III SA/Kr 1325/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Grażyna Danielec Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2011 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Wojewody z dnia 10 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 10 września 2010 r., znak: [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ I instancji - Prezydent Miasta - działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a., orzekł o wymeldowaniu B. D. z pobytu stałego w K. przy ul. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że dniu 16 maja 2008 r. zostało wszczęte na wniosek A. P. postępowanie administracyjne o wymeldowanie B. D. z pobytu stałego w związku z twierdzeniem wnioskodawcy, iż wyżej wymieniony nie zamieszkuje pod tym adresem co najmniej od 2005 r., tj. od czasu wypowiedzenia umowy najmu przez poprzednią właścicielkę, które nastąpiło z datą 31 grudnia 2004 r. Jak ustalił organ B. D. od tego czasu przychodził jedynie sporadycznie, co zdaniem ówczesnej właścicielki, miało jedynie służyć stworzeniu pozorów; że stale tam przebywa. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, ani była właścicielka, ani obecny właściciel nie znają jego miejsca pobytu i nie mają z nim żadnego kontaktu. Od wielu miesięcy żaden z mieszkańców budynku przy ul. [...] w K. nie zauważył obecności B. D. w tym mieszkaniu. Po otrzymaniu kluczy od poprzedniej właścicielki, wnioskodawca zastał opuszczone mieszkanie, nie wskazujące na czyjkolwiek w nim stały pobyt. Wówczas wymienił zamki i rozpoczął prace remontowe. Od momentu wejścia w posiadanie lokalu przez skarżącego, B. D. nie nawiązał z nim żadnego kontaktu. Zaprzestał uiszczania czynszu i nie odbiera z tego adresu korespondencji od kilku lat Organ podniósł, że wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego może nastąpić na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższy artykuł stwarza właściwemu organowi administracji publicznej możliwość zdecydowania o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego lub czasowego, która opuściła miejsce stałego lub czasowego pobytu trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest zobowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Zatem do dokonania wymeldowania z pobytu stałego, konieczne jest zaistnienie przesłanki polegającej na opuszczeniu lokalu w sposób trwały i dobrowolny oraz braku realnego zamiaru powrotu lub opuszczenie i opróżnienie lokalu na podstawie wyroku sądu. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji bezspornie ustalił, że B. D. nie mieszka w miejscu stałego pobytu co najmniej od 2008 r., przy czym już od kilku lat przebywał tam jedynie sporadycznie. Dlatego też już wcześniej dwukrotnie składane były wnioski o jego wymeldowanie. Stan taki potwierdzony został przez Komisariat Policji w relacji z dnia 4 czerwca 2008 r. (l.dz. [...]), sporządzonej w oparciu o wywiad środowiskowy wśród lokatorów budynku, którzy poinformowali, że zainteresowany nie mieszka pod tym adresem, lub że w ogóle nie jest im znany. W dniu 30 maja 2008 r. stawił się w siedzibie organu B. D. i zeznał, ze mieszkał w spornym lokalu do 26 października 2007 r., kiedy to został aresztowany. Opuścił Zakład Karny w [...] w dniu 19 maja 2008 r. i stwierdził, że nie może wejść do mieszkania ponieważ zamki są wymienione. Oświadczył, że zamierza wystąpić na drogę sądową z pozwem o ochronę naruszonego posiadania. W dniu 1 sierpnia 2008 r. skarżący przedłożył kopię pozwu o przywrócenie posiadania. Sprawa zawisła pod sygn. akt [...]. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 14 lipca 2008 r. zostało zawieszone z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie skarżącego, do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy [...] zagadnienia wstępnego, tj. sprawy o ochronę naruszonego posiadania lokalu przy ul. [...] w K. W dniu 12 marca 2010 r. organ I instancji otrzymał informację, że sprawa o ochronę naruszonego posiadania prowadzona pod sygn. akt [...] została prawomocnie zakończona oddaleniem powództwa skarżącego. Wobec powyższego w dniu 15 marca 2010 r. podjęte zostało zawieszone wcześniej postępowanie administracyjne. W otwartym terminie na postanowienie zażalenie złożył B. D. W dniu [...] 