III SA/Kr 1373/24
WyrokWSA w Krakowie2025-01-16
Skład orzekający: Ewa Michna, Renata Czeluśniak, Marta Kisielowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad matką, która ma znaczny stopień niepełnosprawności, uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli zakres opieki nie uniemożliwia prowadzenia gospodarstwa rolnego i istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że nie został spełniony kluczowy warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Zakres opieki i charakter pracy w gospodarstwie rolnym nie wykluczały możliwości prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącą.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, która posiada znaczny stopień niepełnosprawności. Skarżąca zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa a opieką, a zakres opieki nie wyklucza możliwości prowadzenia działalności rolniczej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 27 czerwca 2024 r. znak SKO-NP-4115-96/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 27 czerwca 2024 r., sygn. akt SKO-NP-4115-96/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy Ł. z 2 lutego 2024 r. odmawiającej przyznania B. J. (dalej: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H. K. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 11 grudnia 2023 r. skarżąca wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Z treści wniosku wynika, że matka skarżącej jest wdową. Skarżąca zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego 5 grudnia 2023 r. Matka skarżącej ma jeszcze siedmioro dzieci. Matka skarżącej na podstawie orzeczenia z 16 lutego 2022 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności od 7 lutego 2022 r. Przyczyną niepełnosprawności są choroby narządu ruchu (05-R), choroby układu oddechowego i krążenia (07-S) oraz inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego (11-I).
Z oświadczenia skarżącej wynika, że matka mieszka sama, ale przebywała w domu skarżącej w okresie od 12 grudnia 2023 r. do 19 stycznia 2024 r.
W czasie wywiadu środowiskowego wskazano, że matka skarżącej cierpi na chorobę obturacyjną płuc, rozszerzenie oskrzeli, dychawicę oskrzelową z niewydolnością wentylacyjną drugiego stopnia, nadciśnieniem tętniczym z zajęciem serca, niewydolność krążeniową, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa. Matka skarżącej korzysta z koncentratora tlenu do pięciu godzin dziennie. Przemieszcza się samodzielnie. Skarżąca opiekuje się matką. Pomaga w porannej toalecie, myciu, wejściu do wanny, myciu włosów, przygotowuje koncentrator tlenu do użytku. Matka skarżącej samodzielnie spożywa posiłki. Matka skarżącej od 12 grudnia przebywa u córki, wcześniej mieszkała samodzielnie. Gdy matka źle się czuje, skarżąca nocuje u matki lub zabiera ją do siebie, gdy matka mieszka u siebie opieka zajmuje skarżącej około 8 godzin. Rodzeństwo skarżącej nie jest w stanie opiekować się matką. Matka skarżącej miewa stany depresyjno-lękowe.
Z oświadczenia skarżącej wynika, że opieka nad matką obejmuje pomoc przy porannej toalecie, myciu, czesaniu, podawaniu posiłków, obcinaniu paznokci, robienie zakupów, organizację wizyt lekarskich, podłączanie koncentratora tleniu, pomoc w wykonywaniu ćwiczeń rehabilitacyjnych, rozpalanie w piecu, noszenie opału, podawanie leków. Matka skarżącej mieszka około kilometr od skarżącej, samodzielnie spożywa posiłki. Samodzielnie porusza się po domu, przy dłuższych dystansach wymaga wsparcia.
Decyzją z 2 lutego 2024 r. Wójt Gminy Ł. orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu opieki nad matką, opiekuje się matką, która ze względu na swój stan zdrowia wymaga wsparcia skarżącej. Rodzeństwo skarżącej powinno uczestniczyć w sprawowaniu opieki nad matką, realizując swój obowiązek alimentacyjny. Z uwagi na brak spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 17 ust.1 b u.ś.r. brak jest w ocenie organu podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego – art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez brak uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (K 38/13), w którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność przepisu, w zakresie w jakim różnicuje możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od wieku, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.
W oparciu o poniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej.
Decyzją z 27 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. W uzasadnieniu organ wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Kolegium podniosło, że okoliczność powstania niepełnosprawności matki skarżącej po ukończeniu przez nią wieku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może stanowić samoistnej podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej. W ocenie organu matka skarżącej niewątpliwie wymaga pomocy, jednakże zakres sprawowanej opieki oraz okoliczność, że istnieją jeszcze inne dzieci zobowiązane do alimentacji niepełnosprawnej, dają podstawę do stwierdzenia, że istnieje możliwość takiego zorganizowania opieki, aby skarżąca mogła prowadzić gospodarstwo rolne, a zatem brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z jego prowadzenia a opieką nad matką. Zdaniem Kolegium wykazany zakres opieki oraz jej wymiar czasowy, dają podstawy do stwierdzenia, że matka skarżącej jest stosunkowo samodzielna, a jedynie wymaga wsparcia w pewnych czynnościach, zatem możliwe jest pogodzenie opieki nad matką z pracą w gospodarstwie rolnym. Organ podniósł ponadto, że do alimentacji matki skarżącej zobowiązanych jest jeszcze siedem innych osób rodzeństwa skarżącej. W toku postępowania nie wykazano obiektywnych okoliczności wykluczających realizację obowiązku alimentacyjnego przez rodzeństwo.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad matką;
- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez oparcie przedmiotowej decyzji na fakcie istnienia innych osób spokrewnionych w pierwszej kolejności z matką skarżącej.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu, tj. zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt stały matki skarżącej ze skarżącą; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności decyzji przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowo zastosowaną normą prawa materialnego, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.
Zasadnie przyjęto w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, że ocena dopuszczalności przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego powinna zostać dokonana na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. z uwagi na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia przed wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym.
Okolicznością sporną w sprawie było istnienie związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a opieką nad matką, w tym w szczególności ocena, czy rezygnacja przez skarżącą z prowadzenia gospodarstwa rolnego była spowodowana opieką nad matką, czy zakres opieki skarżącej nad matką jest tego rodzaju, że wyklucza podjęcie przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia (w tym w szczególności prowadzenie gospodarstwa rolnego).
W ocenie Sądu prawidłowe są ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, że w sprawie nie została spełniona kluczowa przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – brak jest bowiem związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z prowadzenia gospodarstwa rolnego a koniecznością opieki nad matką. Zdaniem Sądu prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji, że stan zdrowia matki skarżącej, a w konsekwencji zakres opieki jakiej wymaga, nie jest tego rodzaju, aby uniemożliwiał skarżącej prowadzenie gospodarstwa rolnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z okoliczności sprawy wynika również, że matka skarżącej jest wdową, a zatem zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r.
Zgodnie z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rolnikom w przypadku zaprzestania przez nich prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).
Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt l OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt l OSK 2820/13).
Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2023 r., III SA/Kr 979/23), że celem regulacji zawartej w art. 17 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., l OSK 829/16). Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo, będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Zdaniem Sądu ocena konieczności (a zatem istnienia związku przyczynowo- skutkowego) rezygnacji przez skarżącą z prowadzenia gospodarstwa rolnego z powodu opieki nad matką powinna uwzględniać dwie okoliczności: charakter pracy w gospodarstwie rolnym oraz zakres czynności opiekuńczych, których wymaga osoba niepełnosprawna. W ocenie Sądu charakter pracy w gospodarstwie rolnym, daje bowiem pewną możliwość elastycznego planowania zajęć, znacznie większą niż zatrudnienie na podstawie umów o pracę, czy umów cywilnoprawnych.
Sąd podziela pogląd przyjęty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. akt I OSK 275/21), że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie związek taki nie występuje. Należy bowiem wskazać, że znaczny stopień niepełnosprawności matki skarżącej istnieje od lutego 2022 r., a skarżąca zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w grudniu 2023 r. Równocześnie z okoliczności sprawy nie wynika, aby nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia skarżącej uzasadniające rezygnację z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z oświadczenia skarżącej wynika jedynie, że przez pewien okres czasu od 19 grudnia 2023 r. do stycznia 2024 r. matka przebywała u skarżącej z uwagi na okres przedświąteczny i stan zdrowia.
Sąd podziela stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. (I OPS 5/12), w zakresie w jakim Sąd ten wskazał, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Zatem przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną.
Zaznaczyć należy, że dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego istotny jest stan zdrowia i zakres opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna, istniejący w dacie wydawania decyzji. Podnieść należy, że zakres czynności opiekuńczych wskazywanych przez skarżącą w toku postępowania, obejmujących: pomoc przy porannej toalecie, myciu, czesaniu, obcinaniu paznokci, przygotowanie posiłków, podłączanie koncentratora tleniu, pomoc w ćwiczeniach rehabilitacyjnych na kręgosłup, palenie w piecu kaflowym, podawanie leków, nie daje podstaw do przyjęcia, że nie jest on do pogodzenia z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2024 r. (I OSK 229/23), że przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Przy czym opieka ta musi być związana wyłącznie z osobą chorego (nakierowana na jego osobę) a nie dodatkowo polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego tej osoby. Czynności takie jak: zakupy, sprzątanie, pranie czy gotowanie są bowiem typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi przez osoby na co dzień pracujące zawodowo (przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) i jako takie nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie zawierające się w pojęciu "sprawowanie opieki" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Uwzględnienie tego rodzaju czynności jako mieszczące się w pojęciu "opieka nad osobą" prowadziłoby bowiem do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia/wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (wyrok NSA z dnia 14 lutego 2024 r., I OSK 229/23).
Wskazane przez skarżącą czynności w znacznej mierze mogą być wykonywane przed lub po pracy (czy pogodzone z prowadzeniem gospodarstwa rolnego). W ocenie Sądu, skarżąca mogłaby podjąć zatrudnienie choćby w częściowym wymiarze czasu pracy bez szkody dla opieki, której wymaga matka skarżącej, a także prowadzić gospodarstwo rolne bez szkody dla opieki, której wymaga matka skarżącej.
W konsekwencji, okoliczności sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Podkreślić należy, że pomimo konieczności pomocy matce (ze względu na jej wiek i stan zdrowia), samo sprawowanie opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazała bowiem, że stan zdrowia matki uległ pogorszeniu na tyle, że skarżąca nie może już pogodzić dotychczasowej pracy w gospodarstwie rolnym z opieką nad matką, a wiek i niepełnosprawność w stopniu znacznym nie są wystarczającymi przesłankami do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Sąd zapoznał się z przedłożonym do skargi dokumentem o zameldowaniu matki skarżącej na pobyt stały od 2 kwietnia 2024 r. pod adresem skarżącej. Nie miał on jednak wpływu na ocenę legalności zaskarżonych decyzji, ponieważ okoliczność miejsca zameldowania matki skarżącej nie miała wpływu na treść decyzji.
Mając na względzie powyższe, Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów. W ocenie Sądu prawidłowe są ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z prowadzenia gospodarstwa rolnego a opieką nad matką. Prawidłowe są również ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, że stan zdrowia matki skarżącej oraz zakres czynności opiekuńczych nad matką nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie przez skarżącą zatrudnienia. Zwrócić należy również uwagę, że z uwagi na brak związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z prowadzenia gospodarstwa rolnego a opieką nad matką, bez wpływu na ocenę zaistnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność istnienia jeszcze innych niż skarżąca, osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnej.
W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Kolegium w sposób prawidłowy dokonało wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło