III SA/Kr 1303/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Hanna Knysiak – Molczyk Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 września 2013 r. sygn. akt [...] na podstawie: - art.138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.); - art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz.992 ze zm.); po rozpatrzeniu odwołania skarżącej M. R., od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2013 r. znak: [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego dla skarżącej w związku z opieką nad M. G., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organy ustaliły następujący stan faktyczny: Organ l instancji odmówił przyznania skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad M. G. uzasadniając swoje rozstrzygnięcie tym, iż skarżąca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się podnosząc, iż jej zdaniem to, że posiada gospodarstwo rolne i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników nie powinno przesądzać o odmowie przyznania zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, wyjaśniło stan prawny dotyczący świadczeń rodzinnych i podzieliło ocenę stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez organ l instancji. Kolegium podkreśliło, że decyzja w przedmiocie ustalenia albo odmowy ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego należy do tzw. "decyzji związanych". Oznacza to, że organ administracji nie ma swobody, co do podejmowanego rozstrzygnięcia. Organ podniósł, że jak wynika z zaświadczenia KRUS z dnia 12 czerwca 2013 r. skarżąca od 6 czerwca 2008r. do nadal podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Powyższe sprawia, iż skarżąca nie kwalifikuje się przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż zachodzi negatywna przesłanka, o której mowa w art. 16 a ust. 8 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca wskazała, że nie może pogodzić się z tym, że przez to, iż podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS nie należy jej się zasiłek. Podkreśliła, iż w 2008 r. zrezygnowała pracy aby opiekować się matką. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 zwanej dalej p.p.s.a) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i okoliczności prawnych stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art.16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2013.1456) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Nowelizacja ta jest wynikiem rekonstrukcji zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym uregulowane szczegółowo w art. 16 a ustawy. Zgodnie z art. 16 a ust. 1 cyt. powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Stan faktyczny ustalony przez organy orzekające w niniejszej sprawie nie jest sporny. Skarżąca od 6 czerwca 2008 r. do nadal podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Skarżąca sprawuje opiekę nad swoją matką M. G., która - zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 28 maja 2010 r. jest zaliczona na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności. W art. 16 a ust. 8 pkt 1 lit. b ustawa wskazuje, że zasiłek nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów. Zgodne z zaświadczeniem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego -Placówka Terenowa z dnia 12 czerwca 2013 r. skarżąca od dnia 6 czerwca 2008 r. do nadal podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. W związku z powyższym zgodne z prawem jest stanowisko organów, że po stronie skarżącej zachodzi podstawa odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. 2013.1403) w ubezpieczeniu wyodrębnia się 1) ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie; 2) ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Z kolei ustawa w zakresie ubezpieczeń emerytalno-rentowych wyróżnia ubezpieczenia, którym podlega się z mocy ustawy (tzn. obowiązkowo) i ubezpieczenia na wniosek. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1ha przeliczeniowego lub dział specjalny. W świetle przedłożonego zaświadczenia, prawidłowe jest ustalenie, że skarżąca jako rolnik, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu na podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Po stronie skarżącej zachodzi zatem przewidziana w art. 16 a ust. 8 pkt 1 lit. b negatywna przesłanka, która wyłącza ją z grona osób, którym może przysługiwać specjalny zasiłek opiekuńczy. W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne nie naruszyły przepisów regulujących zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawartych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013.267). Zgodne z prawem jest zatem stanowisko Kolegium, odmawiające skarżącej prawa do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270) orzekł jak w sentencji.