2010 r. Wojewoda postanowieniem, znak: [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] 2010 r. skarżący zeznał, że mieszka obecnie u znajomych, nie ma stałego miejsca zamieszkania. Wiadomo mu o oddaleniu powództwa sprawie o ochronę naruszonego posiadania. Wskazał adres do korespondencji. Nie zgłosił nowych wniosków dowodowych. Ponadto ustalono, że od września 2008 r. w lokalu miejsca stałego pobytu skarżącego zamieszkuje z zamiarem pobytu stałego P. M. Tam też dokonał zameldowania na pobyt stały. Fakt nie zamieszkiwania w spornym lokalu przez skarżącego potwierdzili obecni na rozprawie świadkowie tj. sąsiadka i lokatorka tego mieszkania. Biorąc pod uwagę zebrany materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że mieszkanie przy ul. [...] w K. nie jest miejscem zamieszkania i nie stanowi centrum życiowego skarżącego co najmniej od 2008 r., przy czym już wcześniej przebywał tam sporadycznie, co spowodowało przejęcie tego mieszkania przez nowego właściciela. Podjęte kroki prawne o ochronę naruszonego posiadania okazały się nieskuteczne. B. D. nie powrócił do miejsca zameldowania na pobyt stały i nie ma takiej realnej możliwości. Obecnie mieszkanie jest zajęte przez inne osoby .W związku powyższym organ I instancji uznał, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art.15 ust. 2 ustawy do wymeldowania skarżącego z dotychczasowego adresu, a roszczenia co do pozostawionych tam przedmiotów lub rzeczy należy rozstrzygać na drodze cywilnoprawnej. Podkreślił, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają na celu likwidację fikcji meldunkowej, polegającej na niezgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy. Od powyższej decyzji organu I instancji odwołanie złożył B. D. Podniósł w nim, że mieszkanie przy ulicy [...] w K. zajmował do 1979 r. do czasu "włamania i wymiany zamku" przez nowego właściciela, to jest do maja 2008 r. i nigdy nie nosił się z zamiarem opuszczenia tego miejsca zamieszkania i było to jego centrum życia. W mieszkaniu tym znajdowały się jego meble, ubrania oraz rzeczy osobiste. W obecnej chwili mieszka "grzecznościowo" u znajomych ( adres do korespondencji - miejsce zatrudnienia Zakład [...]). Wojewoda po zapoznaniu się z materiałem dowodowym stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. Wyjaśnienia stron bezspornie wskazują, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu i skoncentrował swoje sprawy życiowe w innym miejscu. Jak wynika z treści wniesionego odwołania stan ten nie uległ zamianie i trwa nadal. Wniosek o wymeldowanie skarżącego złożył A. P., który wyjaśnił, że nie mieszka on w przedmiotowym lokalu od czasu wypowiedzenia stosunku najmu, tj. od 2001 r. Słuchany do protokołu przed organem I instancji w dniu [...] 2008 r. skarżący wyjaśnił, że 19 maja 2008 r. opuścił zakład karny i udał się do lokalu przy ulicy [...] w K., ale nie mógł wejść do środka, bowiem zamki w drzwiach były zmienione. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika też, że B. D. wniósł do Sądu Rejonowego [...] przeciwko A. P. pozew o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu przy ul. [...] w K. i sprawa toczyła się pod sygn. akt [...]. Sprawa została zakończona prawomocnie poprzez oddalenie powództwa B. D. W ocenie organu odwoławczego świadczy to, że opuszczenie przedmiotowego lokalu przez wymienionego było dobrowolne. Podczas rozprawy administracyjnej, która odbyła się w dniu [...] 2010 r. skarżący zeznał, że nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, przebywa u swoich znajomych. Słuchana podczas tej rozprawy w charakterze świadka J. D. - sąsiadka wyjaśniła, że zna B. D. z widzenia, ale w budynku przy ul. [...] w K. nie widziała go od kilku lat. Zgodnie z treścią przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zdaniem Wojewody w przedmiotowej sprawie, przytoczony wyżej materiał dowodowy bezspornie potwierdza, że skarżący nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w K. Opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącego nastąpiło kilka lat temu, jeszcze przed osadzeniem w Zakładzie Karnym w 2007 r. Wymieniony dobrowolnie i świadomie, opuścił miejsce pobytu stałego, koncentrując swoje sprawy życiowe w innym miejscu. Daje to podstawę do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis art. 15 ust. 1 cyt. wyżej ustawy stanowi, że osoba, która opuszcza lokal zobowiązana jest do wymeldowania się w dniu opuszczenia tego lokalu. Ponieważ, według Wojewody, skarżący obowiązku tego nie wykonał, organ I instancji był zobowiązany wydać decyzję o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu (art. 9 ust. 2 b cyt. na wstępie ustawy). W odniesieniu do odwołania i poruszonej w nim kwestii pozostawienia w przedmiotowym lokalu rzeczy należących do skarżącego, Wojewoda podniósł, że skarżący winien zwrócić się do właściciela lokalu A. P. o ich wydanie lub załatwić tą sprawę na drodze cywilnoprawnej poprzez skierowanie pozwu do sądu powszechnego. Z powyżej opisanych powodów organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania skarżącego i orzekł jak w sentencji decyzji. Skargę na decyzję Wojewody z 10 września 2010 r., znak: [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł B. D. Zarzucił w jej treści naruszenie przez organ art. 6, art. 7 i 77 §1 k.p.a. oraz art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez zaniechanie zbadania przesłanek konstytuujących pobyt stały w rozumieniu przepisów w/ wym. Ustawy, to jest nie zbadano w żaden sposób jego jednoznacznego zamiaru zamieszkiwania w spornym lokalu. Podniósł, że