III SA/Kr 1301/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. W. na pismo Prezydenta Miasta z dnia 5 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że mieszka sama. Określając swój majątek uwidoczniła, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje stałe miesięczne dochody oszacowała łącznie na kwotę 2984,45 zł Uzasadniając swoje starania ograniczyła się do argumentacji, że sama nie jest w stanie pozwolić sobie na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika, który w jej imieniu może sporządzić i wnieść skargę kasacyjną. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy albo w zakresie całkowitym albo w zakresie częściowym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże bądź to że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, iż stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów i nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym sąd nie ma obowiązku dokonywania wezwań o złożenie dodatkowych wyjaśnień czy przedłożenie dokumentów źródłowych bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżąca złożyła oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia dwóch konkluzji. Po pierwsze, skarżąca ma zapewnione stałe źródło dochodu w wysokości 2984,45 zł. Po drugie, poprzestając na ogólnikowej argumentacji sprowadzanej do wzmianki, że nie jest w stanie pozwolić sobie na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika, skarżąca nie podjęła nawet próby określenia jak kształtują się stałe miesięczne obciążenia jej gospodarstwa domowego związane z utrzymaniem domu oraz opłaceniem mediów. Skoro zaś skarżąca dysponuje stałym dochodem na poziomie odpowiadającym przeciętnym zarobkom w gospodarce i nie podjęła nawet próby dokładnego wyjaśnienia swojej rzeczywistej sytuacji to przyznanie w takich warunkach skarżącej prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).