III SA/Kr 1295/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 sierpnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie wydaną w sprawie decyzją z [...] 2017 r. Wójt Gminy, powołując się między innymi na treść art. 17c ust. 9 pkt 4 oraz art. 27 ust. 5 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2016, poz. 1518) odmówił skarżącej A. B. przyznania świadczenia rodzicielskiego w związku z urodzeniem córki S. B. Wniosek o przyznanie takiego świadczenia został złożony 24 maja 2017 r. Skarżąca dodatkowo oświadczyła, że nie zrezygnuje z wypłacanego świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego na pierwsze – niepełnosprawne dziecko. Podkreśliła, że świadczenia dotyczyłyby dwóch różnych dzieci. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że decyzją z [...] 2013 r. przyznano skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2017 r. w związku z rezygnacją z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem K. B. Skarżąca ubiegając się, aktualnie, o świadczenie rodzicielskie nie zrezygnowała z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz świadczenia rodzicielskiego. Zdaniem organu I instancji, w ww. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyraźnie wskazał, że w przypadku zbiegu prawa do świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Przy czym nie wskazano rozróżnienia na sytuację, w której wnioski dotyczą tego samego lub różnych dzieci, w związku z powyższym - w ocenie organu, nie było możliwości jednoczesnego pobierania obu świadczeń. W odwołaniu od ww. decyzji skarżąca podniosła, że pobierane przez nią świadczenie pielęgnacyjne dotyczy innego dziecka niż to, na które domaga się świadczenia rodzicielskiego, stąd obydwa świadczenia winny zostać jej przyznane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 sierpnia 2017 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazało, że ukształtowana w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wykładnia art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych – w brzmieniu obowiązującym do 31 lipca 2017 r. rzeczywiście wskazywała, że przepis ten ma zastosowanie tylko w sytuacji zbiegu uprawnień w sensie podmiotowym, tj. zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie, jak i osoby wymagającej opieki. Zatem przepis ten nie dotyczył przypadku zbiegu uprawnień z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi dziećmi. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że w uzasadnieniu do projektu ustawy z 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (druk sejmowy nr 1625) wprost wskazano, że "doprecyzowanie art. 27 ust. 5 ustawy ma na celu znacznego wskazania, że nie jest możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowanych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny". Zatem ustawodawca wskazał wprost jak należy interpretować przepisy dotyczące zbiegu uprawnień do świadczeń rodzicielskich oraz świadczenia pielęgnacyjnego przyznanych na różne osoby. Z powyższych względów, w ocenie Kolegium, brak było podstaw do kwestionowania decyzji organu I instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podniosła, że w momencie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego ustawodawca nie wprowadził jeszcze ograniczeń dotyczących zbiegu uprawnień. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga była zasadna. Nowelizacja art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie 1 sierpnia 2017 r. nie uniemożliwia przyznania świadczenia rodzicielskiego w sytuacji gdy wnioskujący pobierał świadczenie pielęgnacyjne na inne dziecko (niepełnosprawne), o ile wniosek o świadczenie rodzicielskie został złożony przed 1 sierpnia 2017 r. Tak było w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca złożyła bowiem wniosek 24 kwietnia 2017 r., co więcej – organ I instancji orzekał również przed wejściem w życie znowelizowanego brzmienia art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (decyzja z [...] 2017 r.). Obowiązujący przed 1 sierpnia 2017 r. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowił, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, lub zasiłku dla opiekuna - przysługiwało jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak przyznało Kolegium, wykształcił się jednolity pogląd, że określony w powołanym przepisie zbieg do ww. świadczeń rodzinnych, miał zastosowanie tylko do tej samej osoby sprawującej opiekę nad tym samym niepełnosprawnym podopiecznym (dzieckiem). W konsekwencji takiej interpretacji, rodzic sprawujący opiekę nad kilkoma dziećmi, mógł otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne na jedno z dzieci (dziecko niepełnosprawne), a świadczenie rodzicielskie na pozostałe dzieci (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 15 listopada 2017 r., II SA/Rz 1031/17 oraz wyrok WSA w Krakowie z 18 grudnia 2017 r., III SA/Kr 1257/17 i powołane w obu wyrokach orzeczenia innych sądów administracyjnych; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już Sąd wskazał powyżej, orzekające w niniejszej sprawie Kolegium zasadniczo pogląd ten podzielało ("Wykładnia art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na której zostały oparte zarzuty odwołania (...) faktycznie nie wykluczała możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego w związku z urodzeniem dwójki dzieci, pomimo przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko"). Kolegium oparło jednak swoją wykładnię na znowelizowanym brzmieniu art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to przepis w końcowej części stanowił: "(...) przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami". Istotnie, jak zauważyło Kolegium, nowe brzmienie ww. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nadane przez art. 6 pkt 17 ww. ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin, weszło w życie 1 sierpnia 2017 r., co miało związek z ograniczeniami tego typu świadczeń wprowadzanymi przez rząd (ustawa była projektem Rady Ministrów – druk sejmowy nr 1625 Sejmu VIII kadencji). W ocenie Sądu, zmiana brzmienia art. 27 ust. 5 wynikała więc z faktu, że strona rządowa nie godziła się z dotychczasową, korzystną dla rodziców, linią orzeczniczą i zmierzała do ujednolicenia orzecznictwa właściwych organów (administracyjnych i sądów) zgodnie z założeniami o niemożności wypłacania rodzicom dwóch świadczeń, nawet jeżeli miałoby to związek z opieką nad różnymi dziećmi. Niemniej jednak Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 17 ww. nowelizacji (tj. ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin) art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w nowym brzmieniu ma zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. Naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych miało zatem istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy obu instancji uwzględnią ocenę prawną i wskazania wynikające z uzasadnienia wyroku. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.). Powołane przepisy stanowią, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a); Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135).