III SA/Kr 1443/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2015 r. w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. z siedzibą w N na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 lipca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt: III SA/Kr 1443/15. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2015 r. oddalono wniosek A sp. z o.o. w N o zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie spółka złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu przez Referendarza, że skarżący posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania, co miało istotny wpływ na wydane postanowienie. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe. Referendarz dopuścił się naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania, co miało istotny wpływ na wydane postanowienie. Dla uzasadnienia tego zarzutu w pierwszej kolejności podniesiono, że Referendarz kierował się dodatkowo pozaustawowym kryterium w postaci wymogu podjęcia wszelkich niezbędnych kroków, aby zdobyć fundusze na pokrycie kosztów sądowych. Przyjmowana przez Referendarza za oczywistość teza ta, nie znajduje oparcia nie tylko w cytowanym art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mówiącym po prostu o braku "dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania", ale również Referendarz nie wskazał, jakoby ten dodatkowy wymóg był wywiedziony z orzecznictwa sądów administracyjnych bądź doktryny. Trudno również od strony materialnej zaakceptować stawianie takiego wymogu, ponieważ operuje on zbyt kategorycznym kwantyfikatorem "wszelkich niezbędnych kroków", pod którym mogłyby się potencjalnie kryć takie działania jak np. zwolnienia grupowe w dużym przedsiębiorstwie. Z oczywistych względów nie taka jest wola ustawodawcy, przewidującego możliwość przyznania prawa pomocy osobom prawnym, a nie tylko osobom fizycznym. Zdaniem strony skarżącej nie ma też racji Referendarz w tej części uzasadnienia, gdy bagatelizuje istnienie straty. Powinna mieć ona właśnie kluczowe znaczenie. W uzasadnieniu postanowienia Referendarza brakuje ogólnej refleksji (rozważenia) społecznej pozycji i znaczenia, jakie pełni skarżąca spółka poprzez bycie pracodawcą. Z bycia przedsiębiorcą wiążą się przecież nie tylko przywileje w postaci obrotu znacznymi kwotami pieniężnym, ale jeszcze więcej odpowiedzialności za los pracowników, a w konsekwencji i ich rodzin. Nie jest również zasadny argument Referendarza z posiadania przez skarżącą licznych umów leasingowych i leasingu jako przykładu bogactwa w ujęciu arystotelesowskim. Po pierwsze, należy mieć na względzie specyfikę umów leasingowych, które w taki sposób zabezpieczają interes zbywcy, że przerwanie uiszczania wynagrodzenia przez finansującego generuje tylko dodatkowe nieproporcjonalne straty (i w konsekwencji pogarszałoby kondycję finansową spółki). Po drugie, posługiwanie się argumentami filozoficznymi z Arystotelesa ma charakter pozanormatywny. Stwierdzenie Arystotelesa nie stanowi źródła prawa, nie zostało opatrzone cytatem i nie jest przez to weryfikowalne. Nie jest też Arystoteles uznanym autorytetem prawniczym czy ekonomicznym, toteż jego rozważania nie można traktować w kategoriach głosów doktryny czy piśmiennictwa. Nieweryfikowalny i arbitralny jest również argument Referendarza, że wyniki ekonomiczne Spółki są "dobre", co ma wynikać z obliczeń wskaźnika płynności ogólnej lub wskaźnika szybkiej płynności. Posługiwanie się tego typu wskaźnikami i następnie wyciąganie z nich wniosków wymaga wiadomości specjalnych i uprawnionymi do ich wysnuwania (zwłaszcza tak ogólnikowych) są specjaliści z zakresu ekonomii, finansów lub rachunkowości powoływani w charakterze biegłych i z przyznaniem stronie zarzutów do sporządzenia zarzutów od wydanej w tym trybie opinii. Nie jest wreszcie zrozumiały argument Referendarza, że "spółka została ostatnio zweryfikowanym dostawcą usług dla jednej z wiodących sieci handlowych". Renoma usługobiorcy, jako wiodącej sieci handlowej jest tu bez znaczenia, podobnie jak i solidność skarżącej