III SA/Kr 1287/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie NSA Piotr Lechowski (spr.) WSA Dorota Dąbek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 września 2006 r., Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego skargę oddala Decyzją z dnia 14 września 2006 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. B., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy i Miasta Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. umarzającą postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek S. B. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako parcele [...],[...] i [...] zawarte w działce ewidencyjnej Nr [...] położonej w K. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego wskazano przepisy art. 138 § 1 pkt. 1 kpa i art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027). Uzasadniając decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia. W dniu [...] czerwca 2006 r. w Urzędzie Gminy i Miasta S. B. złożył wniosek o wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie "działek [...],[...] i [...] położonych w [...]". Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Burmistrz Gminy i Miasta z powołaniem na przepis art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem S. B. o rozgraniczenie parcel gruntowych pgr nr [...],[...] i [...], wchodzących w skład działki ewidencyjnej Nr [...] położonej w K. Organ I instancji ustalił, że w istocie przedmiotem wniosku nie są działki ewidencyjne lecz parcele gruntowe zawarte w działce ewidencyjnej Nr [...]. Z posiadanych przez organ ewidencji danych wynika, że prawo własności działki ewid. [...] obj. KW [...] przysługuje po połowie T. B. i P. B. synom S. i T. Wskazując na przepisy art. 30 ust. 1 i 2 w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) organ I instancji przyjął, iż S. B. nie przysługuje przymiot strony postępowania rozgraniczeniowego w rozumieniu art. 28 kpa, a więc nie może domagać się wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Analizując treść powyższych przepisów organ I instancji doszedł do przekonania, że z żądaniem wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego wystąpić mogą właściciel nieruchomości lub jej wieczysty użytkownik, współwłaściciel lub współużytkownik wieczysty, jeżeli żądanie rozgraniczenia ma na celu zachowanie wspólnego prawa według art. 209 kodeksu cywilnego, samoistny posiadacz nieruchomości w rozumieniu kodeksu cywilnego, a także posiadacz zależny jak użytkownik, dzierżawca, czy najemca korzystający z określonej powierzchni gruntu. Zdaniem organu żądający wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego S. B. nie należy do żadnej z kategorii tych podmiotów i nie dysponuje "zakresem prawnym w rozumieniu art. 28 kpa". Organ I instancji zaznaczył także, że nieruchomość, której rozgraniczenia dotyczy wniosek objęta była postępowaniem rozgraniczeniowym zakończonym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. [...]. W odwołaniu od tej decyzji S. B. domagał się nakazania organowi I instancji uregulowania nieprawidłowości przy wykonywanych pomiarach i wprowadzaniu zmian na mapie. Rozpatrując odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że przepisy Rozdziału 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne regulującego rozgraniczenie nieruchomości, nie definiują używanego pojęcia strony tego postępowania, natomiast przepis art. 33 ust. 1 używa pojęcia "zainteresowanych właścicieli nieruchomości". Wskazując na uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 1988.04.13 (III C2P 23/88) Kolegium wskazało, iż do kręgu zainteresowanych w sprawie o rozgraniczenie orzecznictwo sądowe poza właścicielem, współwłaścicielem, użytkownikiem i współużytkownikiem wieczystym oraz posiadaczem samoistnym zalicza także osoby, którym przysługują inne prawa rzeczowe do korzystania z gruntu. Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji, odwołując się do wypisu z księgi wieczystej Nr [...] i wypisu z ewidencji gruntów z [...].07.2007 r., że S. B. nie ma interesu prawnego w uczestnictwie w postępowaniu rozgraniczeniowym, a zatem nie może mieć interesu prawnego w inicjowaniu takiego postępowania przez co nie służy mu przymiot strony. Według organu odwoławczego nie należy S. B. do żadnej z wyżej wskazanej kategorii podmiotów, a w szczególności nie przysługują mu szczegółowe prawa podmiotowe (rzeczowe) do parcel wchodzących w skład działki ewid. [...], co uzasadniało utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję, w dniu [...] października 2006 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. B. z wnioskiem o jej uchylenie. Skargę oparto na zarzucie naruszenia art. 28 kpa przez jego niewłaściwą interpretację i zastosowanie. W uzasadnieniu skargi podniesiono zarzut, że skarżący jest użytkownikiem nieruchomości, na której mieszka i którą użytkuje. Skarżący podniósł, że jest posiadaczem nieruchomości przekazanej notarialną umową darowizny z dnia [...] lutego 1998 r. na współwłasność synom na podstawie przepisów o ubezpieczeniach społecznych rolników. Aktem tym ustanowiono na rzecz skarżącego prawo dożywotniego użytkowania połowy zabudowań na działce [...] (siedliskowej) gospodarstwa rolnego, którego częścią była nieruchomość objęta wnioskiem, na której przysługuje mu "współwłasność i dożywocie na działce [...]". Skarżący podnosił, że "interes prawny dotyczy szeroko rozumianych stosunków prawnych jednostki i może uzasadniać zarówno potrzebę obrony przed naruszeniem określonej strefy prawnej podmiotu, jak i wspierać dążenia do uzyskania korzystniejszej sytuacji prawnej możliwej z punktu widzenia rozwiązań prawnych". Skarżący wyjaśnił, że synowie nie znają się na mapach i rodzina "O." "bierze ich krzykiem pod dyktando z geodetą" i wszystko "poza jego plecami jest fałszowane". Twierdził skarżący, że gmina i rodzina "O." twierdzi, że ich dom stoi na naszej parceli [...]. Podnosił także, że "gdy żona szła na rentę te cztery parcele [...],[...],[...],[...] to nie były do przekazania bo to był odrębny jego majątek na starość a notariusz bez jego zgody z mapy ewidencyjnej zdjął te parcele, bo to było celowo zrobione". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując ustalenia i stanowisko prawne podniesiono, że skarżący nie wykazał się żadnym tytułem prawnym ani prawem dożywotniego użytkowania działki [...] i jej samoistnym posiadaniem, czy ograniczonym prawem rzeczowym w postaci służebności. Skarżący przy uzupełniającym skargę odręcznym piśmie na odwrocie wezwania o uiszczenie wpisu załączył odpis z KW [...] z dnia [...].09.2000 r., z którego wynika, że nieruchomość objęta tą kw składa się m.in. z parcel pgr [...], 342, [...] wpisanych po połowie na rzecz T. B. i P. B. W dziale III wpisana jest bezpłatna służebność przejazdu, przegonu i przechodu na rzecz każdoczesnych właścicieli i posiadaczy działki ewid. [...], szlakiem opisanym w tym dziale. W wypisie zawarto uwagę, że wpisy w dziale I – niezgodne z ewid. geodezyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta – stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznając skargę sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Wypadki, w których postępowanie przeprowadza się z urzędu, wskazuje ust. 2 tego przepisu stanowiąc, iż ma to miejsce przy scalaniu gruntów, a także jeżeli brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia. Wzajemna relacja przepisów ust. 3 i 4 art. 30 wskazuje, że podstawę wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, stanowi wydane na wniosek strony postanowienie w tym przedmiocie. Jak wyjaśniono w piśmiennictwie (por. glosa Mariusza Bogusza do wyroku NSA z 21.09.2000, II SA/Łd 1077/97-OSP 2002/7-8/99), w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego nie pochodzi od strony, organ winien decyzją umorzyć postępowanie. Decyzja Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] lipca 2006 r., oparta została na przepisie art. 105 § 1 kpa, w myśl którego gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji z dnia 14 września 2006 r., podzielił to stanowisko. Przesłankę umorzenia postępowania stanowiło ustalenie, że wnoszący o rozgraniczenie S. B. nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 30 ust. 1 (ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne) a więc podmiotu, który ma interes prawny, (a nie faktyczny) we wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Zarówno bowiem w orzecznictwie jak i doktrynie przyjmuje się, że jeśli ustawa nie definiuje kręgu podmiotów określonych jako strona, uprawnionych do żądania ograniczania, to krąg tych podmiotów wyznacza przepis art. 28 kpa (Por. E. Mzyk Podział i rozgraniczanie nieruchomości ZLO Warszawa-Zielona Góra 1994, str. 51-52). Według zaś tego przepisu, stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku prawnego dotyczy postępowanie, albo ten kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek muszą mieć zaś swoje oparcie w przepisach prawa materialnego. Celem postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalanie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzanie odpowiednich dokumentów, przy czym rozgraniczeniu podlegają granice określonej nieruchomości z przyległą nieruchomością. Taka regulacja oznacza, że istotą sporu o rozgraniczenie jest spór o zasięg prawa własności sąsiadujących nieruchomości, obrazowany przez spór co do przebiegu granic, (por. ST. Rudnicki, sąsiedztwo nieruchomości, Zakamycze 1998 r. str. 80). Spór co do przebiegu granic nieruchomości zawiera w sobie spór co do elementów służących ustaleniu tego przebiegu w postaci usytuowania punktów granicznych, których położenie determinuje przebieg linii granicznych. Z powyższych względów ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne wskazuje na "zainteresowanych właścicieli nieruchomości", jako te podmioty, które są uczestnikami postępowania rozgraniczeniowego, już na jego etapie prowadzonym przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Ustalenie organów, że S. B. nie jest właścicielem nieruchomości, obejmującej parcele [...],[...],[...],[...],[...] według ewidencji gruntów stanowiące działkę [...], spośród których żądał rozgraniczenia parcel [...],[...] i [...] z nieruchomością sąsiednią, zgodne jest z odpisem z księgi wieczystej Nr [...] (k. 20 akt sprawy) z dnia [...] kwietnia 2004 r. Z treścią tego odpisu zgodna jest też kserokopia złożona w piśmie uzupełniającym skargę. Wynika z tych dokumentów, że wyłącznymi współwłaścicielami tej nieruchomości po połowie są synowie skarżącego T. B. i P. B., na podstawie umowy darowizny z dnia [...] lutego 1998 r. Ustalenie organów, że obecnie współwłaściciele nieruchomości T. B. i P. B. są pełnoletni znajduje poparcie w innych zebranych dowodach. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn.zm.) zarówno organy jak i sąd związane są ustawowym domniemaniem, że wpis T. i P. B. jako wyłącznych współwłaścicieli nieruchomości objętej KW [...] jest zgodny z prawem, tak długo jak długo wpis ten nie ulegnie zmianie. Z tych względów trafnie organy przyjęły, że skarżący nie jest właścicielem czy współwłaścicielem nieruchomości, a zatem z tego tytułu nie może żądać rozgraniczenia. Z wypisu z księgi wieczystej nie wynika także, by poza służebnością przechodu przysługującą każdoczesnym właścicielom i posiadaczom działki [...], nieruchomość była obciążona innymi prawami, a w szczególności na rzecz skarżącego. Ustalając, iż skarżący nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 28 kpa, organy uwzględniły także stanowisko wynikające z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 1988.04.13 III CZP 23/88 (OSNC 1989/9/137), która określa przesłanki, na jakich zainteresowanymi w rozumieniu art. 510 § 1 kod. postęp. cywilnego – a więc na etapie postępowania o rozgraniczenie przed sądem powszechnym – mogą być inne osoby niż właściciel. W odniesieniu do posiadaczy lub innych osób, którym przysługują prawa rzeczowe do korzystania z gruntu, powyższa uchwała stawia generalny wymóg, by realizacja przysługującego prawa była zależną od rozmiaru – zakresu korzystania z gruntu, jako przesłanki nabycia przymiotu zainteresowanego w konkretnej sprawie. Brak takiej zależności, mimo korzystania z prawa, nie czyni zainteresowanym w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. Skarżący dopiero w skardze podnosił, że nieruchomość przekazał synom na współwłasność w trybie przepisów ustawy o ubezpieczeniach społecznych umową darowizny, którą ustanowiono na jego rzecz prawo dożywotniego użytkowania połowy zabudowań na działce siedliskowej Nr [...]. Jest to zatem parcela inna niż ta, którą wymieniał jako przedmiot rozgraniczenia. Samo zamieszkiwanie "na nieruchomości", czy faktyczne z niej korzystanie, nie przydaje legitymacji strony uprawnionej do żądania wszczęcia postęp. rozgraniczeniowego. Z tych względów ustalenia faktyczne organów nie pozostają w sprzeczności z zebranym materiałem, nie można też postawić organom żadnego zarzutu, iż zebrany materiał nie był pełny, skoro skarżący miał możność składania dowodów i z czego korzystał przedstawiając np. inną umowę notarialną z 1997 r., dotyczącą nabycia przez T. B. od Z. i S. O. działki [...]. Działka ta od 1998 r. stanowi własność T. i P. B. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.).