III SA/Kr 1290/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 sierpnia 2013 r. nr [....] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczyła, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Określając swój majątek podała, że należy do nich dom o powierzchni 99 m2, zabudowania gospodarcze o powierzchni 135 m2, gospodarstwo o powierzchni 1,6967 ha (i 0,2875 ha leśne), udział spadkowy 1/7 części w gospodarstwie o powierzchni 1,8040 ha i (0,6315 ha leśne), zasoby pieniężne w kwocie 51.529,34 zł Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego oszacowała łącznie na kwotę 3.005,76 zł wyjaśniając, że składa się na to jej emerytura w wysokości 1359,43 zł i emerytura jej męża w wysokości 1646,33 zł. Uzasadniając swoje starania ograniczyła się do stwierdzenia, że ma problemy zdrowotne. Jej dorosłe dzieci także i z tego powodu chce im pomagać. Powiada, że dużą część emerytury wydaje na lekarstwa. Z urzędu stwierdza się, że w dniu 06.11.2013 r. na rachunek tutejszego sądu wpłynęła kwota 200 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata o ile złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżąca złożyła oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze skarżąca jest osobą stosunkowo zamożną jak na polskie warunki. Gospodarstwo domowe ma bowiem zapewnione dobre stałe źródło dochodu w wysokości 3005,76 zł, swoje potrzeby bytowe zaspakaja we własnym domu, należy do niej rozległy majątek nieruchomy, posiada niebagatelne oszczędności w wysokości 51.529,34 zł. Po drugie skarżąca bez problemu przelała na konto tutejszego sądu kwotę 200 zł. Po trzecie, skarżąca poza ogólnikową wzmianką, że dużą cześć swojej emerytury wydaje na leki a ponadto chce pomagać dzieciom nie podjęła nawet próby określenia jak kształtują się stałe miesięczne obciążenia gospodarstwa domowego związane z utrzymaniem domu oraz opłaceniem mediów i innych należności. Skoro zaś sytuacja materialna skarżącej przedstawia się w ten sposób a równocześnie skarżąca poniechała dokładniejszych wyjaśnień to przyznanie jej w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na koszt Skarbu Państwa nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.