III SA/Kr 1373/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 3 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 26 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca działając poprzez swoją pełnomocnik (matkę) w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając sytuację rodzinną córki zakreśliła rubrykę 6 formularza PPF. Określając jej majątek uwidoczniła, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 103,69 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 1,4307 ha, las o powierzchni 0,5270 ha. Zakreśliła rubryki 7.2.1. i 7.2.2. Nie wypełniła rubryki 9. Stałe miesięczne dochody córki oszacowała na kwotę 220 zł. Uzasadniając starania córki zaakcentowała, że jest ona za granicą. Wskazując na powyższe pełnomocnik zastrzegła jednak, że bliżej nie zna możliwości córki za granicą. Natomiast wykazany dochód w kraju to czynsz z najmu pomieszczenia pod sklepik, który starcza na opłacenie podatków i drobnych wydatków. W tej sytuacji wywodzi, że córki nie stać na pokrycie kosztów sądowych co czyni jej wniosek uzasadnionym. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku pełnomocnik skarżącej złożyła oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze skarżąca nie jest osobą ubogą w potocznym tego słowa znaczeniu. Należy bowiem do niej wykazany dom, nieruchomość rolna i las które posiadają określoną wartość sprzedażną lub podkładową. Rozporządzeń takim można zaś od skarżącej wymagać, skoro nie ma nikogo na swoim utrzymaniu a swoje życie aktualnie koncentruje za granicą. Po drugie, za niewiarygodne należy uznać zastrzeżenia pełnomocnik skarżącej, która utrzymuje, że nie zna bliżej możliwości córki za granicą. Twierdzeniom takim przeczą w równym stopniu zasady doświadczenia życiowego jak i treść pełnomocnictwa udzielonego matce przez córkę. Skoro bowiem córka bez jakichkolwiek zastrzeżeń powierzyła matce zarząd i administrowanie swoim majątkiem oraz interesami upoważniając ją m.in. do "(...) składania wszelkich wniosków, oświadczeń i zapewnień (...) oraz do wszystkich innych czynności jakie okażą się niezbędne i konieczne w związku z wykonywaniem tego pełnomocnictwa" to bez ryzyka pomyłki można stwierdzić, że przy takim stopniu zaufania córka nie ma przez matką tajemnic zaś matka zna realia życiowe córki. Skoro zaś sytuacja materialna skarżącej przedstawia się w ten sposób a równocześnie pełnomocnik skarżącej poniechała dokładniejszych wyjaśnień na temat rzeczywistej sytuacji córki za granicą, to przyznanie skarżącej w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.