego. Jednakże ujawnienie zmian w ewidencji działek, nie zmienia tytułu ich własności.
Po wniesieniu skargi uczestnik E. O. zmarł, a postępowanie w sprawie pod poprzednią sygnaturą II SA/Kr 790/00 zawieszono postanowieniem z dnia 26 stycznia 2004 r.
W okresie zawieszenia skarżący C. O. i K. O. aktem notarialnym z dnia 1.06.2007 r. Rep. [...] darowali córce M. O. nieruchomość położoną w Z, objętą KW [...] stanowiącą działki [...], [...], [...], [...] i [...].
Wobec braku wniosków stron o podjęcie postępowania, Sąd z urzędu ustalił, że uczestnik E. O. zawarł ponowny związek małżeński z J. O. – O. z d. K. i pozostawał w związku małżeńskim w chwili swej śmierci w dniu 11.05.2003 r. Ustalono dalej, iż J. O. – O. z d. K. zmarła 15 marca 2009 r., a krąg jej ewentualnych następców prawnych nie jest znany.
Na wniosek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Sąd Rejonowy, postanowieniem z dnia 15.06.2012 r. sygn. akt [...], sprostowanym postanowieniem z dnia 3.09.2012 r. sygn. j. w. w zakresie oczywistej omyłki, ustanowił kuratora spadku nieobjętego po J. O. – O. w osobie P. M.
Postanowieniem z dnia 26 września 2012 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie, a sprawa otrzymała obecna sygnaturę.
Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. następca prawny skarżących M. O. – D. podtrzymała skargę.
Kurator spadku J. O. – O. – następcy prawnej E. O. – wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skarga ulega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Stosownie o przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przedmiot kontroli działalności administracji publicznej wywołanej niniejszą skargą stanowi zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zaskarżona decyzja została wydana w dniu 24.02.2000r., a postępowanie z wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy skargi K. i C. małż. O. nie zostało zakończone przed 1 stycznia 2004 r.
W związku z powyższym na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jako właściwy i na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej ustawa P.p.s.a. – Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji prowadzi do konstatacji, że nie zachodzą w sprawie przewidziane art. 145 § 1 ust. 1 przesłanki do uchylenia decyzji z powodu stwierdzenia: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego (poza opisanym w punkcie b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie dopatrzył się też Sąd określonych art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego przyczyn stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Ocena zarzutów skargi musi być poprzedzona przypomnieniem regulacji prawnych, które legły u podstaw złożonego przez E. O. wniosku o wprowadzenie zmian w ewidencji, a które są przedmiotem skargi.
Poprzednio nieruchomość obejmująca gospodarstwo rolne o pow. 4.86 ha składające się z działek [...], [...] i [...] w Z stanowiła własność E. O. i jego pierwszej żony J. O.
Gospodarstwo rolne na wniosek właścicieli na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. z 77 r. 32.140), zostało przejęte nieodpłatnie przez Państwo, na podstawie decyzji Naczelnika Gminy T z [...] 1978 r. Następstwem przekazania Państwu gospodarstwa rolnego było powstanie po stronie zbywców (przy spełnieniu innych jeszcze warunków) prawa do zaopatrzenia emerytalnego rolników.
Zgodnie z art. 51 ust. 1 i 2 powołanej ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin – dalej ustawa o zabezpieczeniu emerytalnym – rolnik mógł wyłączyć budynki, lub niektóre z nich z przekazania, a budynki wyłączone przez rolnika stanowią odrębny przedmiot własności. Z odrębną własnością tych budynków związana jest służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania budynków.
Z decyzji z [...] 1978 r. (pkt 2 i 3) wynika, że przekazujący gospodarstwo rolne wyłączyli z przekazania budynki położone na działce nr [...], a obszar przez nie zajęty w zakresie niezbędnym do ich korzystania wynosił 15 arów.
Skutkiem oświadczenia rolnika o wyłączeniu z przekazywanego gospodarstwa rolnego określonych budynków było powstanie sytuacji, w której własność gruntu, na którym położone są budynki (stanowiące odrębny przedmiot własności) przysługuje podmiotowi, który przejął gospodarstwo, ale w zakresie niezbędnym do korzystania z tych budynków, nieruchomość obciążona jest służebnością gruntową, określoną przepisami kodeksu cywilnego.
Zarazem przepisy art. 22 ust. 1 i 4 przewidywały, że rolnik który przekazał gospodarstwo rolne następcy lub Państwu ma prawo do bezpłatnego użytkowania działki gruntu rolnego o obszarze do 0.3 ha, a jeżeli prawo do emerytury lub renty przysługuje obojgu małżonkom, to uprawnienie to przysługuje im łącznie. Zarazem w myśl ust. 5 art. 22 do korzystania z lokalu mieszkalnego, pomieszczeń gospodarskich oraz użytkowania działki gruntu stosuje się przepisy o służebności mieszkania i o użytkowaniu.
