III SA/Kr 1373/17

|Sygn. akt III SA/Kr 1373/17 | POSTANOWIENIE Dnia 9 października 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Hanny Knysiak-Sudyka, Sędziowie: WSA Halina Jakubiec, WSA Janusz Kasprzycki (spr.), Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 r., sprawy ze skargi S. L. na postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia 5 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w prawach doktoranta postanawia I. umorzyć postępowanie sądowe, II. przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata A. M. – N. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 219 ust. 4 i 226 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2183, zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym) Rektor Uniwersytetu orzekł o zawieszeniu S. L. (dalej skarżący) w prawach doktoranta II roku studiów doktoranckich na kierunku Nauki o polityce. Skarżący pismem z dnia 9 października 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie Rektora. Skarga została wniesiona za pośrednictwem organu za pomocą platformy ePUAP w dniu 10 października 2017 r. Podniesiono w niej zarzuty naruszenia przepisów artykułów: 6, 7, 8, 10, 13 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), wydania postanowienia bez podstawy prawnej, co prowadzi zdaniem skarżącego, do nieważności tego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nadanie bez podstawy prawnej postanowieniu natychmiastowej wykonalności, niepouczenia o przysługującym środku zaskarżenia oraz nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej. W uzasadnieniu skargi skarżący wywiódł, że zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie dotyczące zawieszenia go w prawach doktoranta nosi cechy decyzji administracyjnej, w związku z czym postępowanie prowadzące do jej wydania obwarowane jest wymogami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności w zakresie doręczeń. Kwestionując przesłanki zawieszenia go w prawach doktoranta wskazał, że zgłosił Uczelni, iż wszelką korespondencję należy kierować do niego zgodnie z art. 391 k.p.a., tj. elektronicznie. Dodał, że w J nie przebywał w okresie od września 2016 r. do kwietnia 2017 r. Skarżący zwrócił się do organu pismem z dnia 10 października 2017 r. o kierowanie do niego w sprawie ze skargi na postanowienie z dnia [...] 2017 r. korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Twierdzenia skargi skarżący powtórzył w piśmie skierowanym do Sądu z dnia 8 lutego 2018 r. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej odrzucenie z uwagi na pozostawanie objętego skargą postanowienia poza zakresem kognicji sądu administracyjnego i wobec treści art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Podkreślono, że postanowienie zostało podjęte w ramach wszczętego wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego i stanowiło jedynie środek zapobiegawczy, nie noszący cech decyzji administracyjnej. Wskazano ponadto, że Rektor Uniwersytetu postanowieniem z dnia [...] 2017 r., na podstawie art. 219 ust. 4 i 226 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] 2017 r. o zawieszeniu skarżącego w prawach doktoranta, podnosząc w uzasadnieniu postanowienia, iż skarżący stawił się w dniu 5 października 2017 r. na wezwanie Rzecznika dyscyplinarnego i złożył wyjaśnienia. W związku z powyższym ustały przesłanki dla dalszego stosowania środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia skarżącego w prawach doktoranta. W piśmie procesowym z dnia 20 sierpnia 2018 r. ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik podtrzymał wszystkie twierdzenia i żądania skarżącego zgłoszone w toku tego postępowania. Przedstawił argumentację przemawiającą za dopuszczalnością skargi na akt administracyjny, wydany przez Rektora w przedmiocie zawieszenia skarżącego w prawach studenta. Pełnomocnik skarżącego z urzędu wniosła w przypadku uznania przez Sąd niedopuszczalności skargi o zastosowanie przepisu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego przyznanego skarżącemu z urzędu wskazując, że koszty te nie zostały poniesione ani w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu dyscyplinarnym wszczętym wobec skarżącego z uwagi na uchybienie przez niego godności studenta studiów doktoranckich. Odpowiedzialność dyscyplinarna studentów uregulowana została w rozdziale 6, obowiązującej w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2183, zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym), w art. 211- 225 tej ustawy. Jak stanowił art. 221, w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonego postanowienia, "Od prawomocnego orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej służy skarga do sądu administracyjnego." Z regulacji tej wynika więc dopuszczalność drogi sądowej. Przepis art. 223 Prawa o szkolnictwie wyższym zawierał z kolei regulację, w myśl której do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, z wyłączeniem art. 82. Regulacji prawnej omawianej materii dopełniało wydane w delegacji art. 224 ustawy rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz. U. Nr 236, poz. 1707). Natomiast w art. 214 ust. 5 oraz w art. 219 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym stworzono normy gwarancyjne, dające Rektorowi kompetencje do wydania orzeczenia o zawieszeniu studenta w jego prawach, między innymi w sytuacji uporczywego nieusprawiedliwionego niestawienia się na wezwanie rzecznika dyscyplinarnego do spraw studentów w postępowaniu wyjaśniającym lub na posiedzenie komisji dyscyplinarnej mimo prawidłowego zawiadomienia. Przewidziano więc instytucję środka zapobiegawczego w trakcie toczącego się wobec studenta postępowania dyscyplinarnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że także i tego rodzaju akt o zawieszeniu studenta w jego prawach, bez względu na prawidłowość formy (decyzja, czy postanowienie) podlega kognicji sądu administracyjnego, skoro stosownie do treści art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej w skrócie – P.p.s.a.) sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Zgodnie z art. 161 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W niniejszym przypadku zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, wskazana w pkt 3 § 1 art. 161 P.p.s.a. Użyty w ww. przepisie zwrot normatywny: "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Postępowanie przed sądem staje się więc bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 2798/15, LEX nr 2261496). Jest to zatem taki stan, który zamyka drogę do oceny legalności działania organu administracyjnego. Jest to okoliczność występująca wtedy, kiedy brak jest któregoś z elementów stosunku prawnego, z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Taka sytuacja zaistnieje w szczególności wówczas, kiedy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego, co wyłącza wydanie wyroku w sprawie. Z taką sytuacją mamy do czynienie w tym przypadku. Postępowanie sądowadministracyjne, zainicjowane skargą skarżącego, wniesioną za pośrednictwem organu za pomocą platformy ePUAP w dniu 10 października 2017 r., stało się bezprzedmiotowe. Po wniesieniu bowiem skargi, a przed wydaniem wyroku zaskarżone postanowienie z dnia [...] 2017 r. o zawieszeniu skarżącego w prawach doktoranta, postanowieniem z dnia [...] 2017 r. nr [...] zostało przez Rektora uchylone (vide: k. 40 akt administracyjnych). W chwili orzekania przez Sąd brak jest zatem przedmiotu zaskarżenia, odpadł przedmiot sporu, co powoduje konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji postanowienia. Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.), orzekając, jak w punkcie II sentencji postanowienia.