mieszkanie opuścił 26 października 2007 r. kiedy został aresztowany i w zakładzie karnym przebywał do 19 maja 2008 r. Po opuszczeniu zakładu karnego niezwłocznie udał się do swojego mieszkania, gdzie stwierdził, że podczas jego nieobecności dokonano włamania - lokal zajął syn byłej właścicielki a aktualny właściciel lokalu A. P. ( lokal przekazany aktem notarialnym dnia 15 marca 2007 r. - darowizna ) Dlatego skarżący nie zgadza się z przesłanką, że "lokal został opuszczony w sposób trwały i dobrowolny z brakiem realnego zamiaru powrotu". Opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego (pobyt skarżącego w zakładzie karnym ) tym bardziej, że pozostawił w mieszkaniu wszystkie rzeczy osobiste, odzież i sprzęt gospodarstwa domowego. Co więcej, wobec stwierdzenia naruszenia posiadania mieszkania i własności znajdujących się w nim rzeczy skarżący podjął dostępne środki w celu umożliwienia ponownego korzystania w pełnym zakresie z mieszkania, stanowiącego jego centrum życia. W związku z zaistniałym stanem faktycznym skarżący podnosi, że zmuszony jest do przebywania czasowo w różnych miejscach pobytu, korzystając z uprzejmości znajomych, a ponadto został pozbawiony dostępu do pozostawionych sprzętów codziennego użytku. Według skarżącego, od czasu opuszczenia zakładu karnego nie przeniósł swojego centrum życiowego, bo nie ma takich możliwości ani środków, a zaistniała sytuacja pozbawiła go miejsca stałego pobytu w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i utrudnia normalne funkcjonowanie w państwie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem Sądu organy administracji publicznej zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie i w sposób poprawny go oceniły. Nie można więc im postawić zarzutu naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. – w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest także podstaw do uznania, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego – ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. W sposób poprawny odczytały treść przepisów, w tym mającego zastosowanie w tej sprawie, jaki przesłankę w nim zawartą, której zaistnienie warunkuje podjęcie decyzji co do istoty tej sprawy. Zasadnie podnoszą organy, że zaistniała przesłanka do wymeldowania skarżącego z miejsca stałego pobytu w rozumieniu art., 15 ust. 2 ustaw o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowił materialnoprawną podstawę orzekania. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieje ugruntowany pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu wskazanego art.15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Bezspornie do chwili umieszczenia skarżącego w jednostce penitencjarnej, tj. przed 2007 r., nie mieszkał on w przedmiotowym lokalu w pełnym tego słowa znaczeniu, a jedynie sporadycznie w nim bywał. Nawet jeżeli by uznać działania wnioskodawcy, polegające na wymianie zamków do spornego lokalu, stanowiącego miejsce zameldowania skarżącego, za niewłaściwe, a pobytu skarżącego w jednostce penitencjarnej do 2008 r. za pozbawionego dobrowolności, to oddalenie przez sąd powszechny prawomocnym orzeczeniem powództwa skarżącego o naruszenie posiadania spornego lokalu przesądza o ziszczeniu się przesłanki do jego wymeldowania z miejsca stałego pobytu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bowiem, i Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie pogląd ten w pełni podziela, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznać należy także i tą sytuację, w której skarżący wprawdzie skorzystał ze środków prawnych, ale nieskutecznie (por. m.in. wyrok NSA z 10 lutego 2010 r., sygn. akt. II OSK 281/09, publik. w LEX nr 597521). Z takim przypadkiem mamy do czynienia w tej sprawie. Oddalenie powództwa skarżącego o naruszenie posiadania spornego lokalu po opuszczeniu przez niego jednostki penitencjarnej ocenić należy za równoznaczne z przejawem jego woli opuszczenia tego lokalu, gdyż jego powództwo nie odniosło zamierzonego skutku. Skoro decyzja o wymeldowaniu stanowi potwierdzenie, że dana osoba przebywa w miejscu stałego pobytu, to w takim stanie rzeczy organy nie mogły utrzymywać fikcji meldunkowej, lecz zobligowane były do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu. Podnoszony natomiast argument pozostawienia rzeczy osobistych w spornym lokalu jest bez znaczenia dla treści rozstrzygnięcia. Pozostawienie rzeczy osobistych w miejscu stałego pobytu nie świadczy, że jest to centrum życiowe danej osoby (por. m.in. wyrok WSA z 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 136/09, publik. w LEX nr 553622). Trafnie podnosi organ odwoławczy, że nawet jeżeli taki stan rzeczy ma miejsce, to skarżący powinien zwrócić się o ich wydanie lub domagać się ich odzyskania przed sądem cywilnym w drodze przysługujących my w tym zakresie środków prawnych. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.