III SA/Kr 138/23
WyrokWSA w Krakowie2023-07-04
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Ewa Michna, Marta Kisielowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką, jeśli zakres tej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią pracy zawodowej lub prowadzenia gospodarstwa rolnego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie spełniła podstawowej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jaką jest istnienie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Zakres czynności opiekuńczych nad matką nie był na tyle rozległy, aby uniemożliwiać skarżącej prowadzenie gospodarstwa rolnego lub podjęcie innej pracy zarobkowej. Ponadto, sąd podkreślił zasadę subsydiarności pomocy społecznej, wskazując na obowiązek alimentacyjny pozostałego rodzeństwa.Stan faktyczny
Skarżąca A. P. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, która posiada znaczny stopień niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją skarżącej z prowadzenia gospodarstwa rolnego a opieką nad matką oraz na możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, mimo wadliwego zastosowania przepisów dotyczących wieku powstania niepełnosprawności. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwestionując ocenę zakresu opieki i możliwość przyznania świadczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 10 listopada 2022 r. sygn. akt SKO.NP/4115/358/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt SKO.NP/4115/358/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza N. z dnia 6 września 2022 r. odmawiającej A. P. (dalej: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką R. J. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej: "u.ś.r.").
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 22 lipca 2022 r. skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Z orzeczenia z dnia 24 czerwca 2022 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. wynika, że matka skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 26 maja 2022 r. Przyczyną niepełnosprawności są choroby psychiczne (O2-P). Matka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Z oświadczenia skarżącej wynika, że ostatnio pozostawała w zatrudnieniu w dniu 31 marca 2022 r., matka skarżącej jest wdową, poza skarżącą ma jeszcze jedną córkę. Skarżąca oświadczyła, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 31 marca 2022 r. Do wniosku skarżąca dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 28 marca 2022 r. oraz 28 kwietnia 2022 r., karty informacyjne z leczenia szpitalnego z lat 2014, 2017 oraz 2022.
Z oświadczenia skarżącej wynika, że opieka nad matką obejmuje: coraz częściej pomaganie przy porannym wstawaniu, w zależności od samopoczucia pomoc w dojściu do łazienki, podanie posiłków, które matka spożywa samodzielne, przygotowanie ubrania, podanie leków, pomoc przy zmianie bielizny (pieluchomajtek), pomoc w kąpieli.
W wywiadzie środowiskowym wskazano, że skarżąca mieszka razem z matką, matka porusza się samodzielnie, zażywa leki, skarżąca czasami pomaga mamie wstać z łóżka (w zależności od samopoczucia). Matka skarżącej myje się samodzielnie, zazwyczaj samodzielnie się ubiera, skarżąca podaje matce ubrania, przygotowuje posiłki zgodne z zaleceniami lekarskimi, skarżąca kąpie matkę w misce, ponieważ nie jest ona w stanie wejść do wanny, skarżąca trzy razy dziennie mierzy matce ciśnienie, umawia wizyty lekarskie w przychodni w N., na wizyty zawozi matkę druga córka, ponieważ skarżąca nie ma prawa jazdy. Matka skarżącej oświadczyła, że porusza się samodzielnie przy pomocy laski, chodzik byłby jednak lepszy, ponieważ zapewniłby lepszą stabilność. Skarżąca jest zarejestrowana w PUP w B. jako osoba bezrobotna. Wcześniej była zarejestrowana w KRUS, ale nie miała środków na opłacenie składek. Skarżąca nie posiada gospodarstwa rolnego. Skarżąca ostatnio pracowała 5 lat temu, ale zrezygnowała z pracy ze względu na konieczność opieki nad matką. Szukała jakiejś formy pracy chałupniczej, ale bezskutecznie. Nie może zostawić mamy bez opieki, ponieważ matka boi się zostać sama w domu. Skarżąca ma brata, który pracuje i sporadycznie przyjeżdża do matki oraz siostrę, która jest aktywna zawodowo, zawozi matkę na wizyty lekarskie. Synowie skarżącej pracują i nie są w stanie zapewnić opieki babci. W ocenie pracownika socjalnego matka skarżącej jest osobą stosunkowo samodzielną (w czasie przeprowadzenia wywiadu dwukrotnie przyszła do kuchni, samodzielnie usiadła i wstała), wymaga wsparcia osoby drugiej, ale czynności, w których potrzebuje pomocy skarżąca mogłaby wykonywać przed lub po pracy.
Skarżąca oświadczyła, że w marcu 2022 r. zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym ze względu na opiekę nad matką. Matka skarżącej choruje na wrzody żołądka, nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, zaburzenia psychiczne, ze względu na postępujące omdlenia matka skarżącej wymaga całodobowej opieki. Matka skarżącej cierpi ponadto na zwyrodnienie kręgosłupa i stawów, a także nietrzymanie moczu. Skarżąca wskazała, że matka nie jest samodzielna, nie wykona czynności dnia codziennego bez pomocy skarżącej. Skarżąca wyjaśniła, że rodzeństwo ze względu na aktywność zawodową nie jest w stanie podjąć opieki nad matką.
Decyzją z dnia 6 września 2022 r. Burmistrz N. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu zakres czynności opiekuńczych nie jest tego rodzaju, aby wymagał od skarżącej rezygnacji z zatrudnienia, nie istnieje ponadto związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z prowadzenia przez skarżącą z gospodarstwa rolnego a opieką nad matką. Organ wskazał również, że do alimentacji niepełnosprawnej zobowiązana jest łącznie trójka dzieci, a podejmowanie pracy zawodowej nie stanowi okoliczności zwalniającej z obowiązku alimentacyjnego względem rodzica. Zdaniem organu nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 b u.ś.r., ponieważ niepełnosprawność matki skarżącej powstała po ukończeniu wieku, o którym mowa w przepisie.
W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła:
- naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wynika, że doszło do uznania niekonstytucyjności przepisu, w zakresie w jakim różnicuje prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki;
- błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r., podczas gdy nie może on być stosowany w sprawach o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz córki.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia skarżącej.
Decyzją z dnia 10 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza N. SKO w Tarnowie wskazało, że mimo uchybień w postaci wadliwego przyjęcia, że dopuszczalna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, finalne rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, jednakże z innych powodów. W ocenie organu II instancji brak jest bowiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącą a opieką nad matką, ponadto zakres opieki nad matką nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie zatrudnienia przez skarżącą.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zawodowej nie spełnia ustawowej przesłanki;
- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na okoliczność, że rodzeństwo może partycypować w opiece nad matką.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na oddalenie.
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, z prawidłowym zastosowaniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a w rezultacie skarga zasługiwała na oddalenie.
W niniejszej sprawie niesporne są następujące okoliczności: matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, znaczny stopień niepełnosprawności istnieje od 26 maja 2022 r., skarżąca w dniu 31 marca 2022 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Okolicznością sporną było istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącą pracy w gospodarstwie rolnym a opieką nad matką, a przede wszystkim ocena, czy zakres opieki skarżącej nad matką jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie przez skarżącą pracy w gospodarstwie rolnym.
W ocenie Sądu z całokształtu okoliczności niniejszej sprawy wynika, że prawidłowo przyjął organ I i II instancji, iż zakres opieki skarżącej nad matką oraz stan zdrowia matki skarżącej, nie daje podstaw do stwierdzenia, że wymaga on całkowitego zaprzestania przez skarżącą pracy w gospodarstwie rolnym, a w rezultacie prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy w gospodarstwie rolnym a opieką nad matką i zasadnie odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 u.ś.r. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności – bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica – lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, której zakres wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.
Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19, CBOSA). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, CBOSA).
Zdaniem Sądu za brakiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącą prowadzenia gospodarstwa rolnego a opieką nad matką, przemawia określony przez skarżącą w oświadczeniach oraz w wywiadzie środowiskowym zakres opieki, a także wynikający z zebranego w sprawie materiału dowodowego stan zdrowia matki skarżącej. Zdaniem Sądu, czynności opiekuńcze określone przez skarżącą, mogą być wykonywane przed lub po rozpoczęciu pracy, a podjęcie przez skarżącą pracy zawodowej mogłoby nastąpić bez szkody dla opieki, której wymaga matka skarżącej. Z okoliczności sprawy (wywiadu środowiskowego, oświadczeń skarżącej, zaświadczeń lekarskich) nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej opieki ze strony córki. Podkreślić należy, że skarżąca oświadczyła, że nie może zostawić matki samej, ponieważ boi się ona zostawać sama w domu, a nie dlatego, że stała obecność skarżącej jest niezbędna dla zapewnienia matce niezbędnej opieki.
