III SA/Kr 1326/25

WyrokWSA w Krakowie2026-01-14

Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Michna, WSA Marta Kisielowska, WSA Janusz Kasprzycki (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, powołując się na sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa, podczas gdy sama decyzja mogła być wadliwie zinterpretowana lub oparta na niekonstytucyjnych przepisach?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jedynie z powodu rzekomej sprzeczności z obowiązującymi przepisami, jeśli sama decyzja mogła być wadliwie zinterpretowana lub oparta na przepisach, które utraciły moc obowiązującą w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W takich przypadkach należy rozważyć zastosowanie art. 154 § 1 k.p.a. w celu sanowania wad niekwalifikowanych i zapewnienia zgodności z Konstytucją.
Stan faktyczny
Skarżący, były funkcjonariusz Policji, domagał się wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe za lata 2010-2017, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organy Policji odmówiły wypłaty, uznając, że obowiązujące przepisy przejściowe nie przyznają mu prawa do wyrównania według nowego przelicznika. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji odmawiającej wypłaty, a następnie o uchylenie decyzji utrzymującej w mocy poprzednią odmowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy i odmówiły zastosowania art. 154 § 1 k.p.a., uchylając zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Wieliczce z dnia 27 maja 2025 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Marta Kisielowska WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 31 lipca 2025 r. nr 22/EU-O/2025 w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Wieliczce z dnia 27 maja 2025 r. nr 1/2025. Zaskarżoną przez R. D., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 3 lipca 2025 r. nr 22/EU-O/2025, Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) w zw. z art. 6a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz.U. z 2025 r., poz. 636 – zwanej dalej ustawą o Policji), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Wieliczce z dnia 27 maja 2025 r., znak: EAH. 1242.44.EU.18, odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji nr 2/22 Komendanta Powiatowego Policji w Wieliczce z dnia 23 sierpnia 2022 r. o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe za lata 2010-2017. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 27 listopada 2018 r. skarżący, zwolniony ze służby w Policji z dniem 3 lutego 2017 r. zwrócił się o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe za lata 2010 – 2017. Podstawę żądania stanowił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Komendant Powiatowy Policji w Wieliczce decyzją z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr 2/22 orzekł o odmowie wypłaty skarżącemu wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy w związku ze zwolnienie ze służby za lata 2010-2017. Pismem z dnia 11 lutego 2025 r. skarżący zwrócił się o uchylenie ostatecznej decyzji nr 2/22 Komendanta Powiatowego Policji w Wieliczce z dnia 23 sierpnia 2022 r., a nadto o podjęcie czynności materialno-technicznej polegającej na wypłacie skarżącemu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzją z dnia 27 maja 2025 r. nr 1/25, znak: EAH.1242.44.EU.18, działając na podstawie art. 154 §1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 6a ust. 1, art. 32, art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1610 ze zm.) Komendant Powiatowy Policji w Wieliczce odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 23 sierpnia 2022 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji podał, że interes społeczny sprzeciwia się pozytywnemu załatwieniu wniosku z dnia 11 lutego 2025 r. Skoro bowiem organ procedował zgodnie z obowiązującymi przepisami, zastosował w sposób prawidłowy obowiązujące normy prawa i decyzja stała się ostateczna to pewność powszechnego obrotu prawnego przeważa nad interesem strony. Zdaniem organu pierwszej instancji uchylenie przedmiotowej decyzji nie spowoduje, że organ administracji ponownie rozstrzygnie sprawę sprzecznie z poprzednio dokonaną wykładnią zastosowanych norm prawnych, zaś sama zmiana decyzji doprowadziłaby do tego, że orzeczenie byłoby sprzeczne z przepisami ustawowymi, dotyczącymi ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy w związku ze zwolnieniem ze służby. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie art. 154 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie braku ustawowych przesłanek do uchylenia decyzji ostatecznej; art. 6, 7, 8 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie prowadzące do niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i do utrwalenia stanu niezgodnego z Konstytucją. