III SA/Kr 1292/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 6 czerwca 2024 r. nr 1201-IEE.7113.2.107.2024.2.MB w przedmiocie stanowiska odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego skargę oddala. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2024 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 kwietnia 2024 r odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku A. M. (dalej jako Zobowiązana). W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Nowym Sączu prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Zobowiązanej na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 28.05.2012r. o nr [...] oraz [...]. Powyższe tytuły wykonawcze zostały wystawione na zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres IX-X/2010 i IV-V/2011 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres X/2010 i I-HI/2011. Tytuły wykonawcze doręczono zobowiązanej 05.06.2012r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny zawiadomieniami z 02.02.2024r. nr [...] i [...] zajął wynagrodzenie za pracę zobowiązanej w A. - sp. z o.o. Pismem z 03.04.2024r. zobowiązana zwróciła się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego zarzucając przedawnienie egzekwowanej należności. Ponadto wniosła o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego oraz zwolnienie z zajęcia wynagrodzenia za pracę. Odmawiając umorzenia egzekucji ZUS stwierdził, że egzekucja trwa i nie została spełniona żadna z przesłanek umorzenia wymienionych w art. 59 § l upea. Zobowiązana nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wniosła zażalenie z 30.04.2024r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła "obrazę przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w tym art.: 24 ustęp 4 "...Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6... "poprzez błędne przyjęcie i nieuzasadnione przyjęcie, iż nie doszło do przedawnienia roszczeń objętych tytułami wykonawczymi". W uzasadnieniu wskazanego na wstępie, a objętego skargą postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie powołując się na treść art. 13 ust. 1 zupea wskazał, że ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed dniem 30 lipca 2020 r, zastosowanie znajdzie art. 59 upea w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją. Podkreślono, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r. póz. 1230, dalej sus) w brzmieniu od 01.01.2012r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (nowelizacja na podstawie art. 11 ustawy z dnia 16.09.201 Ir. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 201 Ir. nr 232, póz. 1378). Tytuły wykonawcze doręczono zobowiązanej 05.06.2012r. W aktach sprawy znajduje się potwierdzenie doręczonej przesyłki zawierającej w/w tytuły wykonawcze podpisane przez K. P. - męża zobowiązanej. Zatem w tym dniu nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b sus. Przepis ten stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego, czyli czynności sensu stricte egzekucyjnych, podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z uruchomieniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy bezpośrednio wyegzekwowaniu należnych składek. Podkreślono, że Zobowiązana ani we wniosku, ani też w zażaleniu nie wskazała innych niż przedawnienie przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego i zwolnienia zajęcia wynagrodzenia za pracę to wskazano, że wniosek taki zawarła również zobowiązana we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organem właściwym do ich rozpatrzenia jest organ egzekucyjny. Wnioski te zostały zakwalifikowane do odrębnego rozstrzygnięcia i są przedmiotem odrębnego rozpatrywania przez organ egzekucyjny. W skardze Skarżąca powiela zarzuty zawarte w zażaleniu na postanowienie organu l instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła " obrażę przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r: o systemie ubezpieczeń społecznych w tym art.: 24 ustęp 4 " ...Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6... " poprzez błędne przyjęcie i nieuzasadnione przyjęcie, iż nie doszło do przedawnienia roszczeń objętych tytułami wykonawczymi. Wniosła o zmianę postanowienia i uwzględnienie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jak również o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego i zwolnienie z zajęcia wynagrodzenia za pracę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259; zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji odpowiadają prawu. Zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy zmieniającej ustawę prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako uzupea) do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. 30.07.2020r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie egzekucyjne do wskazanych tytułów wykonawczych wszczęto przed wejściem w życie nowelizacji. W związku z powyższym do postępowań wszczętych przed nowelizacją, a z taką sytuacją mamy do czynienia, stosuje się przepisy dotychczasowe. W tym także art. 59 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z jego ówczesna treścią art. 59 §§ 1 do 5 upea postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Ponadto postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przypadkach, o których wyżej mowa organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. W rozpoznawanej sprawie Zobowiązana wnioskowała o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie dochodzonych składek. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zgodnie z art. 24 ust. 4 sus (w brzmieniu do 31.12.2011 r.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W dniu 01.01.2012r. weszła w życie ustawa z dnia 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r. nr 232 póz. 1378), która znowelizowała art. 24 § 4 sus poprzez zmianę 10-letniego terminu przedawnienia na okres 5 - letni. W myśl natomiast art. 24 ust. 5b sus bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Do należności z tytułu składek za okres od 02/2007r. do 12/201 Ir. obowiązuje 10 letni okres przedawnienia, a dla należności z tytułu składek za okres 02/2012r. do 03/2013r. obowiązuje 5 letni okres przedawnienia. W rozpoznawanej sprawie tytuły egzekucyjne wraz z zajęciem rachunku bankowego zostały doręczone skarżącej dnia 5 czerwca 2012 r .Była to zatem pierwsza czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy bowiem przez nią rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym zgodnie przyjmuje się, że "zdarzenie, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego (...). Nie ulega (...) wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego, czyli czynności sensu stricte egzekucyjnych, podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z uruchomieniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy bezpośrednio wyegzekwowaniu należnych składek". Należy przy tym podkreślić, że warunkiem stwierdzenia istnienia takiej czynności w rozumienia art. 24 ust. 5b u.s.u.s. nie jest skuteczność egzekucji. Słowo "zmierzać" oznacza dążenie do czegoś, a nie konieczne realizację celu w postaci uzyskania konkretnej kwoty z zajętego rachunku. W szczególności nie uległy przedawnieniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od września 2010 r. do października 2010 r. i od kwietnia 2011 r. do maja 2011 r. objęte tytułem wykonawczym nr [...] - dla których to należności bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od 1 stycznia 2012 r. Co prawda składki były wymagalne odpowiednio 16 października 2010 r., 16 listopada 2010 r., 17 maja 2011 r. i 16 czerwca 2011 r., ale w przypadku tych składek zastosowanie ma przepis szczególny, na podstawie którego korzystniejszy dla Skarżącej jest 5-letni termin przedawnienia liczony jest od 1 stycznia 2012 r. Bieg terminu przedawnienia został następnie zawieszony od 5 czerwca 2012 r. tj. od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, czyli pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której zobowiązana została zawiadomiona. Także dla należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za październik 201 Or. i okres od stycznia 2011 r. do marca 2011 r. objętych tytułem wykonawczym nr [...] bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od 1 stycznia 2012 r. , bowiem także w tym przypadku korzystniejszy jest 5-letni termin przedawnienia liczony jest od 1 stycznia 2012 r.. Składki te były wymagalne odpowiednio 16 listopada 2010 r., 16 lutego 2011 r., 16 marca 2011 r. i 16 kwietnia 2011 r. Także w tym przypadku bieg terminu przedawnienia został następnie zawieszony od 5 czerwca 2012 r. tj. od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, czyli pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Ponieważ w postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie obu wskazanych wyżej tytułów egzekucyjnych jest nadal prowadzone bieg terminu przedawnienia jest dalej zawieszony. Dla umorzenia postępowania egzekucyjnego nie ma przy tym znaczenia jak długo prowadzone jest to postępowania. Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 151