III SA/Kr 1444/11

WyrokWSA w Krakowie2012-08-22

Skład orzekający: Maria Zawadzka, Bożenna Blitek, Halina Jakubiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dochody po zmarłym mężu, wystawione na nazwisko żony, mogą być traktowane jako dochody utracone w celu przyznania zasiłku rodzinnego, mimo że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wymienia ich wprost w katalogu dochodów utraconych?
Ratio decidendi
Dochody po zmarłym mężu, wystawione na nazwisko żony, nie mogą być traktowane jako dochody utracone w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli nie są one wprost wymienione w art. 3 pkt 23 tej ustawy. Katalog dochodów utraconych ma charakter zamknięty. Organy administracyjne nie mogą kierować się zasadami współżycia społecznego ani uznaniem administracyjnym przy przyznawaniu świadczeń rodzinnych, a jedynie ściśle określonymi przepisami prawa.
Stan faktyczny
E. L. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków. Organ I instancji odmówił przyznania świadczeń, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium. Odwołująca się argumentowała, że dochody po zmarłym mężu, wystawione na jej nazwisko, powinny być traktowane jako dochody utracone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że dochody te nie mieszczą się w definicji dochodu utraconego zawartej w ustawie. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc naruszenie zasad prawa administracyjnego i brak ochrony interesu obywatela przez państwo.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę E. L.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 września 2011r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku skargę oddala W dniu 5 lipca 2011 r. do Urzędu Miasta wpłynął wniosek E. L. o przyznanie zasiłku rodzinnego na dziecko K. L. oraz dodatków do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz samotnego wychowywania dziecka. Decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] Prezydent Miasta odmówił przyznania E. L. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko K. L. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji wyjaśnił, że prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł, natomiast w przypadku rodziny E. L. dochód rodziny w przeliczeniu na 1 członka rodziny wyniósł 1.134,09 zł, co przekracza ustawowo uregulowaną kwotę. Prezydent Miasta wskazał, że w przypadku E. L. kwota dochodu rodziny uprawniająca ją do zasiłku rodzinnego musiałaby wynieść 1.008 zł (504 zł x 2). Natomiast zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu za 2009 r., dochód rodziny E. L. za 2009 r. wyniósł łącznie 66.361,90 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem 5.530,41 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje 2.765,20 zł. Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z treścią złożonego wniosku, w przypadku rodziny E. L. nastąpiła utrata dochodu w stosunku do 2009 r., który był podstawą ustalania dochodów rodziny. Zdaniem organu I instancji, po uwzględnieniu utraty dochodu przez E. L. w wysokości 39.146,76 zł (utrata dochodu spowodowana uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego) miesięczny dochód rodziny wyniósł 2.268,18 zł co daje w przeliczeniu na jednego członka rodziny kwotę 1.134,09 zł. Zdaniem Prezydenta Miasta, dochód z tytułu praw autorskich i innych praw, jak i z tytułu umorzenia niespłaconej pożyczki po zmarłym mężu, nie jest zawarty w katalogu dochodu utraconego, o którym mowa w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym stanie rzeczy Prezydent Miasta uznał, że E. L. nie spełnia przesłanki dochodowej warunkującej przyznanie zasiłku rodzinnego, a konsekwencją odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego jest odmowa przyznania wnioskowanego dodatku. W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta Miasta E. L. wniosła o zakwalifikowanie dochodów po zmarłym mężu, wystawionych na jej osobę, jako dochodów utraconych oraz o uchylenie decyzji I instancji, gdyż jest ona dla niej krzywdząca z racji znacznego pogorszenia sytuacji finansowej. Odwołująca się podała, że w 2009 r. w skład dochodu jej rodziny wchodziły dochody z jej zakładu pracy (A S.A.), które są obecnie utracone, oraz utracone dochody wystawione przez zakład pracy jej zmarłego męża, czyli przez B Sp. z o.o., w skład których wchodzą "dochody z tytułu praw autorskich i innych praw" oraz "dochody z tytułu umorzenia niespłaconej pożyczki po zmarłym mężu", będące dochodami z tytułu praw majątkowych po zmarłym małżonku. E. L. wskazała, że z chwilą śmierci jej mąż utracił prawa i obowiązki płatnika podatkowego, dlatego też w konsekwencji praw spadkowych prawa podatkowe zostały przez nią przejęte, a tym samym wszelkie dokumenty związane z dochodami zostały sporządzone na jej nazwisko. Spowodowało to z kolei zawyżenie dochodu jej rodziny. E. L. zastrzegła jednak, że nigdy nie była pracownikiem zakładu pracy jej męża, a tym samym dochody osiągnięte tam przez jej męża, a wystawione na jej nazwisko są z racji jego śmierci dochodami utraconymi. Odwołująca się nadmieniła przy tym, że dokumenty dochodowe męża zostały wystawione na jej osobę, ponieważ była to jedyna możliwość ich sporządzenia i rozliczenia końcowego zgodnie z zasadami prawa pracy, rozliczeń z ZUS i Urzędem Skarbowym, a tym samym z zasadami kadrowo-płacowymi. E. L. uważa, że potraktowanie dochodów jej zmarłego męża jako nieutraconych jest dla jej rodziny krzywdzące i niesprawiedliwe. E. L. podniosła, że obecnie przebywa na urlopie wychowawczym, gdyż jej dziecko z braku miejsc nie zostało przyjęte do żadnego ze żłobków samorządowych w K. Jej jedynym źródłem utrzymania jest obecnie renta rodzinna jej córki po zmarłym ojcu w wysokości 950 zł miesięcznie, a osiągnięte dochody w roku 2009 r. wystarczyły tylko na bieżące pokrycie odziedziczonych również po mężu zobowiązań kredytowych. Decyzją z dnia 28 września 2011 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1, 2, 10, 16, 23, art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1 i 3, art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), § 2, § 15 ust. 2, § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. Nr [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że dochód rodziny, zgodnie z definicją ustawową, oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy). Z kolei dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 ustawa o świadczeniach rodzinnych). Kolegium wskazało również, że w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód (art. 5 ust. 4 w/w ustawy). Natomiast w myśl § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utratą dochodu jest utrata dochodu spowodowana: uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze Kolegium dokonało weryfikacji obliczenia dochodu rodziny E. L. oraz przeliczenia tego dochodu na osobę w rodzinie i ustaliło, że dochód rodziny odwołującej się wyniósł w 2009 r. 66.364,90 zł rocznie, co miesięcznie dało kwotę 5.530,41 zł. SKO zwróciło przy tym również uwagę na fakt, że jak wynika z akt przedmiotowej sprawy w przypadku rodziny E. L. nastąpiła utrata dochodu i po uwzględnieniu utraty dochodu w wysokości 39.146,76 zł, spowodowanej uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, miesięczny dochód rodziny odwołującej się wyniósł 2.268,18 zł, co w przeliczeniu na osobę daje 1.134,09 zł. Organ II instancji uznał zatem, że dochód rodziny E. L. w przeliczeniu na osobę przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 504 zł, a w związku z tym zasiłek rodzinny jej nie przysługuje. Zdaniem Kolegium, w rozpatrywanej sprawie nie ma również możliwości przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z tym przepisem w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Z uwagi jednak na fakt, iż w poprzednim okresie zasiłkowym E. L. nie pobierała zasiłku rodzinnego nie było możliwości przyznania jej zasiłku rodzinnego, również w oparciu o wyżej wymieniony art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z powyższym Kolegium uznało, że ze względu na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego brak było podstaw do przyznania E. L. zasiłku rodzinnego, a w konsekwencji nie można było jej również przyznać wnioskowanych dodatków, gdyż zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do dodatków przysługuje osobie uprawnionej do zasiłku rodzinnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami do tego zasiłku nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to zdaniem Kolegium, że nie jest możliwe przyznanie w/w świadczeń w sytuacji, gdy nie zostały spełnione wszystkie wymagania określone ustawą o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż decyzję organu I instancji należy utrzymać w mocy. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego E. L. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa administracyjnego, wbrew regule, że wszystkie świadczenia są przyznawane zgodnie z podstawowymi zasadami prawa administracyjnego, a tym samym że Państwo nie stoi na straży postępowania i prawa administracyjnego. E. L. podała, e w skład dochodu jej rodziny w 2009 r. wchodziły dochody z jej zakładu pracy (A S.A.), które są obecnie utracone oraz również utracone dochody wystawione przez zakład pracy jej zmarłego męża (B Sp. z o.o.), w skład których wchodziły "dochody z tytułu praw autorskich i innych praw" oraz "dochody z tytułu umorzenia niespłaconej pożyczki po zmarłym mężu", będące dochodami z tytułu praw majątkowych po zmarłym małżonku, jak również jednorazowa zapomoga z zakładu pracy męża skarżącej. E. L. stwierdziła, że z chwilą śmierci jej mąż utracił prawa i obowiązki płatnika podatkowego, dlatego też prawa podatkowe zostały przez nią przejęte, a tym samym wszelkie dokumenty związane z dochodami zostały sporządzone na jej nazwisko, co z kolei zawyżyło dochód jej rodziny. Skarżąca uważa jednak, że skoro nigdy nie była pracownikiem zakładu pracy męża, to dochody osiągnięte tam przez jej męża, a wystawione na jej nazwisko, są z racji jego śmierci dochodami utraconymi. Skarżąca stwierdziła, że według ustawy o świadczeniach rodzinnych dochody po śmierci męża, a wystawione na nazwisko żony nie są dochodami utraconymi. Ponadto w definicji dochodu uzyskanego, zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych, skarżąca nie zauważyła informacji, że przy ustalaniu dochodu uzyskanego bierze się pod uwagę dochód uzyskany w wyniku prawa majątkowego. Skarżąca podniosła, że wdowa otrzymuje zaległe wynagrodzenie ze stosunku pracy po zmarłym pracowniku. Najpierw bowiem prawo do wypłacanych pieniędzy nabył pracownik, a po jego śmierci osoba uprawniona, co dotyczy również ekwiwalentu za urlop. Zdaniem skarżącej, wypłata tych świadczeń stanowi realizację praw majątkowych i sama w sobie nie jest wypłatą cykliczną, lecz jednorazową. Skarżąca podała, że obecnie z powodu nieprzyjęcia jej dziecka do żadnego ze żłobków samorządowych w K (z braku miejsc) przebywa na urlopie wychowawczym. Dodatkowo w zakładzie pracy, w którym skarżąca jest zatrudniona, departament, w którym pracowała uległ przeniesieniu do innego kraju, więc w wyniku redukcji zatrudnienia pracowników nie może ona wrócić do pracy na to samo stanowisko. Skarżąca nie może również liczyć na pomoc rodziców, gdyż mieszkają oni zbyt daleko od K. Skarżąca podała, iż obecnie jej jedynym źródłem utrzymania jest renta rodzinna jej córki po zmarłym ojcu w wysokości 950 zł miesięcznie, ale nie wystarcza to na pokrycie bieżących wydatków oraz odziedziczonych po mężu zobowiązań kredytowych. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja narusza podstawowe zasady prawa administracyjnego w tym zasadę państwa prawa. Zdaniem skarżącej, według Kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo jako podstawowa jednostka organizacyjna, dzięki swoim organom prawodawczym, tworzy prawo, które kształtuje ład ustrojowy i społeczny regulujący stosunki między obywatelami, jednakże - w odczuciu skarżącej - Państwo nie daje jej rodzinie bezpieczeństwa społecznego. Skarżąca uważa również, że Państwo nie stoi na straży interesu społecznego obywatela i jednostki społecznej, jaką jest jej rodzina, co z kolei narusza zasadę praworządności. E. L. powołała się także na zasadę pogłębiania zaufania obywateli, która łączy się z powyższymi zasadami państwa prawa i praworządności. Podniosła, że w zasadzie tej chodzi o to, aby działanie organów administracyjnych prowadzących postępowanie wyrażało zawsze przestrzeganie prawa i norm etycznych. Zdaniem skarżącej, z zasady tej wynika, że w przypadku spornych lub niejasnych kwestii rozstrzygnięcie ma być na korzyść obywatela, co z kolei ma rodzić poczucie bezpieczeństwa i zaufania, że prawo nie działa na niekorzyść obywatela. Skarżąca przyznała, że zdaje sobie sprawę, że zaskarżona "decyzja podjęta została w granicy prawa", ale uważa, iż nie jest ona zgodna z podstawowymi zasadami prawa administracyjnego, a jednocześnie nie stoi na straży postępowania administracyjnego. W odczuciu skarżącej, zaskarżona decyzja jest wyrazem tego, że prawo stanowione przez Państwo nie stoi na straży interesu obywatela, a tym bardziej interesu społecznego i dobra rodziny. Nie są zachowane standardy społeczne i zrozumienie dla jej sytuacji życiowej, która diametralnie uległa zmianie. Skarżąca uważa, że Państwo nie chroni dobra rodziny, a zwłaszcza jej małego dziecka, jako podstawowej jednostki społecznej, i że nie poczuwa się ono do jakiejkolwiek pomocy pozostawiając ją samą w trudnej sytuacji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Podstawę prawną przyznania (lub odmowy przyznania) zasiłku rodzinnego i dodatków do niego takich jak np. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka czy z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), a w szczególności art. 2 pkt 1, art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 8 pkt 2 i 3a: "Art. 2. Świadczeniami rodzinnymi są: 1) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego;" "Art. 4. 1. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. 2. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;" "Art. 8. Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu: (...) 2) opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; 3a) samotnego wychowywania dziecka;" Wyżej wymieniona ustawa o świadczeniach rodzinnych ustanawia także ścisłe kryteria przyznawania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku rodzinnego, uzależnione od dochodu wnioskodawcy. W szczególności ustawa ta w art. 3 ustala pojęcia prawne dochodu (art. 3 pkt 1), dochodu utraconego (art. 3 pkt 23) i uzyskania dochodu (art. 3 pkt 24) stanowiąc: "Art. 3. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, (...) 23) utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) (uchylona), f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, g) (uchylona); 24) uzyskaniu dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) (uchylona), f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej, g) (uchylona)." Przytoczony wyżej art. 3 ustawy oznacza definicję legalną (ustawową) pojęć użytych w ustawie nadając im status prawny, a nie faktyczny. W tym miejscu Sąd stwierdza, w ślad za orzecznictwem sądownictwa administracyjnego, a w szczególności za tezą zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 278/10 (opubl. LEX nr 675175), którą w całości podziela, że zdarzenie niewymienione expressis verbis w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) nie może uprawniać do obniżenia dochodu przyjmowanego jako podstawę ustaleń w postępowaniu o zasiłek rodzinny, albowiem wyliczenie to ma charakter listy pozytywnie enumeratywnej. Sąd podziela także stanowisko sądownictwa administracyjnego (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Po 112/10, opubl. LEX nr 666427), że "1. Dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku ustawodawca uznał za decydujący dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i od jego wysokości uzależnił prawo strony do wnioskowanego świadczenia. 2. Zasady korygowania tego dochodu na potrzeby ustalenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie - z uwzględnieniem utraty lub uzyskania dochodu po roku kalendarzowym, za który ustalono dochód rodziny - wyczerpująco określa art. 5 u.ś.r." Mając na względzie treść ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stwierdzić, że organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły dochód w rodzinie skarżącej - wraz z uwzględnieniem prawidłowo ustalonego dochodu utraconego – który w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę 504 zł uprawniającą do zasiłku rodzinnego, a tym samym także do dodatków związanych z prawem do zasiłku rodzinnego. Sąd zauważa, że strona skarżąca zdaje sobie sprawę z tego, że zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem, jednakże w skardze wyraża rozżalenie takim uregulowaniem ustawowym, a wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji i odwołując się do zasad prawa administracyjnego, w rzeczywistości odwołuje się do zasad współżycia społecznego. Jednakże, co należy podkreślić, organy administracyjne nie są uprawnione do kierowania się zasadami współżycia społecznego w sprawach dotyczących przyznawania świadczeń rodzinnych na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Na poparcie tego stanowiska Sąd przytacza ustalone stanowisko orzecznictwa administracyjnego, a w szczególności zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 50/09 (opubl. LEX nr 533503): "Decyzja w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych nie jest decyzją uznaniową. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ obowiązany jest dokonać ustaleń, a następnie wydać decyzję, uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. Brak zatem, w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, iż pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek, świadczenie można przyznać również z uwagi na zaistniałą trudną sytuację finansową, społeczną, czy też np. prawną strony. Zasiłki rodzinne są bowiem formą pomocy państwa dla rodzin i mogą być przyznane dopiero wtedy, gdy rodzice nie mogą sami zaspokoić potrzeb bytowych swoich dzieci"; czy zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 76/09 (opubl. LEX nr 563805): "Organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia rodzinnego kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia rodzinnego." W związku z zarzutami strony skarżącej wyrażonymi w zasadzie nie w stosunku do wydanej decyzji, ale w stosunku do ustawodawcy, Sąd zwraca uwagę na to, że zgodnie z art. 10 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, a w sytuacji śmierci członka najbliższej rodziny, który utrzymywał lub przyczyniał się do utrzymania rodziny ustawodawca przewidział system rent i innych świadczeń ustalony odrębnymi przepisami. W świetle przeprowadzonych wyżej ustaleń i wywodów – Sąd stwierdza, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa materialnego oraz nie naruszyły prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a przeto Sąd skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło