III SA/Kr 130/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w przedmiocie niewykonania wyroku w sprawie III SA/Kr 490/08 postanawia: I. odrzucić skargę, II. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata D. R. – K. - Kancelaria Adwokacka Kraków ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 490/08 w sprawie ze skargi M. B. na dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2008 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych (dotyczących zasiłku celowego na zakup leków i zasiłku celowego na opłatę energii elektrycznej) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł w pkt 1, że " uchyla zaskarżone decyzje i decyzje je poprzedzające", a w pkt 2 przyznał wynagrodzenie od Skarbu Państwa na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu dla skarżącego. Skarżący M. B. pismem z daty 02.03.2009 r. nadanym w dniu 6 marca 2009 r. w Urzędzie Pocztowym wezwał organ I instancji – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej – do niezwłocznego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 490/08 (k. 17). Z akt sprawy o sygn. III SA/Kr 490/08 wynika, że Postanowieniem z dnia 6 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził prawomocność powyższego orzeczenia od dnia 3 stycznia 2009 r., a doręczenie organowi II instancji – Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu - odpisu tego wyroku (z dnia 2 grudnia 2008 r.) wraz ze stwierdzeniem prawomocności nastąpiło w dniu 16 marca 2009 r. (pismo – k. 77 i dowód doręczenia – k. 78 akt). Skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2008 r., wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 490/08, przez organ I instancji – Prezydenta Miasta działającego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej - skarżący M. B. wniósł osobiście i bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w dniu 9 czerwca 2009 r. wyraźnie podkreślając, że jest to skarga wniesiona "w trybie art. 154 § 1" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po przyznaniu skarżącemu pomocy prawnej przez ustanowienie zawodowego pełnomocnika – imieniem skarżącego sprecyzowano skargę pismem z daty 21 stycznia 2010 r. określając ją również jako skargę "na podstawie art. 154 § 1 i 6 w zw. z art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Wskazując na treść tych przepisów strona skarżąca podała m.in., że "wobec brzmienia powołanego przepisu art. 286 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy należy liczyć od dnia doręczenia akt sprawy przez Sąd organowi – w tym wypadku organowi II instancji". Jednocześnie podkreślono, że ani Sąd ani strona skarżąca nie mają wpływu na termin, w którym organ II instancji przekaże akta sprawy organowi I instancji, a zatem to na organie II instancji jako na dysponencie akt spoczywa obowiązek ich przekazania organowi I instancji w takim terminie, aby zapewnione było załatwienie sprawy administracyjnej w terminach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Zaznaczono, że w sytuacji wniesienia do organu I instancji skargi na niewykonanie wyroku – w przypadku braku akt administracyjnych - obowiązkiem organu I instancji było podjęcie starań o wyjaśnienie przyczyn nieprzekazania mu akt przez organ odwoławczy. W odpowiedzi na skargę - piśmie z daty 8 lutego 2010 r. - organ I instancji stwierdził, że skarga jest bezzasadna, albowiem do chwili obecnej do tego organu nie wpłynął wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2008 r., wydany w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 490/08 wraz z aktami, a termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Nadto podano, że z informacji uzyskanych w dniu 29 stycznia 2010 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie i w Samorządowym Kolegium Odwoławczym – akta sprawy nadal znajdowały się w tym Sądzie, a przedmiotowy wyrok w organie odwoławczym, a zatem do czasu zwrotu akt administracyjnych organ nie miał możliwości załatwienia sprawy. Na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie podając, że akta administracyjne dotarły do MOPS-u w dniu 12 lutego 2010 r. przy okazji przekazywania sprawy o sygn. akt III SA/Kr 492/08, a nadto podniesiono, że sprawa rozstała rozpatrzona i zakończona decyzja organu pierwszej instancji z dnia 14 maja 2010 r. Sąd stwierdza z urzędu, że akta administracyjne dotyczące postępowań administracyjnych zakończonych zaskarżonymi decyzjami nr [...] i nr [...] zawierają także akta dotyczące innych postępowań administracyjnych w sprawie skarżącego M. B., w tym m.in. zakończonych decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na wyrobienie dowodu osobistego. Skarga M. B. na tę ostatnią decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2008 r. do sygn. akt III SA/Kr 492/08 i w wyniku złożonej przez skarżącego skargi kasacyjnej sprawa została rozpatrzona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 27 listopada 2009 r. do sygn. akt I OSK 603/09 oddalił tę skargę kasacyjną. Po zwrocie akt o sygn. III SA/Kr 492/08 do tut. Sądu wraz z całością akt administracyjnych – akta administracyjne zawierające m. in. uchylone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2008 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych (dotyczących zasiłku celowego na zakup leków i zasiłku celowego na opłatę energii elektrycznej) zostały zwrócone organowi administracyjnemu II instancji - Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu – pismem z dnia 15 stycznia 2010 r. i doręczone w dniu 20 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późń. