III SA/Kr 133/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie NSA Grażyna Danielec SO del. Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na czynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w przedmiocie odsunięcia od wykonywania lotów zagranicznych oraz odmowa skierowania do odbycia kursu taktycznego postanawia: odrzucić skargę Skarżący J. K., działając przez pełnomocnika radcę prawnego K. S., wniósł skarga na akt z zakresu administracji publicznej Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] Bazy Lotnictwa [...] w sprawie odsunięcia J. K. od odbywania wylotów poza granice RP i nie wyznaczania do odbycia kursu taktycznego. W skarżący zarzucił organowi - naruszenie art. 7 k.p.a. i nieuprawnione uznanie, iż kpt. J. K. sam zrezygnował z kursu taktycznego, - naruszenie art. 32 Konstytucji RP, przejawiające się naruszeniem wobec kpt. J. K. zasady równości wobec prawa i odsunięciem go od odbywania lotów poza granice RP z uwagi na rzekomy brak odbycia kursu taktycznego, pomimo braku wprowadzenia przedmiotowych ograniczeń w stosunku do innych pilotów, W konkluzji skargi wniósł o: - w pierwszej kolejności o uwzględnienie przedmiotowej skargi w zakresie swej właściwości przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w oparciu o art. 54 § 3 p.p.s.a. i przywrócenie do odbywania lotów poza granice RP oraz skierowanie go do odbycia kursu taktycznego, albo o: - uchylenie zaskarżonego w aktu w całości jako naruszającego prawo i zobowiązanie organu do przywrócenia go do odbywania wylotów poza granice RP oraz do skierowania do odbycia kursu taktycznego, - zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto wniósł o: 4. przeprowadzenie dowodów z dokumentów zgodnie z przedstawionym poniżej wykazem, 5. przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka mjr. R. S., na okoliczność zasad wyznaczania przez Dowództwo Jednostki Wojskowej nr [...] pilotów do odbywania lotów międzynarodowych, w tym braku odsuwania o przedmiotowych lotów pilotów nie posiadających odbytego kursu taktycznego za wyjątkiem kpt. J. K., 6. zobowiązanie, Dowódcy do przedłożenia zestawień załóg odbywających loty międzynarodowe za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. i dopuszczenie przedmiotowych zestawień jako dowodów na okoliczność wyznaczania do lotów pilotów nie posiadających odbytego kursu taktycznego, z wyjątkiem kpt. J. K. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że Dowódca w dniu 10 maja 2011 r. odsunął go od odbywania lotów poza granice RP, z uwagi na brak odbycia przez skarżącego kursu taktycznego, z którego rzekomo sam zrezygnował. Skarżący podał, że rzeczywiście nie odbył kursu taktycznego w roku 2011, tym niemniej wynikało to z okoliczności leżących po stronie organu. W związku z przesunięciem zabiegu jakiemu miał zostać poddany jego niepełnosprawny syn, celem udzielenia żonie niezbędnej pomocy w rehabilitacji pooperacyjnej syna, wniósł o zmianę terminu zaplanowanego urlopu z okresu od 26 września do 31 października 2011 r. na okresy od 21 marca do 8 kwietnia 2011 r. i od 18 kwietnia do 4 maja 2011 r., na co Dowódca wyraził zgodę. Jednak Dowódca, w przeddzień rozpoczęcia urlopu, zgłosił go do uczestnictwa na teoretycznym kursie taktycznym, odbywającym się w kwietniu 2011 r. Z uwagi jednak na wcześniejszą zgodę przełożonych oraz poczynione przygotowania nie był w stanie stawić się na przedmiotowym kursie, czego jednak nie można interpretować w kategoriach dobrowolnej rezygnacji. Organ nie umożliwił mu uzupełnienia przedmiotowego kursu do dnia wniesienia skargi, nie wyznaczając go do jego odbycia. Skarżący stwierdził, że odsunięcie go od odbywania lotów zagranicznych i brak wyznaczania go do odbycia kursu taktycznego nie miało formy decyzji. Powyższe działania organu zdaniem skarżącego uznać należy za dyskryminacyjne, tym bardziej że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych nierówne traktowanie żołnierza zawodowego stanowi naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa wynikającej z art. 32 Konstytucji RP Wobec okoliczności, iż podjęte w stosunku skarżącego działania naruszały prawo, pismem z dnia 1 września 2011 r. złożona została, za pośrednictwem organu, skarga w trybie art. 227 k.p.a. do organu wyższego stopnia tj. Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] (Skrzydła Lotnictwa [...]). Skarżący stwierdził, że organ wyższego stopnia w piśmie z dnia 9 listopada 2011 r. uznał za zasadne wyznaczenie kpt. J. K. do odbycia stosownego kursu. Skarżący pismem z dnia 23 listopada 2011 r. Dowódca Bazy Lotnictwa [...] wezwał do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] stwierdził, że zawarte w skardze zarzuty dotyczące jego rzekomych dyskryminacyjnych działań służbowych wobec skarżącego są całkowicie bezpodstawne, ponieważ w tych działaniach nie było jakichkolwiek naruszeń prawa, nie było też złej woli ani intencji dyskryminacyjnych. Dowódca nie miał możliwości zorganizowania kpt. J. K. indywidualnego kursu taktycznego, gdyż nie organizuje ani nie decyduje o terminach prowadzenia kursów taktycznych, a jedynie po otrzymaniu rozkazu w sprawie zorganizowania kursu taktycznego, wyznacza podległych pilotów do uczestniczenia w kursie. Kursy taktyczne są organizowane z reguły raz w roku, natomiast z uwagi na potrzeby dowodzonej jednostki wojskowej wystąpił z pisemnym wnioskiem z dnia 18.08.2011r o przyspieszenie terminu zorganizowania kolejnego kursu taktycznego. Odbycie kursu taktycznego jest warunkiem uzyskania przez pilota uprawnienia do wykonywania lotów w rejony działań wojennych, zaś brak tego uprawnienia nie pozwala na wyznaczanie pilota do wykonania takich lotów. Piloci z Jednostki Wojskowej Nr [...] często wykonują loty w rejony objęte działaniami wojennymi, a zatem kpt. J. K., który jako pilot-dowódca załogi (zgodnie z zajmowanym stanowiskiem służbowym) jest odpowiedzialny za prawidłowe i bezpieczne wykonanie lotu, nie może być wyznaczany do takich zadań bez uprzedniego odbycia kursu taktycznego. Inni piloci, nie mający ukończonego kursu taktycznego oraz kolejni piloci oraz mający niższe tzw. warunki minimalne, są wyznaczani do wykonywania lotów zagranicznych, chociaż ich wyszkolenie i doświadczenie jest mniejsze od umiejętności skarżącego ale są wyznaczani do składów załóg nie jako ich dowódcy, lecz jako drudzy piloci, dla których to stanowisk obowiązują inne, mniejsze wymagania niż dla pilotów-dowódców załóg (takich jak kpt. J. K.). Po dacie złożenia skargi na mocy rozkazu Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] (organu nadrzędnego nad Dowódcą Jednostki Wojskowej Nr [...]) z dnia 20 stycznia 2012 r., został zorganizowany kurs taktyczny dla pilotów samolotów transportowych w terminie od dnia 23 stycznia 2012 r. do dnia 3 lutego 2012 r.. Zgodnie z punktem VII powołanego rozkazu, do uczestniczenia w kursie został wyznaczony, między innymi skarżący. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...], wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, a dodatkowo, w dacie przedmiotowej odpowiedzi jako bezprzedmiotowej. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego badania skargi, Sąd bada dopuszczalność jej wniesienia. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej poprzez rozpatrywanie skarg na akty, czynności lub bezczynność organów administracji publicznej. Wskazać należy, iż nie każda działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego. Sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznawania skarg wnoszonych jedynie na niektóre akty wydawane w związku z pełnieniem służby przez żołnierzy zawodowych. Zgodnie z przepisem art. 5 p.p.s.a. Sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach: 1) wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej; 2) wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi; 3) odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa; 4) wiz wydawanych przez konsulów, z wyjątkiem wiz wydanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) -strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 144, poz. 1043); 5) zezwoleń na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego wydawanych przez konsulów. Przepisem szczególnym, który także ogranicza zakres kognicji sądów administracyjnych, jest art. 8 ust. 2 ustawy z 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (DZ. U. z 2010r. Nr 90, poz. 593 ze zm.).Przepis określa, że skarga do sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach , wyznaczenia , przeniesienia, i zwolnienia ze stanowiska służbowego, delegowania do wykonywania zadań służbowych poza jednostką służbową. Sąd stwierdza, że ze skargi; odpowiedzi na skargę i zgromadzonych dokumentów w sprawie wynika, iż między skarżącym, a jego dowódcą zaistniała jedynie kontrowersja odnośnie do terminu odbycia kursu taktycznego i wyznaczania skarżącego do lotów poza granice Polski. Skarżący wprost przyznał, że w tym zakresie te niezgodności nie przybrały formy decyzji ani innego aktu. Skarżący stawia, więc zarzut odnośnie niesformalizowanych, ustnych działań Dowódcy, które go nie przekonują i nie satysfakcjonują. Niewątpliwie w niniejszej sprawie nie na decyzji (rozkazu). Należy podnieść, że przepisy prawa materialnego przewidują również formę załatwienia sprawy administracyjnej nie tylko w sposób bezpośredni, przez wyraźne wskazanie, iż w sprawie wydawana jest decyzja , ale także w sposób pośredni, np przez wyrażoną w formie czasownikowej kompetencje organu administracyjnego do rozstrzygnięcia sprawy(np. "zezwala", "przydziela", "potwierdza", "wyraża zgodę"). Nadto załatwienie sprawy administracyjnej może nastąpić również przez wydanie aktu lub czynności administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa mogących podlegać zaskarżeniu da sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z tym że wszystkie te postacie rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wymagają formy pisemnej. Oczywiście wyjątkowo procedura administracyjna w art. 14 kpa przewiduje formę ustną, ale w formie ograniczonej ustawą. Ustne załatwienie sprawy należy traktować jako odstępstwo od zasady pisemnego załatwienia sprawy. Załatwienie sprawy ustnie jest zatem dopuszczalne tylko wówczas, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie (art. 14 § 2). Zastosowanie tego przepisu, zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 29 września 1981 r., II SA 345/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 96, jest wykluczone, gdy przepisy prawa określają pisemną formę decyzji lub gdy strona nie wyraża zgody na ustne załatwianie sprawy albo gdy stanowiska strony i organu są rozbieżne. W uchwale składu pięciu sędziów NSA z dnia 13 października 1997 r., FPK 13/97, ONSA 1998, nr 1, poz. 7, stwierdzono, że: "1. Ogłoszenie ustne decyzji administracyjnej, jako wyjątek od zasady pisemności, wymaga utrwalenia tej czynności na piśmie w drodze sporządzenia protokołu (art. 67 § 2 pkt 5 k.p.a.), który powinien odpowiadać wymaganiom art. 68 i 107 k.p.a. w zakresie koniecznych elementów decyzji." Załatwienie sprawy w formie ustnej możliwe jest wyłącznie po uprzednim wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego w tej sprawie (wyrok NSA z dnia 9 maja 2007 r., II OSK 712/06, LEX nr 337413). Ustna decyzja, której treść powinna być odzwierciedlona w protokole, nie może być następnie potwierdzona odrębną pisemną decyzją (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 12 września 2007 r., II SA/Bd 255/07). W niniejszej sprawie brak jest wymaganej prawem pisemnej decyzji, aktu bądź czynności Dowódcy , które spełniałyby konieczne przesłanki i do złożenia na nie skutecznej skargi do sądu administracyjnego. Wniesienie do sądu administracyjnego skargi, w tych okolicznościach faktycznych i warunkach prawnych, skargi na kontrowersje i niezgodności skarżącego z jego Dowódcą, co do pewnych okoliczności jest niedopuszczalne Brak jest bowiem istoty i celu postępowania administracyjnego uzewnętrznionego w pisemnym akcie, Który zgodnie z procedurą może podlegać zaskarżeniu, a dla którego jest zastrzeżona forma ustawowa. W związku z powyższym sąd skargę odrzucił. Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.