Podkreślić należy, ocena konieczności rezygnacji z zatrudnienia powinna uwzględniać dwie okoliczności: charakter pracy w gospodarstwie rolnym oraz zakres czynności opiekuńczych, których wymaga osoba niepełnosprawna. Zdaniem Sądu charakter pracy w gospodarstwie rolnym, daje możliwość elastycznego planowania zajęć, znacznie większą niż przy zatrudnieniu na podstawie umów o pracę, czy umów cywilnoprawnych. W ocenie Sądu z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika, aby czynności opiekuńcze, których wymaga matka skarżącej całkowicie uniemożliwiały prowadzenie przez skarżącą gospodarstwa rolnego. W wywiadzie środowiskowym wskazano, że matka skarżącej porusza się samodzielnie, potrzebuje pomocy w czynnościach samoobsługowych, utrzymaniu higieny osobistej, czynnościach pielęgnacyjnych, a także w podejmowaniu aktywności życiowej, wsparcia w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Skarżąca pomaga matce w utrzymaniu higieny, przygotowuje posiłki, robi zakupy, utrzymuje porządek w domu, robi zakupy i organizuje wizyty lekarskie, mierzy ciśnienie, podaje leki. Niewątpliwie zatem, czynności te są do pogodzenia z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 918/22), w świetle którego takie czynności jak: przygotowanie posiłków, ich podanie, podanie leków, czynności higieniczne, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być realizowane przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu, a także w dni wolne. Nie sposób przyjąć, aby takie czynności, jak dbanie o czystość w domu- sprzątanie, pranie, zmienianie pościeli, organizacja wizyt lekarskich, wykupywanie leków, pilnowanie ich przyjmowania, pomoc w ubieraniu się, przygotowanie posiłków, czy ich podanie, dokonanie pomiaru ciśnienia wymagały całkowitej rezygnacji przez skarżącą z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Podkreślić należy, że są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je (dla siebie, a przy okazji także dla domowników) przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy w dni wolne od pracy. Nawet gdyby skarżąca mieszkała sama, to i tak musiałaby wykonywać większość ww. czynności (sprzątanie, pranie, robienie zakupów, czy przygotowanie posiłków).
Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, ponieważ brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad matką. Podkreślić należy, że z uwagi na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić (por. wyrok WSA w Gliwicach z 15 czerwca 2023 r., II SA/Gl 472/23).
Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, Sąd podziela pogląd, że ocena możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinna uwzględniać również okoliczność, że poza skarżącą do alimentacji matki zobowiązana jest dwójka rodzeństwa skarżącej. Konieczność uwzględnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji przy ocenie spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika w pierwszej kolejności z faktu, że są to świadczenia z zakresu pomocy społecznej, a zatem ich przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka nie może poradzić sobie sama. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, gdyż to zasadniczo na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad potrzebującą osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o tę pomoc wykaże, w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki (bytu) osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. możliwości oparte na współdziałaniu wszystkich dzieci osoby potrzebującej, ewentualnie wynikające z możliwości zatrudnienia opiekuna, czy skorzystania z usług opiekuńczych), a mimo tego - ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb i stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej - istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia, bądź sytuacja ta uniemożliwia jego podjęcie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2022 r., III SA/Kr 1048/22). Równocześnie, interpretacja przepisów u.ś.r. wymaga odwołania do wyrażonej w Konstytucji RP zasady wspierania rodzin, które znajdują się trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji). W ocenie Sądu pomoc Państwa powinna być stosowana tam, gdzie jednostka (rodzina) nie jest w stanie poradzić sobie samodzielnie.
Zdaniem Sądu nie do pogodzenia z interesem społecznym byłaby taka interpretacja art. 17 ust. 1 u.ś.r., z której wynikałoby, że obowiązki Państwa obejmujące pomoc rodzinie wyprzedzałyby obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, ponieważ w takiej sytuacji doszłoby do przerzucenia ich realizacji na całe społeczeństwo. Doprowadziłoby do uprzywilejowania tych, którzy nie wywiązują się ze swoich obowiązków alimentacyjnych względem rodzica, gdyż Państwo płacąc jednemu z dzieci za opiekę nad rodzicem, faktycznie zwalniałoby pozostałych zobowiązanych z realizacji obowiązku względem rodziców (tak słusznie wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1516/22). Taka interpretacja art. 17 ust. 1 u.ś.r. godziłaby, więc w konstytucyjną zasadę równości. Z tych względów, zdaniem Sądu pomoc Państwa może być przyznana jedynie takiemu opiekunowi, który wykaże, że nie może uzyskać pomocy od rodzeństwa i z tego względu zmuszony jest do rezygnacji z zatrudnienia. Zasadnie zatem wskazano w zaskarżonej decyzji, że ocena spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powinna uwzględniać, że do alimentacji matki skarżącej jest łącznie trójka dzieci, w stosunku do których nie zachodzą obiektywne przeszkody w realizacji obowiązku alimentacyjnego. Podkreślić jednak należy, że podstawę odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stanowiła okoliczność, że zakres opieki nad matką nie wymaga od skarżącej całkowitej rezygnacji z zatrudnienia.
Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji innych niż podniesione w skardze naruszeń dających podstawę do jej uchylenia.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło