III SA/Kr 1331/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 18 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając majątek swój podał, że należy do niego gospodarstwo rolne o powierzchni 4,20 ha. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 1300 zł netto wynagrodzenia za pracę. Uzasadniając swoje starania ograniczył się do zaakcentowania, że jest w trudnej sytuacji finansowej Wezwany o złożenie dodatkowych oświadczeń poprzestał na podaniu, że za prąd płaci miesięcznie 130 zł, za wodę 30 zł na kwartał, za śmieci 25 zł na miesiąc, za kartę telefoniczną 75 zl. Nie przedstawił jednak na tę okoliczność jakiegokolwiek rachunku. Gospodarstwo rolne uprawia lecz twierdzi, że nie osiąga z niego dochodu. Nie posiada rachunków bankowych. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący złożył takie oświadczenie oraz dodatkowe wyjaśnienia, które są wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze do skarżący dysponuje stałym dochodem i tytułem wynagrodzenia za pracę otrzymuje 1300 zł netto. Po drugie stałe miesięczne obciążenia skarżącego związane z opłaceniem mediów szacować należy na ok. 240 zł (z wyliczenia: 130 zł za prąd, 10 zł (30/3) za wodę, 25 zł za śmieci, 75 zł za kartę telefoniczną) Po trzecie koszty sądowe wymagane na obecnym etapie postępowania zamykają się kwotą 200 zł (vide: zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sadowego z 6.11.2013 r.). Po czwarte, skarżący poza ogólnikową wzmianką, że gospodarstwo rolne uprawia lecz nie osiąga z niego dochodu nie starał się nawet wykazać kosztów, które przekraczałyby przychody. Skoro więc skarżący dysponuje wykazanym majątkiem, z pracy osiąga dochód, który po potrąceniu miesięcznych obciążeń związanych z opłaceniem mediów i tak kilkukrotnie przekracza wartość wpisu od skargi a równocześnie poniechał dokładniejszych wyjaśnień jak naprawdę przedstawiają się sytuacja dochodowa prowadzonego przezeń gospodarstwa rolnego, to przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.