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 3 lipca 2025 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 16 k.p.a. statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych, zgodnie z którą ostateczne decyzje administracyjne nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko i wyłącznie w trybach nadzwyczajnych oraz w przypadkach określonych wprost w kodeksie postępowania administracyjnego lub przepisach szczególnych. Jednym z takich przypadków weryfikacji decyzji jest postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Pojęcie "nabycia prawa" jest zatem kryterium kwalifikacji decyzji do poddania jej określonemu w przepisach reżimowi procesowemu. W doktrynie ugruntowany jest pogląd, że strona nie nabywa prawa z decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja ta odmawia przyznania stronie żądanych uprawnień (zob. Janusz Borkowski, Barbara Adamiak komentarz do art. 154 KPA w: Komentarz do KPA, Adamiak 2024, wyd. 19, opub.: Legalis 2024). Inaczej jest natomiast w przypadku decyzji nakładających na stronę obowiązek. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że skoro decyzja z dnia 23 sierpnia 2022 r. odmawia wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego to stanowi decyzję, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Zatem w niniejszej sprawie może mieć zastosowanie jedynie art. 154 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja dnia 23 sierpnia 2022 r. została wydana na podstawie art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r., a zatem z uwzględnieniem zmiany tego przepisu oraz przepisów przejściowych (tj. art. 9 ust. 1) wprowadzonych ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Z przepisu art. 6 k.p.a. wynika dla organu nakaz stosowania prawa obowiązującego w dniu orzekania. Zgodnie z art. 1 pkt 16 przywołanej ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 roku art. 115a ustawy o Policji otrzymuje brzmienie: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym". Z kolei zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ww. ustawy przepis art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. W konsekwencji od dnia 1 października 2020 r. w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. - co ma miejsce w niniejszej sprawie - zastosowanie znajdą wyłącznie przepisy w brzmieniu dotychczasowym dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe (a więc zobowiązującym w dniu zwolnienia ze służby "przelicznikiem" 1/30 części miesięcznego uposażenia za l dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego), chyba że sprawa dotycząca wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy została wszczęta i niezakończona przed dniem 6 listopada 2018 r. W konkluzji organ stwierdził, że przepis art. 115a ustawy o Policji, jak również przepisy przejściowe ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, nie przyznają policjantowi zwolnionemu ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. prawa do wyrównania wypłaconego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 października 2020 r. organ nie jest zatem upoważniony do dokonania wypłaty uzupełniającej. W kontekście zastosowania art. 154 k.p.a. organ podał nadto, że decyzja z dnia 23 sierpnia 2022 r. opiera się na ściśle określonych w przepisach prawa materialnego przesłankach i rolą organu pierwszej instancji było stwierdzenie czy tak określone przesłanki zaistniały, czy też nie. Natomiast poza wolą organu pozostaje wybór rozstrzygnięcia, gdyż ten wynika wprost z przepisów prawa materialnego. Oznacza to, że decyzja taka jest decyzją związaną - organ ma obowiązek wydać decyzję w sprawie w określonych prawem okolicznościach i wola strony nie może skutkować wydaniem decyzji wbrew określonym prawem kryteriom. Konstrukcja i charakter wskazanych przepisów prawa uniemożliwia zatem zastosowanie trybu przewidzianego art. 154 k.p.a. Postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej z punktu widzenia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Przy czym dopuszczalność wzruszenia na podstawie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji administracyjnej nie może oznaczać dowolności w tym zakresie. Samo zaś określenie "słuszny interes strony", aczkolwiek niezdefiniowane, to jednak wskazuje, że nie chodzi w nim o każdy interes strony (a więc chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o treści zgodnej z wolą strony), ale wyłącznie o interes zgodny przede wszystkim z prawem i zasadami współżycia społecznego. Modyfikacja ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania stronie żądanych uprawnień (poprzez jej zmianę bądź zniesienie) musi więc być społecznie akceptowalna i godna wsparcia ze strony Państwa, ze względu na cel jaki ma zostać przez tę modyfikację osiągnięty. Interes ten ma być więc obiektywnie słuszny, a nie jedynie zgodny z oczekiwaniem strony. Możliwość zastosowania art. 154 k.p.a. w konkretnej sprawie należy rozważać w świetle przepisów prawa materialnego w tym znaczeniu, iż zmiana lub uchylenie decyzji musi pozostawać w zgodności z tymi przepisami. Na poparcie powyższego stanowisk organ powołała orzecznictwo sądów administracyjnych. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nastąpił konflikt interesu społecznego i słusznego interesu strony. W interesie strony leży bowiem przyznanie prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy według "przelicznika" 1/21. Natomiast w interesie Policji (tożsamym z interesem społecznym) pozostaje, aby wszelkie rozstrzygnięcia miały oparcie w przepisach powszechnie obowiązujących i były z nimi zgodne. Zmiana decyzji w trybie art. 154 k.p.a. prowadziłaby do naruszenia art. -114 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia strony ze służby). Na marginesie organ odwoławczy podał, że skarżący miał możliwość wniesienia odwołania od decyzji z dnia 23 sierpnia 2022 r. o czym została prawidłowo pouczony, jednak nie skorzystał z tego uprawnienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów: - art. 154 par. 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę uchylenia decyzji z dnia 23 sierpnia 2022 r., w sytuacji gdy w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki tego przepisu, tj. po pierwsze, sprawa dotyczy decyzji ostatecznej, po drugie, sprawa dotyczy decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, po trzecie, za uchyleniem decyzji przemawiają względy interesu społecznego oraz słuszny interes strony; - art. 9 ust. 1 ustawy o wsparciu służb mundurowych w zw. z art.114 i art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 190 ust. 4 i art. 2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż w stosunku do skarżącego przy wyliczeniu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop winien znaleźć zastosowanie współczynnik 1/30, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia przepisów każe przyjmować, że w przypadku skarżącego należy posłużyć się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wynoszącym 1/21, bowiem przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o wsparciu służb mundurowych, została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę - art. ust.4 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie (podobnie nie uwzględnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie sygn. akt III OSK 3634/21 z dnia 7 kwietnia 2022 r.) i odmowę podjęcia czynności materialnotechnicznej podlegającej na wypłacie skarżącemu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona bowiem kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że naruszają one prawo w stopniu skutkującym ich uchyleniem. Zgodnie z art. 154 § 1 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wykładnia powyższego przepisu wskazuje, że przepis art. 154 § 1 k.p.a. ma zastosowanie do decyzji, na mocy której strona nie nabyła prawa. Ocena zatem, czy strona nabyła prawa lub nie nabyła praw z decyzji ostatecznej, powinna być dokonana przez organ i powinna być przez niego dokonywana na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji. Strona nie nabywa prawa z decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja ta odmawia przyznania stronie żądanych uprawnień lub też treścią jej rozstrzygnięcia jest pozbawienie strony posiadanych przez nią uprawnień. Do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1, nie należą natomiast już decyzje nakładające na stronę obowiązek, bowiem nawet te decyzje są decyzjami, na mocy których pewne osoby nabywają prawo do wykonania obowiązków w zakresie wskazanym w decyzji. Analogicznie sytuacja wygląda w przypadku decyzji deklaratoryjnych (pomijając sporną kwestię co do zasadności podziału na decyzje deklaratoryjne i decyzje konstytutywne), ustalenie, czy na mocy tych decyzji strona nie nabyła prawa, wymaga odwołania się do osnowy takiej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2025 r., sygn. akt II OSK 2502/23; LEX nr 3912036. Skoro decyzją ostateczną z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr 2/22 Komendant Powiatowy Policji w Wieliczce odmówił wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe za lata 2010-2017, to zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że strona nie nabyła z tej decyzji prawa. Decyzja ta odmawia wypłaty żądanego wyrównania. Zwrócić należy jednak uwagę, że zastosowanie przepisu art. 154 § 1 k.p.a. wymaga spełnienia łącznego następujących przesłanek: 1) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania, 2) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 in fine. Przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony (art. 154 § 1) muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (wyrok NSA z 23.02.2007 r., I OSK 553/06, LEX nr 348253). Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154, należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6, zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (wyrok NSA z 18.10.2007 r., II OSK 1406/06, LEX nr 427601). "Uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą" (wyrok WSA w Łodzi z 28.02.2018 r., III SA/Łd 1196/17, LEX nr 2459931). Przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Jak z tego wynika, postępowanie administracyjne prowadzone w ramach przepisu art. 154 § 1 powinno zmierzać do wyjaśnienia, czy za uwzględnieniem wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji przemawia wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony. Oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią szkodzie, lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację (wyrok NSA z 17.09.2010 r., I OSK 428/10, LEX nr 745237; zob. również wyrok NSA z 27.02.2014 r., II OSK 930/13, LEX nr 1495303, zgodnie z którym "Użycie w art. 154 k.p.a. słowa «może» nie oznacza uznaniowości organu w ocenie wystąpienia w sprawie przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a jedynie możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia tej sprawy, która ma miejsce na ostatnim etapie procesu stosowania prawa"). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Komendant Wojewódzki Policji argumentuje, że za uchyleniem ostatecznej decyzji nie przemawia słuszny interes społeczny, który w kolizji z interesem strony sprzeciwia się uwzględnieniu żądania skarżącego, gdyż w ten sposób organ naruszyłby obowiązujące wówczas przepisy, a organ działa przecież na podstawie prawa. Otóż, wyrażone w ten sposób stanowisko organu, jest niewłaściwe i narusza postanowienia art. 154 k.p.a. Podkreślić należy, że jako "słuszny interes strony" rozumieć należy interes zgodny przede wszystkim z prawem i zasadami współżycia społecznego, a nie subiektywną chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o treści zgodnej z wolą strony. Za uchyleniem lub zmianą decyzji ma przemawiać obiektywna, społeczna akceptacja dla takiego wyjątkowego działania organu, a nie subiektywne przekonanie strony o słuszności swojej potrzeby. Ponadto, uwzględnienie słusznego interesu strony według art. 154 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, nie pozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą. W interesie społecznym niewątpliwie pozostaje aby stan faktyczny sprawy odpowiadał stanowi prawnemu, co jest elementem stabilności porządku prawnego. Nie jest przy tym wykluczona sytuacja w której za weryfikacją decyzji ostatecznej przemawiać będzie zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony. Nie można jednak uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy w ramach tych samych norm prawa materialnego, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Oczywiście, że właściwie zauważa organ, że nie może to prowadzić do swoistej jeszcze jednej, czy trzeciej instancji, ale nie może też prowadzić do istnienia decyzji naruszającej prawo, a tak z perspektywy dorobku orzeczniczego należałoby ocenić ostateczną decyzję przy uwzględnieniu stanowisk wojewódzkich sądów administracyjnych i NSA w kwestii wyrównania ewkiwalentu pienieżnego za niewykorzystane urlopy. Wbrew stanowisku zatem stanowisku organu art. 154 można stosować do sanowania wad niekwalifikowanych. Wadliwą wykładnię przepisów związanych z wyrównaniem przedmiotowego ekwiwalentu nie można oceniać jako rażącego naruszenia prawa, czy dającego podstawę do wznowienia postępowania. Wobec tego odmowę zastosowania art. 154 przy wskazanej argumentacji organów Policji ocenić należało jako wadliwą i nieuzasadnioną. Nie istnieją bowiem, również wbrew stanowisku organów Policji jakiekolwiek prawne przesłanki ograniczające uzyskanie przez skarżącego pełnego, odpowiadającego wymogom konstytucyjnym i ustawowym, ekwiwalentu za niewykorzystane przez niego urlopy. Z dniem opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15, Dz. U. z 2018 r., poz. 2102), czyli od 6 listopada 2018 r., część art. 115a ustawy o Policji (w poprzednim brzmieniu) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (wyrok NSA z dnia 23 lutego 2021 r., III OSK 2832/21). W konsekwencji, skoro niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą, to nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału, czy też zaistniałego po tej dacie. Ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o służbie więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610) dalej w skrócie: "ustawy o szczególnych rozwiązaniach", art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym." Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach: "Przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.". Jak stanowi zatem przepis art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., a nie w wysokości wynikającej z przepisów ww. ustawy. Odwołanie się przez ustawodawcę do zasad, a nie do niekonstytucyjnego przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym oznacza, że ustawodawca nie powtórzył niekonstytucyjnych zapisów tej ustawy, wbrew wyrokowi TK z dnia 30 października 2018 r. i nie nakazał stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed 6 listopada 2018 r. (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia TK) uregulowań, które utraciły moc w wyniku ww. wyroku. Przyjęcie za prawidłową wykładnię przepisów przejściowych zastosowaną przez organ w przedmiotowej sprawie oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności", które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne (K. Kos, O pojęciu wtórej niekonstytucyjności prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2018, nr 2 (42), s. 21). Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK, które wiążą również ustawodawcę. Dlatego wykładnię ww. przepisów, dokonaną przez organy policji, Sąd uznał za błędną. Zdaniem Sądu zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach oznaczają konieczność wzięcia pod uwagę, przy wykładni przepisu art. 115a ustawy o Policji, wyroku TK z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, na co wielokrotnie już zwracały uwagę wojewódzkie sądy administracyjne i NSA, jak również sam ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. nowelizacji ustawy o Policji dokonanej ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. Wskazał bowiem, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku TK z dnia 30 października 2018 r., sygn. K 7/15, w którym Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ww. wyrok usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne rozumienie art. 115a ustawy o Policji w ww. zakresie, na mocy art. 190 Konstytucji RP. Dlatego nie tylko sądy, ale także organy administracji publicznej, w tym organy Policji, winny dokonywać wykładni art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ww. ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. zgodnie z Konstytucją RP. Jak wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach oddalających skargi kasacyjne Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie w sprawach ekwiwalentu pieniężnego przysługującego byłym funkcjonariuszom za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, (np. w sprawie o sygn. akt I OSK 3155/19) "nie można pomijać, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma znaczenie dla rozstrzygania spraw indywidualnych (...). Zakresowy charakter wyroku TK z dnia 30 października 2018 r. oznacza, że przepis, art. 115a ustawy o Policji tylko w części jest niekonstytucyjny, a to z kolei prowadzi do wniosku, że nie mamy do czynienia z zaniechaniem ustawodawczym (..). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy w systemie prawnym pozostała norma prawna gwarantująca konstytucyjne prawo do ekwiwalentu per se, wskazująca podstawę wymiaru i prawo do ekwiwalentu za czas wolny od służby. Natomiast sposób obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazującego, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Zamieszczone w art. 81 Konstytucji odesłanie do ustawy nie może zatem oznaczać, że podmiot uprawniony nie może dochodzić konstytucyjnego prawa przynajmniej w zakresie minimum tego prawa, które wyznaczone jest przez jego istotę - istotę corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji". Mając powyższe na uwadze, obowiązek ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., co oznacza obowiązek obliczenia go wg zasad podanych w ustawie o Policji w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15). Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest zatem wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, przy czym należy pamiętać, że przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego służby. Oznacza to, że w niniejszej sprawie ilość dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego jej za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Z powyższych przyczyn kontrolowane decyzje należało uchylić, a obowiązkiem organów będzie rozważenia przesłanek do zastosowania art. 154 k.p.a. przy uwzględnieniu powyższego stanowiska Sądu wobec postanowień art. 153 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło