III SA/Kr 1287/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Hanna Knysiak – Molczyk Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt [...] po rozpoznaniu odwołania skarżącego T. S. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2013r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną B. S., w okresie od 1.07.2013 r. do 31.10.2013 r. oraz umarzającą postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego, z tytułu opieki nad żoną B. S. w okresie od 1.06.2013 r. do 30.06.2013 r., na podstawie: - art. 3, art. 5, art. 16 a, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.); - ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 1548); - art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.); utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Organy ustaliły następujący stan faktyczny: W dniu 11 czerwca 2013 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną B. S. Rodzina skarżącego, zdaniem organów, nie spełnia kryterium dochodowego. Bowiem jak wskazano w roku 2011 dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz dochód rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę wynosi 763,21 złotych. Tym samym był wyższy niż kwota kryterium dochodowego o 140,21 złotych. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł skarżący. Wskazał, iż żona posiada znaczny stopień niepełnosprawności. Skarżący podkreślił, iż żona wymaga jego opieki i z tego powodu nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. B. S. posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 12 grudnia 2012 r. wydane na stałe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, wyjaśniło stan prawny dotyczący świadczeń rodzinnych. Organ wskazał, iż w przypadku, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Kolegium podkreśliło, iż organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie pod kątem formalnym zgodnie z art. 16 a ustawy oświadczeniach rodzinnych i odmówił przyznania świadczenia, z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe w okresie od 1.07.2013 r. do 31.10.2013 r. Prawidłowo także umorzył postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego, z tytułu opieki nad żoną B. S. w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. bowiem decyzja ustalająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła dopiera z dniem 30 czerwca 2013 roku. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Skarżący podniósł, że decyzja jest bardzo krzywdząca, ponieważ w dalszym ciągu nie może podjąć zatrudnienia, gdyż żona wymaga stałej opieki i pomocy, a nie ma innej osoby, która by mogła jej zapewnić całodobową opiekę. Nadmienił, że miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad żoną od 1 października 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. Niemożność podjęcia pracy ze względu na przedstawioną sytuację pozbawia skarżącego możliwości odprowadzania składek emerytalnych, co uważa on za krzywdzące. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania. Na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 zwanej dalej p.p.s.a) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i okoliczności prawnych stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art.16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Powyższa nowelizacja jest wynikiem rekonstrukcji zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym uregulowane szczegółowo w art. 16 a ustawy. Zgodnie z art. 16 a ust. 1 cyt. powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy jest uzależniony od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy tj. kwoty 623 zł. Artykuł 16 a ustęp 4 pkt 2 stanowi, że za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia: a) osoby wymagającej opieki, b) małżonka osoby wymagającej opieki, c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia - z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Jednakże przyznanie powyższego świadczenia uzależnione jest od spełnienia przesłanek ustawowych. Stan faktyczny ustalony przez organy orzekające w niniejszej sprawie nie jest sporny. Skarżący sprawuje opiekę nad swoją żoną B. S., która - zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 12 grudnia 2012 r. jest zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności a niepełnosprawność istnieje od sierpnia 2012 r. Spór dotyczy tego czy rodzina spełnia kryterium dochodowe do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jednym z warunków przyznania świadczenia z art. 16 a ust.1 o świadczeniach rodzinnych jest, aby spełnione było kryterium dochodowe. Sąd stwierdza, że prawidłowe jest ustalenie Kolegium, iż w sprawie zostało przekroczone kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia. Zgodnie z art. 16 a ust. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwota kryterium dochodowego to kwota 623 zł, zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959). Z art. 3 pkt 2a ustawy wynika, że dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Z kolei okres zasiłkowy to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ustaw). Wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego został przez skarżącego złożony w dniu 11 czerwca 2013 r., a zatem trafnie uwzględniono dochód z roku 2011. Z prawidłowych ustaleń organu opartych na zgromadzonej w aktach dokumentacji wynika, że na dochód rodziny składają się: dochód skarżącego i dochód B. S., czyli emerytura, która w roku 2011 wynosiła 1526,42 zł. Przeciętny miesięczny dochód rodziny w 2011 roku wyniósł więc 763,21 na osobę i przekracza kryterium dochodowe - wynoszące 623,00 zł - o 140,21 zł na osobę. Zaistniała zatem po stronie skarżącego negatywna przesłanka, która uniemożliwiała przyznanie mu wnioskowanego świadczenia. W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne nie naruszyły przepisów regulujących zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267, zwany dalej k.p.a.). Ustalając istotne dla sprawy fakty, organy nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującą w postępowaniu administracyjnym, która zapewnia organom prowadzącym postępowanie możliwości samodzielnego badania stanu faktycznego sprawy i swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zgodnie z artykułem 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Prawidłowo więc organy umorzyły postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego, z tytułu opieki nad żoną B. S. w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. gdyż decyzja ustalająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z dniem 30 czerwca 2013 roku. Uznając, z powyższych powodów skargę, za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało ją oddalić.