III SA/Kr 1349/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 10 czerwca 2024 r. znak WP-VII.8641.75.2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia 10 czerwca 2024 r., znak: WP-VII.8641.75.2024, Wojewoda Małopolski po rozpatrzeniu odwołania M. K. utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty W. z 22 kwietnia 2024 r. nr IR-5210-1498/PA/24 w części orzekającej o odmowie przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 15 kwietnia 2024 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w odwołaniu złożonym od decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że w jego sytuacji doszło do wygaśnięcia stosunku pracy, a nie do wypowiedzenia. Do odwołania skarżący dołączył kopię pisma Rektora UJ z dnia 12 lutego 2024 r., z którego wynika, że a podstawie art. 124 pkt 1 w zw. z art. 113 pkt 3 w zw. Z art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (...) w związku z prawomocnym skazaniem za umyślne przestępstwo z art. 231 §1 kk na mocy wyroku Sadu Rejonowego w W. II Wydział Karny z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Odwoławczego w Krakowie IV Wydział Karny Odwoławczy z dnia 5 lutego 2024 r .sygn. akt [...] (...) Zgodnie z treścią art. 113 pkt 3 w zw. z art. 20ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – nauczycielem akademickim może być osoba, która nie była skazana prawomocnym wyrokiem karnym za umyślne przestępstwo. Natomiast zgodnie z art. 124 pkt 1 ww. ustawy umowa o pracę z nauczycielem akademickim wygasa, w związku ze skazaniem go prawomocnym wyrokiem karnym za popełnienie przestępstwa umyślnego. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Wojewoda wskazał, że poza sporem pozostaje, że w dniu rejestracji w Urzędzie Pracy skarżący spełnił przesłanki do otrzymania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Sporna jest natomiast kwestia od kiedy skarżącemu powinien przysługiwać zasiłek z tytułu bezrobocia – od dnia 15 kwietnia 2024 r. czy też po upływie 90 dni od rejestracji, jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy powołał art. 71 ust. 1 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 2 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 113 i art.124 pkt 1 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz wskazał, że sposób ustania stosunku pracy ze skarżącym jest zawarty w świadectwie pracy z dnia 12 lutego 2024 r. Przepisy ustawy o Szkolnictwie Wyższym i nauce nie zawierają unormowań, które można utożsamiać z rozwiązaniem stosunku pracy z winy pracownika bez wypowiedzenia, a jedynie ograniczają się do regulacji rozwiązania umowy o pracę: fakultatywnie (art. 123 ust. 1 pkt 1 i 2) i obligatoryjnie (art. 123 ust. 2) i wygaśnięcia z mocy prawa (w razie zaistnienia przesłanek enumeratywnie wyliczonych w art. 124 pkt 1-5 ustawy). Tym samym ustanie stosunku pracy na podstawi art. 124 pkt. 1 ustawy o Szkolnictwie wyższym utożsamiać można z rozwiązaniem stosunku pracy z winy pracownika z powodu popełnienia przez pracownika przestępstwa umyślnego, podczas trwania umowy o pracę, co uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym przez niego stanowisku. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy 2 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, tryb rozwiązania stosunku pracy jest badany w okresie 6 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy. Ponieważ skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. 15 kwietnia 2024 r., zatem okres 6 miesięcy przed zarejestrowaniem liczony jest od 14 października 2023 r. do dnia 14 kwietnia 2024 r. W okresie tym miał miejsce przypadek wygaśnięcia stosunku pracy. Zwrot "prawo do zasiłku nie przysługuje" nie oznacza ostatecznego pozbawienia prawa do zasiłku, ponieważ stosownie do art. 75 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy zasiłek przysługuje po okresie 180 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy. W konsekwencji zasiłek dla bezrobotnych będzie przysługiwał skarżącemu pod warunkiem zachowania statusu osoby bezrobotnej po upływie 90 dni od dnia zarejestrowania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez jego błędną wykładnię skutkującą odmową przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych i przyjęcie, że wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa na podstawie art. 124 pkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym jest tożsame z trybem rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym jest mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Skarżący podkreślił, że jego umowa o pracę wygasła, jednak w przypadku wygaśnięcia jego umowy o pracę nie ma zastosowania art. 75 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy. Wygaśnięcie umowy o pracę nie wymaga czynnego działania pracodawcy wobec pracownika celem zakończenia stosunku pracy, a wypowiedzenie jest właśnie takim czynnym działaniem mającym dopiero zakończyć stosunek pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy spowodował rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia. Z ustaleń organu wynika, że skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. 14 kwietnia 2024 r., zaś jej stosunek pracy z pracodawcą – Uniwersytetem Jagiellońskim ustał 12 lutego 2024 r. na skutek wygaśnięcia w trybie art. 124 pkt 1 w zw. Z art. 113 pkt 3 art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2024 r. poz. 124 ze zm.). W myśl art. 124 pkt 1 umowa o pracę z nauczycielem akademickim wygasa w przypadku zaprzestania spełniania wymagań, o których mowa w art. 113. Natomiast zgodnie z art. 113 pkt 3 nauczycielem akademickim może być osoba, która spełnia wymagania, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1-3. Art. 20 ust. 1 pkt 3 stanowi, że członkiem rady uczelni może być osoba, która nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo (...). Organy obu instancji przyjęły, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka, o jakiej mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wojewoda Małopolski (za organem I instancji) uznał że wygaśnięcie stosunku pracy na podstawie art. 124 pkt 1 w zw. z art. 113 pkt 3 art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jest tożsamym z rozwiązaniem stosunku pracy z winy pracownika z powodu popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnienie go na zajmowanym stanowisku, w trybie art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Sąd nie podziela powyższego stanowiska organów i uznaje je za naruszenie prawa, polegające na błędnej wykładni art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis ten, określając jeden z przypadków wyłączających prawo bezrobotnego do zasiłku, o którym mowa w art. 71 tej ustawy, nawiązuje w sposób jednoznaczny do rozwiązania z winy pracownika stosunku pracy lub stosunku służbowego, które spowodował bezrobotny w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Rozwiązanie stosunku pracy z winy pracownika jest określeniem ustawowym, zdefiniowanym w Kodeksie pracy. Zgodnie z art. 52 § 1 K.p., pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika jedynie w razie: 1) ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych; 2) popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem; 3) zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Tym samym, do ziszczenia się przesłanek dających właściwemu organowi podstawę do nieprzyznania bezrobotnemu prawa do zasiłku na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, koniecznym jest rozwiązanie przez pracodawcę stosunku pracy w trybie art. 52 § 1 pkt 1-3 K.p. w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się bezrobotnego. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, ponieważ rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy w trybie art. 52 § 1 K.p. nie można utożsamiać z wygaśnięciem stosunku pracy, o jakim mowa art. 124 pkt 1 w zw. z art. 113 pkt 3 art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Stosunek pracy nawiązuje się pomiędzy pracodawcą a pracownikiem, a rozwiązanie stosunku pracy jest efektem decyzji podjętej przez jedną lub dwie strony umowy o pracę (art. 2 i 3 K.p.), przy czym rozwiązanie stosunku pracy z winy pracownika, o którym mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jest wyłącznie wyrazem woli pracodawcy. Ustawodawca, przewidujący w art. 124 pkt 1 w zw. z art. 113 pkt 3 art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo nie jest stroną stosunku pracy. Nie można więc przyjąć, że wygaśnięcie stosunku pracy przewidziane w tym przepisie jest tą samą instytucją prawa pracy, co rozwiązanie stosunku pracy, gdyż skutek w postaci wygaśnięcia stosunku pracy wynika z woli podmiotu trzeciego, usytuowanego poza stronami umowy o pracę. Bez znaczenia prawnego dla tej oceny jest stwierdzenie organu odwoławczego, że "przyczyna ustania stosunku pracy leży po stronie pracownika", ponieważ z w art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy nie chodzi o ustanie stosunku pracy, ale o jego rozwiązanie, i to w konkretnych okolicznościach przewidzianych w art. 52 § 1 K.p. Poza tym, nieuprawnione jest przyjęcie przez organy w przedmiotowej sprawie, że stosunek pracy ustał z "winy pracownika". Organy nie miały podstaw do takiej oceny zachowania skarżącego, pomimo skazania go prawomocnym wyrokiem za popełnienie umyślnego przestępstwa. W szczególności organy nie miały podstaw do przyjęcia, że w ten sposób doszło do ciężkiego naruszenia przez skarżącego podstawowych obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 K.p. Nawet skazanie skarżącego prawomocnym wyrokiem za popełnienie umyślnego przestępstwa nie może być traktowane jako naruszenie przez niego obowiązków pracowniczych. Ogólne obowiązki pracownika przewiduje art. 100 K.p. Zgodnie z tym przepisem, pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę (§ 1). Pracownik jest obowiązany w szczególności: 1) przestrzegać czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy; 2) przestrzegać regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku; 3) przestrzegać przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych; 4) dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę; 5) przestrzegać tajemnicy określonej w odrębnych przepisach; 6) przestrzegać w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego (§ 2). Wyliczenie obowiązków pracownika w art. 100 § 2 K.p. nie jest wyczerpujące, ale wskazuje na pewne kryteria i kierunki oceny zachowań, które należy zakwalifikować jako obowiązki pracownika. Skutkiem skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa umyślnego było wygaśnięcie umowy o pracę, co nie oznacza, że zachowanie pracownika można oceniać w kategoriach winy. Należy podkreślić, że z przepisu art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wynika w żaden sposób, aby organ administracji, orzekający w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, miał uprawnienia do oceny, czy zachowanie pracownika nosi znamiona winy. Tego rodzaju winę organ może ustalić wyłącznie na podstawie świadectwa pracy, z którego wynika, że stosunek pracy został rozwiązany w trybie art. 52 § 1 K.p. To pracodawca, a więc jedna ze stron umowy o pracę, ocenia, czy zachowanie pracownika jest zawinione w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1-3 K.p. i czy jego konsekwencją będzie rozwiązanie stosunku pracy w trybie tego przepisu. Wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa jest innym przypadkiem ustania stosunku pracy niż przewidziany w art. 75 § 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i nie było prawnych podstaw do łączenia z takim zdarzeniem skutku w postaci odmowy przyznania skarżącej prawa do zasiłku. Podkreślić również należy, że art. 75 ust. 1 pkt 1-9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określa enumeratywnie przypadki, które wyłączają prawo bezrobotnego do zasiłku. Tego rodzaju przepisy, stanowiące o ograniczeniu określonego prawa, należy interpretować ściśle. Wykładnia rozszerzająca, a taką zastosowały oba orzekające w tej sprawie organy, stanowi nie tylko naruszenie tego przepisu poprzez jego błędną wykładnię, ale uchybia również wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP zasadzie praworządności, wedle której organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (wyrok WSA w Kielcach z dnia 21 grudnia 2023 r. II SA/Ke 674/23). Z powyższych względów Sąd uwzględniając skargę, orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji orzeknie w przedmiocie prawa skarżącego do zasiłku uwzględniając stanowisko prawne wyrażone przez Sąd w niniejszym wyroku.