III SA/Kr 1293/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Naczelnika Urzędu Skarbowego w na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...] 2016 r. znak: [...] orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Starosty z dnia [...] 2013 r. dotyczącej rejestracji samochodu osobowego marki Jeep [...] o nr rej. [...]. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł Naczelnik Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu wniosku wskazał m.in., iż ma interes prawny w ponownym rozpatrzeniu sprawy, gdyż decyzja Kolegium uniemożliwia przeprowadzenie egzekucji z ww. samochodu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W tym kontekście wskazał, iż art. 38 u.p.e.a. przewiduje konieczność wyłączenia przez organ egzekucyjny spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego, jeżeli nie są one własnością zobowiązanego. Gdyby przyjąć stanowisko zaprezentowane w decyzji SKO to należałoby stwierdzić niedopuszczalność prowadzonej egzekucji w stosunku do przedmiotowego samochodu, gdyż jak stwierdzono w uzasadnieniu decyzji jego właścicielem jest obecnie L. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r. znak: [...], działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm.) - dalej k.p.a., stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że dokonał oceny materiału dowodowego w sprawie dotyczącej ewentualnego stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji administracyjnej i stwierdził, iż nie jest on uprawniony do dokonywania - w sposób wiążący dla innych podmiotów - rozstrzygnięć dotyczących prawa własności (w tym do stwierdzania nieważności umowy cywilnoprawnej), gdyż ta kompetencja zastrzeżona jest dla sądów powszechnych. Podkreślił, że jeśli Naczelnik Urzędu Skarbowego uważa, iż umowa, na podstawie której dokonano rejestracji pojazdu jest nieważna, to - po wykazaniu interesu prawnego - może wystąpić z powództwem o ustalenie nieważności umowy (art. 189 k.p.c.). Wbrew twierdzeniom Naczelnika Urzędu Skarbowego, Kolegium uznało, że nie posiada on, jako organ egzekucyjny, interesu prawnego do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] 2013 r. dotyczącej rejestracji samochodu osobowego marki Jeep [...] (VIN: [...]) o nr rej. [...]. Dlatego uznał, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został złożony przez stronę postępowania, co oznacza, że należało, na zasadzie art. 134 k.p.a., stwierdzić niedopuszczalność ww. wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Naczelnik Urzędu Skarbowego, dalej skarżący, zarzucił brak podstaw prawnych do stwierdzenia, że nie jest on stroną postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji i wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, iż jako organ egzekucyjny jest stroną niniejszego postępowania, a nadto skoro została do niego skierowana decyzja Kolegium, to również to potwierdza, iż Kolegium przyznało mu status strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, wyjaśniając, iż decyzja pierwszoinstancyjna została doręczona skarżącemu jedynie do wiadomości (tak samo jak organowi, który wydał decyzję objętą postępowaniem nieważnościowym). Organ wskazał nadto, iż gdyby uznał skarżącego za stronę postępowania, to wówczas postępowanie nieważnościowe toczyłoby się na jego wniosek, a nie było prowadzone urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa niniejsza została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z treścią przywołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji/ postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowa kontrola z uwzględnieniem powyższych kryteriów doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem zaskarżenia było postanowienie stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozparzenie sprawy, czyli akt administracyjny o charakterze procesowym. Oznacza to, że kontrola Sądu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia, czy w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy administracyjnej istniały podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. znak: [...]. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z kolej według art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie nie służy. Strona niezadowolona z decyzji kolegium może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania od decyzji (art. 127 § 3 in fine k.p.a.). Odwołanie, jak i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy są środkami zaskarżenia decyzji nieostatecznej (art. 127 § 1 k.p.a., art. 16 § 1 k.p.a.), które otwierają tryb ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Oceniając prawidłowość zaskarżonego postanowienia, przypomnieć należy, że w doktrynie powszechnie przyjmuje się, iż postępowanie odwoławcze sensu stricto, tj. postępowanie przed organem odwoławczym, składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego, fazy wydania decyzji. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest w ogóle dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie (por. Andrzej Wróbel. Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Lex). Świadczy o tym systematyka rozdziału 10 Kodeksu postępowania administracyjnego "Odwołania". W przepisie art. 134 k.p.a. znalazła się regulacja dotycząca pierwszej czynności organu odwoławczego – stwierdzenia w drodze postanowienia - niedopuszczalności odwołania lub tak jak w niniejszej sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Redakcja tego przepisu uzasadnia stwierdzenie, że w pierwszej kolejności organ bada kwestię dopuszczalności odwołania/wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie czy zostało wniesione w terminie. W orzecznictwie i doktrynie wypracowano niekwestionowane stanowisko, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Pierwsza z sytuacji zachodzi, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia oraz gdy przepisy prawne wyłączają możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę nieposiadającą legitymacji do jego wniesienia, tj. niebędącą stroną w sprawie ani adresatem decyzji, czy też nie mającą zdolności do czynności prawnych (por. np. wyrok NSA z 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1661/06). W ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Kolegium prawidłowo na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło niedopuszczalność wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tegoż organu z dnia [...] 2016 r. z powodu braku legitymacji do skutecznego jego wniesienia. Naczelnik Urzędu Skarbowego, ze względu na brak przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby jego interes prawny, nie był stroną postępowania o rejestrację samochodu, a okoliczność, że wynik postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji będzie oddziaływał na wynik postępowania egzekucyjnego nie przesądza, że organ egzekucyjny staje się stroną postępowania nieważnościowego. Naczelnik urzędu skarbowego będąc administracyjnym organem egzekucyjnym pierwszej instancji, nie może jednocześnie występować jako strona postępowania administracyjnego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że organ administracji publicznej nie jest on uprawniony do dokonywania rozstrzygnięć dotyczących prawa własności, ani też do dokonywania oceny ważności umowy cywilnoprawnej, na podstawie której dokonano rejestracji ww. pojazdu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.