III SA/Kr 1428/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Miejskiej w A z dnia 16 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia odwołania Pana M. D. od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej w A z dnia 16 maja 2011 r. w sprawie protestu przeciwko ważności wyborów do Zarządu Osiedla nr 1 w A stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości wyroku WSA w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2012r. W dniu 8 maja 2011r. w A odbyły się wybory do Zarządu Osiedla Nr 1 w A. Jednym z kandydatów był M. D. Pismem z dnia 10 maja 2011r. M. D. wniósł do Gminnej Komisji Wyborczej w A protest przeciwko "ważności wyborów do Rady Osiedlowej nr 1 w A przeprowadzonych w dniu 08.05.2011 roku". M. D. podniósł, iż w trakcie wyborów zostały wydane wadliwe karty do głosowania z błędnie wydrukowanym jego nazwiskiem. Na w/w karcie widniało bowiem nazwisko "M. D.", a winno być "M. D.". Zdaniem M. D., pomyłka ta wpłynęła w istotny sposób na przebieg głosowania i wypaczyła ich wynik, tym bardziej, że podobne nazwisko widniało na tej samej liście wyborczej w osobie J. D. M. D. stwierdził, iż w trakcie głosowania zwrócił Gminnej Komisji Wyborczej uwagę na zaistniały fakt legitymując się paszportem, a w odpowiedzi Komisja poinformowała go, że wszystko jest poprawnie, lekceważąc jednocześnie jego uwagi oraz nie sporządzając służbowej notatki z tego zdarzenia. Potwierdza to zapis w protokole powyborczym, w którym Gminna Komisja Wyborcza popełniła ten sam błąd wpisując nazwisko D., zamiast D. M. D. wskazał również, iż na tej samej karcie do głosowania zachowano układ liczb porządkowych od 1 do 17, jednakże pod numerem 12 nie zamieszczono imienia i nazwiska kolejnego kandydata zostawiając puste miejsce. Zmieniło to tym samym numery przypisane kolejnym kandydatom, co skutkowało zamieszaniem przy oddawaniu głosu na konkretnego kandydata, przypisanego do wcześniej ustalonego numeru na liście. Zdaniem M. D., błąd ten także mógł wpłynąć na ostateczny wynik wyborów. Ponadto za skandaliczny M. D. uznał sposób poinformowania mieszkańców Gminy A o wyborach do rad osiedlowych, a także sposób umieszczenia oraz wyeksponowania w Urzędzie Miasta listy kandydatów i samych informacji o w/w wyborach, gdyż nazwiska poszczególnych kandydatów zostały zaklejone plakatami. W związku z powyższym M. D. uważa, że wybory do Rady Osiedlowej nr 1 zostały przeprowadzone z naruszeniem procedur wyborczych, które w istotny sposób wpłynęły na wynik wyborów. Jego zdaniem, wybory te winny zostać unieważnione i przeprowadzone ponownie w prawidłowy sposób. Pismem z dnia 16 maja 2011r. Gminna Komisja Wyborcza w A poinformowała M. D., iż z przyczyn formalnych nie może się ustosunkować do jego protestu i pozostawia go bez rozpoznania. Gminna Komisja Wyborcza wyjaśniła, iż przedmiotowy protest został wniesiony przeciwko ważności wyborów do Rady Osiedlowej nr 1 w A przeprowadzonych w dniu 8 maja 2011r. Tymczasem w tym dniu w A zostały przeprowadzone jedynie wybory na członków Zarządu Osiedla Nr 1 w A a nie do Rady Osiedlowej nr 1 w A. Komisja nadmieniła przy tym, iż na terenie Gminy A nie istnieje organ pod nazwą Rada Osiedlowa nr 1 w A. Dlatego też Gminna Komisja Wyborcza w A uznała, iż nie może rozpatrzyć protestu M. D., gdyż nie może orzekać o ważności zdarzeń, które nie miały miejsca w rzeczywistości. Od powyższego rozstrzygnięcia Gminnej Komisji Wyborczej w A M. D., pismem z dnia 25 maja 2011r., odwołał się do Rady Miejskiej w A. M. D. stwierdził, iż podstawą odrzucenia jego protestu było błędne nazewnictwo organu, do którego w dniu 8 maja 2011r. przeprowadzono wybory. Komisja zignorowała natomiast fakt, że w jego nazwisku na karcie do głosowania był błąd. Tymczasem jeszcze przed złożeniem protestu, Gminna Komisja Wyborcza w piśmie z dnia 9 maja 2011r. przyznała się do zaistniałego błędu. Zdaniem M. D., błędne umieszczenie jego nazwiska na karcie do głosowania spowodowało, iż formalnie nie było jego kandydatury w dniu wyborów. M. D. zarzucił również Komisji, iż nie poinformowała go o sposobie i procedurach odwołania się od jej decyzji, co jego zdaniem świadczy o tym, że Komisja nie zna swoich kompetencji, ignorując tym samym wszystkich kandydatów. M. D. uważa, iż kwestia nazewnictwa użytego w proteście nie powinna być przyczyną jego odrzucenia, szczególnie gdy na stronach internetowych Urzędu Miasta w A zamiennie używa się nazwy Zarządu Osiedla Nr 1 w A i Rady Osiedlowej Nr 1 w A, a w dniu 8 maja 2011r. przeprowadzono tylko te jedne wybory. M. D. uważa zatem, iż Gminna Komisja Wyborcza nie wywiązała się prawidłowo ze swoich zadań określonych w § 19 pkt 3, 4, 8, 9 Statutów Osiedli stanowiących załączniki Nr 1 i 2 do uchwały Rady Miejskiej w A z dnia 20 lutego 2003r. Nr [...] i Statutów Sołectw stanowiących załączniki Nr 1-13 do uchwały Rady Miejskiej w A z dnia 20 lutego 2003r. Nr [...]. W związku z powyższym M. D. zwrócił się do Rady Miejskiej w A o ponowne rozpatrzenie jego protestu przeciwko źle przeprowadzonym wyborom, które odbyły się z naruszeniem procedur wyborczych, wpływających w istotny sposób na ich ostateczny wynik. Jego zdaniem w zaistniałej sytuacji wybory powinny zostać unieważnione i ponownie przeprowadzone w prawidłowy sposób. W dniu 16 czerwca 2011r. Rada Miejska w A podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie rozpatrzenia odwołania Pana M. D. od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej w A z dnia 16 maja 2011 r. w sprawie protestu przeciwko ważności wyborów do Zarządu Osiedla Nr 1 w A. Uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorząd gminnym (Dz. U. z 2001r. nr 142 poz. 1591 z późn. zm.) i § 35 Statutu Osiedla Nr 1 w A, stanowiącego załącznik Nr 1 do uchwały Rady Miejskiej w A z dnia 20 lutego 2003r. Nr [...]. W § 1 tej uchwały Rada Miejska w A postanowiła nie uwzględnić odwołania M. D. Rada Miejska stwierdziła również, iż podczas wyborów do Zarządu Osiedla Nr 1 w A nie doszło do naruszenia procedury wyborczej w sposób mogący wpłynąć na wyniki wyborów. Skargę na powyższą uchwałę Rady Miejskiej w A wniósł Wojewoda domagając się stwierdzenia jej nieważności. Organ nadzoru wyjaśnił, iż w dniu 25 maja 2011r. wpłynęła do niego drogą mailową interwencja M. D. dotycząca wyborów do Zarządu Osiedla Nr 1 w A przeprowadzonych dniu 8 maja 2011r., gdyż zostały one przeprowadzone "z naruszeniem podstaw demokracji". W związku z tą interwencją organ nadzoru przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tej sprawie, w ramach którego zwrócił się m.in. do władz Gminy A o udzielenie pisemnych wyjaśnień w przedmiocie podnoszonych przez M. D. zarzutów. Po zapoznaniu się z wyjaśnieniami Burmistrza Miasta A zawartymi w piśmie z dnia 13 czerwca 2011r. znak: [...] Wojewoda uznał, iż istnieją podstawy prawne do zaskarżenia uchwały Rady Miejskiej w A z dnia 16 czerwca 2011r. Nr [...] z powodu jej niezgodności z prawem. Zaskarżonej uchwale organ nadzoru zarzucił naruszenie art. 2 Konstytucji RP ustanawiającego zasadę państwa prawnego oraz art. 7 Konstytucji RP ustanawiającego zasadę działania wszystkich organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa. Wojewoda wyjaśnił, iż zasada demokratycznego państwa prawnego wytycza kierunki rozwoju ustroju państwa, stanowi nakaz dla parlamentu, ale i całego aparatu państwowego, by jego działalność służyła realizacji tej zasady. Została w niej wyrażona wola, aby państwo było rządzone prawem, by prawo stało ponad państwem, było wytyczną działania dla niego i dla społeczeństwa. Wynika stąd także zasada poszanowania wolności i praw jednostki. Zdaniem Wojewody, bezsporną w mniejszej sprawie okolicznością potwierdzoną także przez Przewodniczącego Gminnej Komisji Wyborczej w A w piśmie z dnia 9 maja 2011r. jest fakt, iż w wyborach członków Zarządu Osiedla Nr 1 w A wydrukowano i użyto wadliwych kart do głosowania, gdzie widniało błędnie wydrukowane nazwisko M. D, zamiast M. D. W ocenie organu nadzoru przeprowadzenie wyborów w warunkach wyżej opisanych stanowi naruszenie procedury wyborczej w sposób mogący wpłynąć na wyniki wyborów. Wojewoda stwierdził również, iż poprzez przyjęte w treści zaskarżonej uchwały rozstrzygnięcie Rada Miejska w istocie ograniczyła zarówno bierne prawo wyborcze M. D., co stanowi niedopuszczalne ograniczenie praw wyborczych mieszkańców wspólnoty samorządowej, jak i czynne prawo wyborcze mieszkańców osiedla, którzy powinni mieć zagwarantowane prawo wyboru spośród nieograniczonej liczby kandydatów. Organ nadzoru uważa, iż stanowi to naruszenie § 12 Statutu Osiedla Nr 1 przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w A z dnia 20 lutego 2003r. Nr [...], która ma charakter aktu prawa miejscowego, a więc zgodnie z art. 87 Konstytucji RP jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego (o czym przesądza art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym). Ponadto z § 15 ust. 2 Statutu Osiedla Nr 1 wynika, iż "wyborcy wybierają bezpośrednio spośród kandydatów zgłoszonych w obwodach wyborczych, utworzonych przez Burmistrza Miasta". Zdaniem organu nadzoru, zaskarżona uchwała naruszyła również § 35 Statutu Osiedla Nr 1. Przepis ten nie określa wprawdzie wprost przesłanek unieważnienia wyborów, jednakże Rada Miejska rozpatrując odwołanie od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej nie może podejmować zupełnie dowolnych rozstrzygnięć w tym zakresie. Wojewoda stwierdził, iż naruszenie procedury wyborczej w sposób mogący wpłynąć na wyniki wyborów, winno skutkować ich unieważnieniem. Dodatkowo organ nadzoru podniósł, iż Gminna Komisja Wyborcza powinna rozstrzygnąć protest w drodze stosownej uchwały. Tymczasem z dokumentów przedłożonych organowi nadzoru w tej sprawie przez władze Gminy z dnia 16 maja 2011r. wynika, iż pismo rozstrzygające przedmiotowy protest zostało podpisane wyłącznie przez Przewodniczącego Gminnej Komisji Wyborczej. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w A wniosła o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, iż podejmując zaskarżoną uchwałę Rada ustaliła, że istotnie nastąpiła oczywista omyłka pisarska podczas przygotowywania karty do głosowania, polegająca na błędnym określeniu nazwiska M. D., którego nazwisko zostało wpisane jako M. D. Rada ustaliła jednak, że wbrew twierdzeniu skarżącego, z uwagi na zbieżność fonetyczną obu nazwisk – prawidłowego oraz błędnie wydrukowanego, pomyłka ta nie miała wpływu na wynik wyborczy. Rzeczona omyłka w pisowni nazwiska kandydata miała bowiem drobny charakter i nie mogła wprowadzić w błąd wyborców co do tożsamości osób startujących w wyborach, a zwłaszcza skutkować sugerowaną przez skarżącego pomyłką wyborców co do tożsamości kandydatów: M. D. i J. D. Rada Miejska podkreśliła przy tym, iż wybory do Zarządu Osiedla mają charakter lokalny, przeprowadzane są w stosunkowo nielicznej grupie wyborców i kandydatów, której uczestnicy znają się wzajemnie. Poza tym udział w tego rodzaju wyborach jako wyborcy biorą zazwyczaj osoby zorientowane w realiach, a zatem mające wiedzę co do tożsamości kandydatów. Tym samym Rada Miejska uznała, iż prawdopodobieństwo, że wyborcy mogli błędnie odczytać tożsamość kandydatów i pomylić M. D. z inną osobą jest nikłe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 oraz pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.). Oceniając legalność zaskarżonej uchwały, sąd ma na uwadze, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej uchwały ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Kontrolę Sądu w niniejszej sprawie zainicjowała skarga Wojewody z dnia 20 października 2011r. wniesiona na podstawie art. 93 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.; dalej: u.s.g.), a będąca przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uchwała Rady Miejskiej w A z dnia 16 czerwca 2011r. Nr [...] w sprawie rozpatrzenia odwołania Pana M. D. od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej w A z dnia 16 maja 2011r. w sprawie protestu przeciwko ważności wyborów do Zarządu Osiedla Nr 1 w A, jest aktem organu jednostki samorządu terytorialnego podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga Wojewody została przez Sąd uznana za dopuszczalną, gdyż została wniesiona po upływie terminu 30 dni od doręczenia uchwały Wojewodzie (doręczenie nastąpiło w dniu 27 czerwca 2011r., k. 11), o którym mowa w art. 91 ust. 1 w związku z art. 93 ust. 1 u.s.g. W ocenie sądu zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Rady Miejskiej w A z dnia 16 czerwca 2011r. wydana została z istotnym naruszeniem prawa. Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym i § 35 Statutu Osiedla Nr 1 w A, stanowiącego załącznik Nr 1 do uchwały Rady Miejskiej w A z dnia 20 lutego 2003r. Nr [...]. Trafnie zarzuca skarżący Wojewoda, że wybory do Zarządu Osiedla Nr 1 w A w dniu 8 maja 2011r. przeprowadzone zostały z naruszeniem procedury wyborczej. Bezsporne w mniejszej sprawie jest, zostało to bowiem wyraźnie potwierdzone przez Przewodniczącego Gminnej Komisji Wyborczej w A w piśmie z dnia 9 maja 2011r., że w wyborach członków Zarządu Osiedla Nr 1 w A wydrukowano i użyto wadliwych kart do głosowania. Na kartach tych widniało błędnie wydrukowane nazwisko M. D., zamiast M. D. Przeprowadzenie wyborów w takich warunkach stanowiło naruszenie procedury wyborczej w sposób mogący mieć wpływ na wyniki wyborów. Nietrafnie zatem Rada Miejska w A oceniła, że uchybienie to miało drobny charakter i nie mogło wprowadzać w błąd wyborców co do tożsamości osób startujących w wyborach. Taka ocena błędnego wskazania nazwiska kandydata na karcie do głosowania jest tym bardziej nieuzasadniona, że na tej liście był jeszcze jeden kandydat o nazwisku podobnie brzmiącym: J. D. Pomyłka przy nazwisku M. D. doprowadziła do zmiany brzmienia jego nazwiska na bardzo zbliżone z nazwiskiem innego kandydata. Zdaniem Sądu mogło to prowadzić do powstania wątpliwości wyborców co do tożsamości kandydata. Trafnie zatem wskazuje skarżący Wojewoda, że poprzez przyjęte w treści zaskarżonej uchwały rozstrzygnięcie, iż podczas wyborów do Zarządu Osiedla Nr 1 w A nie doszło do naruszenia procedury wyborczej w sposób mogący wpłynąć na wynik wyborów, Rada Miejska w A ograniczyła zarówno bierne prawo wyborcze M. D., co stanowi niedopuszczalne ograniczenie praw wyborczych mieszkańców wspólnoty samorządowej, jak i czynne prawo wyborcze mieszkańców osiedla, którzy powinni mieć zagwarantowane prawo wyboru spośród nieograniczonej liczby kandydatów. Spowodowane wadliwym umieszczeniem nazwiska kandydata na karcie do głosowania ograniczenie czynnego i biernego prawa wyborczego, stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji RP ustanawiającego zasadę państwa prawnego oraz art. 7 Konstytucji RP ustanawiającego zasadę działania wszystkich organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa. W niniejszej sprawie doszło również do naruszenia § 12 oraz § 15 ust. 2 Statutu Osiedla Nr 1 przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w A z dnia 20 lutego 2003r. Nr [...]. Statutu Osiedla będącego jednostką pomocniczą gminy, jest aktem prawa miejscowego wydanym na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym, a więc zgodnie z art. 87 Konstytucji RP jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego. Niezgodność zatem zaskarżonej uchwały z przepisami aktu prawa miejscowego kwalifikować należy jako naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w rozumieniu art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Uznając w zaskarżonej uchwale, że podczas wyborów do Zarządu Osiedla Nr 1 w A nie doszło do naruszenia procedury wyborczej w sposób mogący wpłynąć na wynik wyborów, Rada Miejska w A naruszyła także § 35 ust. 1 Statutu Osiedla Nr 1. Rozpatrując odwołanie od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej Rada Miejska podjęła bowiem uchwałę w sposób sprzeczny z prawem, nietrafnie przyjmując brak w niniejszej sprawie wskazanych w przytoczonym przepisie przesłanek unieważnienia wyborów, czyli naruszeń procedury wyborczej w sposób mogący wpłynąć na wynik wyborów. Trafnie także zauważa skarżący, że w aktach sprawy brak prawidłowej uchwały Gminnej Komisji Wyborczej o rozstrzygnięciu protestu, zgodnej z § 35 ust. 2 Statutu Osiedla Nr 1, gdyż pismo rozstrzygające protest zostało podpisane wyłącznie przez Przewodniczącego Gminnej Komisji Wyborczej. Należy zatem uznać, że zaskarżona uchwała wydana została z istotnym naruszeniem powołanych powyżej przepisów prawa w rozumieniu w art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, co skutkować musiało stwierdzeniem jej nieważności w całości. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.