spółki w dostawie usług. Przedmiotowe uchybienie przepisu postępowania przez Referendarza miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż doprowadziło ono do błędnej konkluzji, że strona skarżąca posiada dostateczne środki do uiszczenia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca A Sp. z o.o. nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze Spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który Spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak równocześnie, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. Spółka wykazała wprawdzie stratę za okres od stycznia do 31 sierpnia 2015 r. w wysokości 90816,63 zł, jednak zdaniem Sądu przedwczesne jest w takiej sytuacji twierdzenie o trwałości takiego stanu rzeczy. Dla oceny kondycji finansowej Spółki istotne znaczenie ma także uzyskiwany przychód. Ponadto, ważne są także w tym kontekście takie kwestie jak wysokość kapitału zakładowego, czy wartość środków trwałych. Te ostatnie mają przecież wymierną wartość i mogą być źródłem konkretnych środków finansowych, a zatem są "środkami", o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając swoją kondycję finansową spółka podała, że: Spółka inwestuje w rozwój jednak za okres od stycznia do 31 sierpnia 2015 r. poniosła stratę w wysokości 90816,63 zł. Wyjaśniła, że ponosi liczne wydatki miesięczne: na opłaty leasingowe przeznacza ok. 10293,22 zł, na wynagrodzenia ok. 23345 zł, na podatek VAT ok. 8753 zł (w miesiącu sierpniu), na opłaty za telefony ok. 1000 zł, na opłaty za internet ok. 500 zł, na czynsz ok. 9783 zł. Wskazując na powyższe dodano, że nad spółką ciąży również zapłata kary, na podstawie dwóch decyzji, na które wnosi skargi w łącznej wysokości 96000 zł. Do wniosku dołączyła niepełny wyciąg z ujawnionego rachunku bankowego z zestawieniem operacji za okres od 1-31.08.2015 r. oraz niepodpisane pismo zatytułowane "Rozwiązanie umowy". Uznania na ujawnionym rachunku bankowym wyniosły w miesiącu sierpniu 48683 zł i zostały zbilansowane przez obciążenia w wysokości 48692,55 zł. W aktach sprawy zalegają również: wydruk rachunku zysków i strat od 01.01.2015 r. do 31.08.2015 r.; wydruk rachunku zysków i strat od 01.01.2014 r. do 31.12.2014 r.; zestawienie składek odprowadzanych do ZUS za miesiąc sierpień 2015; kopie umów i dokumentów leasingowych, lista płac z wynagrodzeniami pracowników. Z dokumentów tych wynika m.in. że przychody netto spółki ze sprzedaży w okresie od 01.01.2015 do 31.08.2015 r. wyniosły 633844,71 zł, a koszty działalności operacyjnej 700632,95 zł. Spółka leasinguje min. samochód ciężarowy VW Caddy zakupiony za cenę netto 61788,62 zł, samochód ciężarowy Fiat Ducato 3.0 Furgon zakupiony za cenę netto 89000,00 zł, samochód osobowy Fiat Freemont Lounge 2.0. Multijet II zakupiony za cenę netto 81300,81 zł; samochód osobowy BMW Seria 3 316i zakupiony za cenę netto 92242,28 zł. Wynagrodzenia zasadnicze zdecydowanej większości pracowników oraz osób zatrudnionych na umowę zlecenie oscylują poniżej średniej krajowej za wyjątkiem wynagrodzeń F. K. oraz Z. A., które wynosiły po 7797,62 zł. Z uwagi na fakt, że nie jest to pierwszy wniosek o prawo pomocy jaki spółka składa w ostatnim czasu, więc w oparciu o dodatkowe wyjaśnienia jakie spółka złożyła przy sprawach prowadzonych do sygn. akt. III SA/Kr 1094-1095/15 okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że spółka rozpoczęła działalność w 2014 r.; deklaracje CIT nie były składane ponieważ spółka nie osiągnęła dochodu. Odnotowywana od początku br. strata ma być aktualnie dzięki nowym zleceniom pomniejszana. Przy czym pomimo wykazywanej straty spółka nie zalega z płatnościami kontrahentom ani pracownikom. Nie zalega także z płatnościami do ZUS i Urzędu Skarbowego. Nie ma innych zobowiązań wymagalnych ani przeterminowanych. Członkowie zarządu mają nie pobierać wynagrodzenia ani innych świadczeń za pełnienie funkcji w zarządzie. Nie są też zatrudnieni na żadnym innym stanowisku w spółce. Członkowie zarządu a jednocześnie udziałowcy spółki, liczą że spółka