Z punktu 4 decyzji z [...] 1978 r wynika, że oboje małżonkowie skorzystali z przysługującego im prawa do bezpłatnego użytkowania działki gruntu rolnego o obszarze do 0.3 ha, ale wyznaczenie tego obszaru miało nastąpić odrębnym aktem.
Z tego względu wydane dopiero 15 grudnia 1981 r. "postanowienie" w przedmiocie uzupełnienia decyzji z [...] 1978 r., w świetle ówczesnego brzmienia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących terminu i formy uzupełnienia decyzji (art.111 kpa), mogło w istocie stanowić tylko decyzję, określającą powierzchnię i oznaczenie jako działka [...] obszaru gruntu rolnego, do którego przekazujący gospodarstwo rolne zachowali prawo do bezpłatnego korzystania. Natomiast trwanie tego prawa wyznaczał art. 266 kod. cyw. Ta sama decyzja fizycznie określała jako działkę [...] o pow. 0.15 ha, obszar zabudowany budynkami stanowiącymi odrębną własność niezbędną do korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych.
W tej sytuacji istniały podstawy prawne w obowiązującym wówczas załączniku, do wydanego na podstawie dekretu z 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków, Zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (Mon. Pol. Z 1969 r. Nr 11, poz. 98 z późn. zm.), do sporządzenia dnia 16.05.1981 r., przyjętego do Państwowego Zasobu Geodezyjno-Kartograficznego dnia 15 lutego 1982 r. za nr [...] opracowania geodezyjnego zawierającego mapę uzupełniającą podziału działek [...] i [...] wraz z wykazem zmian gruntowych i uwidocznieniem tego podziału w ewidencji gruntów.
Powołany załącznik określał zasady i sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów oraz sporządzania wykazów gruntowych. W szczególności § 7 ust. 1 określał działkę obszarem odrębnego "władania", którą mógł stanowić obszar (§ 7 ust. 3 pkt 2) wydzielony do zbycia lub przekazania. Treść mapy ewidencyjnej zgodnie z § 29 ust. 2 pkt 3) i 4) stanowiły m.in. budynki oraz kontury użytków i ich oznaczenia.
Okoliczność, że sprzedaż aktem notarialnym z 13.12.1988 r. nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] przez Skarb Państwa K. i C. małż. O. nastąpiła bez wprowadzenia do opisu nieruchomości podziału działek [...] na [...] i [...] oraz [...] na [...] i [...] oraz bez wiedzy nabywców o przyczynach i podstawach tego podziału, o czym dowiedzieli się dopiero z aneksu do umowy z dnia 13 lipca 1989 r., nie czyniła bezprzedmiotowym żądania E. O. uwidocznienia tego podziału w ewidencji gruntów i budynków.
Słusznie organy zaznaczyły, że podział ten wywoływał jedynie skutek przedmiotowy i określał w dający się zidentyfikować na gruncie sposób obszary, względem których uczestnik E. O. mógł w stosownym postępowaniu przed sądem powszechnym wykazywać zachowanie odrębnych uprawnień mimo, że własność gruntu przeszła na nowonabywców.
Można tu wskazać na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1984.10.03 III CZP 61/84 (OSNC 1985/7/84), według której w przypadku nieokreślenia w decyzji fizycznie działki, do której uprawnionemu służyło prawo bezpłatnego użytkowania, mógł on dochodzić wydania takiej działki.
W odniesieniu natomiast do budynków zatrzymanych przez rolników przy przekazywaniu przez nich gospodarstwa Państwu w trybie ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, w wyroku z dnia 1981.07.10 III CRN 135/81 (OSNC 1982/2-3/3), wyjaśnił Sąd Najwyższy, iż budynki te (prawo do nich) z chwilą śmierci właściciela przechodzi na spadkobierców.
Z tych względów wprowadzenie w ewidencji gruntów zmian przedmiotowych na wniosek wówczas żyjącego E. O. jako osobiście uprawnionego z zakresie korzystania ze służebności osobistych i użytkowania gruntu, oraz ze służebności gruntowej jako właściciela budynku mieszkalno gospodarczego, było zgodne ze stanem faktycznym i prawnym obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji.
Z materiału zebranego przez Sąd wynika, iż po wydaniu zaskarżonej decyzji miały miejsce zdarzenia faktyczne, które mogą stanowić podstawę do ewentualnych zmian w obowiązującej ewidencji gruntów.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło