III SA/Kr 1365/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Rektora Politechniki z dnia 3 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie, brak nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych i stałych dochodów.. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że znajduje się w złej sytuacji materialnej. Nie posiada zatrudnienia, samodzielnie rozlicza się z urzędem skarbowym. Skarżący jest zameldowany na stałe w domu rodzicielskim lecz nie prowadzi z rodzicami wspólnego gospodarstwa domowego i mieszka przeważnie w domu studenckim. Ponosi wydatki miesięczne na opłacenie miejsca w domu studenckim w wysokości kilkuset złotych. Rodzice są emerytowanymi nauczycielami. Ojciec dodatkowo jest inwalidą wojennym. Oboje leczą się na przewlekłe schorzenia związane z wiekiem i zaszłościami życiowymi. Skarżący leczy się na nadciśnienie tętnicze i bezdech senny. Wszystko to razem wzięte powoduje, że koszty opłacenia pomocy prawnej i opłat sadowych są dla niego znacznym obciążeniem. Wskazując na powyższe, że wnioski o stypendium na bieżący rok akademicki nie zostały jeszcze rozpoznane przez komisję stypendialną bo nastąpić ma to w listopadzie. Zaakcentował także, że przy analogicznych dochodach i sytuacji zdrowotnej WSA w Łodzi, Lublinie i Krakowie przyznawały mu zwolnienie z kosztów postępowania sądowego oraz przyznawały pomoc prawną. Wobec tego, że oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku wzbudziły wątpliwości wezwano skarżącego o: • przedłożenie kopii rachunków lub pokwitowań za okres od kwietnia 2012 r. do listopada 2012 potwierdzających fakt i wysokość opłat ponoszonych przez skarżącego za pobyt w domu studenckim, • przedłożenie kopii faktur bądź paragonów z aptek za okres od kwietnia 2012 r. do listopada 2012 potwierdzających fakt i wysokość wydatków ponoszonych przez skarżącego na leki i medykamenty, • przedłożenie kopii dokumentów potwierdzających spłacenie przez skarżącego długów o których wspominał w swoim sprzeciwie od postanowienia z dnia 22.06.2012 r. sygn. akt. III SA/Kr 643/12 ewentualnie okazanie na tę okoliczność pisemnych oświadczeń wierzycieli skarżącego, • złożenie pisemnych wyjaśnień, czy skarżący zakupił aparat ciśnieniowy do leczenia bezdechu sennego o której to konieczności wspominał w swoich wcześniejszych wnioskach? Jeśli tak to okazanie kopii zakupu tego urządzenia. Jeśli nie zakupił tego aparatu to wyjaśnienie przyczyn takiego stanu rzeczy, • wyjaśnienie, czy skarżący odbiera stypendium w kasie uczelni czy też jest ono przelewane na jakiś jego rachunek bankowy? Jeśli stypendium skarżący odbiera w kasie uczelni proszę przedłożyć kopie odpowiednich odcinków kasowych za okres od kwietnia 2012 r. do listopada 2012. Jeśli natomiast stypendium jest przelewane na jakiś rachunek bankowy skarżącego proszę przedłożyć wyciągi obrazujące historię dokonanych na tym rachunku operacji bankowych w okresie od kwietnia 2012 r. do listopada 2012, Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 ppsa okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości to zgodnie z art. 255 ppsa strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego dochodów oraz stanu rodzinnego. Skoro zaś w realiach niniejszej sprawy skarżący nie podjął nawet próby dokładniejszego wyjaśnienia swojej sytuacji to przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym. Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).