zacznie generować zysk, który może zostać rozdzielony pomiędzy właścicieli spółki w formie dywidendy. Z przedstawionego spisu inwentarza majątku spółki wraz z szacunkową wyceną a w zasadzie z okazanego zestawienia wynika, że na dzień 31.08.2015 r. środki trwałe będące w użyciu spółki to tylko samochód Renault Espace o wartości 2460 zł, samochód Opel Combo o wartości 7000 zł, aport wyposażenia o wartości 16000 zł. Z przedstawionych kopi deklaracji VAT-7 wynika, że w podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów i usług świadczonych przez spółkę wyniosła w czerwcu 92720 zł, w lipcu 120803 zł, w sierpniu 72589 zł. Na ujawnionym rachunku bankowym w okresie od 01.07.2015 do 2.10.2015 r. uznania wyniosły ogółem 199693,80 a obciążenia 234990,03 zł. Uznania to przede wszystkim transakcje dokonywane we wpłatomatach. Zatem podsumowując stwierdzić należy, że sytuacja spółki pozwala na uiszczenie kosztów sądowych. Wykazywana przez spółkę strata na prowadzonej działalności gospodarczej jest argumentem, który sam z siebie nie może odnieść zamierzonego skutku. Koszty uzyskania przychodu generujące stratę są wyliczane w sposób szczególny i w związku z tym nie znajdują prostego przełożenia na rzeczywistą sytuacją osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy są zawarte przez spółkę liczne umowy leasingu operacyjnego (w tym na samochód osobowy Fiat Freemont Lounge 2.0. Multijet II za cenę netto 81300,81 zł oraz samochód osobowy BMW Seria 3 316i za cenę netto 92242,28 zł). Sytuacja taka oznacza, że zdolność spółki do bieżącego regulowania przyjmowanych zobowiązań była pozytywnie oceniana przez finansującego (w tym przypadku PKO Leasing S.A.). oraz opłaty leasingowe wchodzą w koszty uzyskania przychodu, które wraz z pozostałymi kosztami pozwalają spółce wykazywać stratę. Nadto leasingowane przez spółkę samochody w tym w/w Fiat Freemont Lounge 2.0. Multijet II oraz BMW Seria 3 316i nie znajdują się w zestawieniu środków trwałych spółki. W zestawieniu tym figurują tylko niskiej wartości samochód Renault Espace oraz samochód Opel Combo. Potwierdzeniem nienajgorszej kondycji finansowej spółki jest fakt, że pomimo wykazywanej straty spółka nie zalega z płatnościami kontrahentom ani pracownikom. Nie zalega z płatnościami do ZUS i Urzędu Skarbowego. Nie ma innych zobowiązań wymagalnych ani przeterminowanych. Nie można także nie zauważyć skali obrotów na ujawnionym rachunku bankowym spółki (sięgające setek tysięcy złotych), które pokazują realne przepływy pieniężne spółki. Nadto argument, iż zapłata nałożonych na spółkę kar administracyjnych spowodowałaby utratę płynności finansowej spółki, co wiązałoby się z koniecznością ogłoszenia upadłości, jako odnoszący się do bliżej niezdefiniowanej przyszłości nie ma znaczenia na ocenę kondycji finansowej spółki w tym momencie. Dodać należy, że w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które związane są z wydatkami finansowymi. Zaliczyć do nich należy także opłaty sądowe. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że, podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe [por. postanowienie NSA z dnia 18.01.2008 r., I OZ 809/07, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku jest też szczególna instytucja przewidziana w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.), a mianowicie umożliwiająca zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.02.2014 r. II FZ 146/14, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W bogatym orzecznictwie sądowym wskazuje się, że pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. W ocenie Sądu, powyższe świadczyć może tylko o braku podjęcia przez stronę należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu i nie może przemawiać na jej korzyść. W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej Spółki udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby jej swoistego rodzaju uprzywilejowanie. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie zwolnienia Spółki od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.