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.): "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny." Zdaniem Sądu – w niniejszej sprawie niespornym jest, iż wykonaniu podlega prawomocny wyrok, a więc orzeczenie wraz ze stwierdzeniem prawomocności. Świadczy o tym wprost wskazanie strony skarżącej w piśmie z daty 21.01.2010 r. zarówno na art. 286 p.p.s.a. rozpoczynający się od słów: "po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji...", jak i na brzmienie tego przepisu. Sąd zwraca jednak uwagę na to, że co prawda orzeczenie stało się prawomocne od dnia 3 stycznia 2009 r., nie mniej stwierdzenie prawomocności tego wyroku nastąpiło przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Postanowieniem z dnia 6 marca 2009 roku, a doręczenie organowi II instancji – Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu - odpisu orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności - w dniu 16 marca 2009 r., a więc po skierowaniu do organu I instancji przez skarżącego wezwania do wykonania wyroku. Ma rację – zdaniem Sądu - strona skarżąca podnosząc, że termin do załatwienia sprawy należy liczyć od dnia doręczenia akt sprawy przez Sąd organowi II instancji, gdyż ani Sąd ani strona skarżąca nie mają wpływu na termin, w którym organ II instancji przekaże akta sprawy organowi I instancji, a zatem to na organie II instancji jako na dysponencie akt spoczywa obowiązek ich przekazania organowi I instancji w takim terminie, aby zapewnione było załatwienie sprawy administracyjnej w terminach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Jednakże w niniejszej sprawie, co należy podkreślić, akta administracyjne zostały zwrócone przez Sąd organowi II instancji dopiero w dniu 20 stycznia 2010 r. (wraz z aktami o sygn. III SA/Kr 492/08 po zwróceniu ich z oddaloną skargą kasacyjną przez Naczelny Sąd Administracyjny). Zwrot tych akt był możliwy dopiero w takim terminie z uwagi na połączenie przez organy administracyjne do jednych akt kilku spraw skarżącego wnoszącego o różne zasiłki celowe. W tej sytuacji – zdaniem Sądu – organ II instancji otrzymując w dniu 16 marca 2009 r. odpis wyroku z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. III SA/Kr 490/08 wraz ze stwierdzeniem prawomocności bez akt administracyjnych winien niezwłocznie wyjaśnić powód braku akt i porozumieć się z organem I instancji w kwestii posiadania przez ten organ akt zastępczych czy sporządzenia kopii akt administracyjnych w niezbędnym zakresie celem wykonania wyroku. Należy zauważyć, że fakt, iż organowi administracyjnemu nie zwrócono akt administracyjnych doręczając odpis wyroku uchylającego decyzje administracyjne wraz ze stwierdzeniem prawomocności, nie może – zdaniem Sądu - sam w sobie usprawiedliwiać braku wykonania tego orzeczenia. Jednakże w niniejszej sprawie zaniechanie organu II instancji wyjaśnienia kwestii nie zwrócenia przez Sąd akt administracyjnych (wraz z doręczeniem odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności) nie ma istotnego znaczenia tylko dlatego, że skarga M. B. nie została poprzedzona prawidłowym wezwaniem organu do wykonania wyroku. Z treści przytoczonego wyżej art. 154 § 1 p.p.s.a. wynika, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi przewidzianej w tym przepisie jest "uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy". Zdaniem Sądu - jest to przesłanka formalna, której nie spełnienie powoduje odrzucenie skargi. Takie też stanowisko zostało utrwalone w orzecznictwie i literaturze prawniczej. Zgodnie bowiem z komentarzem do art. 154 p.p.s.a - J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2008, str. 385 i 387): "Jedynym warunkiem wniesienia tej skargi, który obowiązana jest spełnić strona, jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy.(...) Warunek ten jest spełniony, jeżeli wezwanie organu nastąpiło po doręczeniu organowi administracyjnemu orzeczenia sadowego wraz ze stwierdzeniem prawomocności (art. 286). (...) Natomiast procesowa przesłanka wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego nie jest spełniona, jeżeli skarżący wezwał właściwy organ przed doręczeniem mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami sprawy". Również w komentarzu do art. 154 p.p.s.a. - B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz." (wydawnictwo LEX, 2009, wydanie III) stwierdza się, że: "Warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Oznacza to, że jeżeli strona nie wezwała organu do wykonania orzeczenia sądu, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.". W niniejszej sprawie skarżący M. B. skierował w dniu 6 marca 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do organu I instancji wezwanie do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 490/08, ale organ administracyjny II instancji (co, samo w sobie nie ma to doniosłości prawnej) otrzymał odpis tego wyroku wraz ze stwierdzeniem prawomocności dopiero w dniu 16 marca 2009r., a to oznacza, że wezwanie skierowane przez skarżącego zostało wysłane przedwczesne. Takie przedwczesne wezwanie nie może stanowić wyczerpania przesłanki formalnej z art. 154 § 1 p.p.s.a. i w związku z tym nie mogło odnieść skutków prawnych. Na poparcie tego stanowiska Sąd wskazuje na treść orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I OSK 1529/07 (wyrok z dnia 26 lutego 2008 r. opubl. LEX nr 453494), które Sąd w pełni podziela –: "Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Przepis ten nie określa terminu, w jakim należy wnieść to wezwanie. Należy zatem uznać, że warunek ten jest spełniony, jeżeli wezwanie organu nastąpiło po doręczeniu organowi administracyjnemu odpisu orzeczenia sądowego wraz ze stwierdzeniem prawomocności (art. 286)." Wobec powyższego stanowiska, już na marginesie należy zauważyć, że omawianą skargę na niewykonanie wyroku do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego ona dotyczy (art. 54). Instytucja wezwania przewidziana w art. 154 p.p.s.a. ma służyć przede wszystkim temu, aby organ administracji wykonał wyrok lub załatwił sprawę zanim interwencja sądu będzie konieczna. Nadto w odpowiedzi na skargę organ może wnosić o rozpoznanie jej w postępowaniu mediacyjnym lub uproszczonym. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne. Ponieważ warunkiem wniesienia skargi na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. jest skuteczne wezwania organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, a takie – wobec przedwczesności wezwania - w niniejszej sprawie nie miało miejsca, a zatem, mając na względzie przedstawione okoliczności faktyczne i prawne, Sąd orzekł - jak w pkt 1 postanowienia. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.) określając ich wysokość na podstawie § 19 pkt 1 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) – jak w pkt II postanowienia.