III SA/Kr 148/11
WyrokWSA w Krakowie2011-12-01
Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Barbara Pasternak, Dorota Dąbek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o zmianę ostatecznej decyzji przyznającej świadczenia rodzinne na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., powinien uwzględnić błędne wyliczenie dochodu strony, które doprowadziło do odmowy przyznania świadczenia, mimo że zmiana decyzji jest uzasadniona interesem społecznym i słusznym interesem strony?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o zmianę ostatecznej decyzji przyznającej świadczenia rodzinne na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. był uzasadniony, ponieważ decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a jej zmiana była uzasadniona słusznym interesem strony i interesem społecznym. Organ błędnie zinterpretował pojęcie dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz sposób obliczania dochodu uzyskana na podstawie § 18 rozporządzenia, co skutkowało odmową przyznania świadczenia mimo naruszenia interesu skarżącej i interesu społecznego.Stan faktyczny
J. W. złożyła wniosek o zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiającej przyznania jej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Skarżąca podnosiła, że przy ustalaniu dochodu jej córki, który stanowił podstawę odmowy, organy błędnie uwzględniły kwotę 106,36 zł, nie pomniejszając jej o należne koszty uzyskania przychodu. SKO dwukrotnie odmówiło zmiany decyzji, uznając, że kwota 106,36 zł stanowi dochód netto i jest prawidłowo uwzględniona. J. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Barbara Pasternak ( spr.) WSA Dorota Dąbek Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2009 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania J. W., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2009 r. znak: [...], orzekającą o odmowie przyznania J. W. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci M. W., P. W. i I. W. na okres zasiłkowy od 1 listopada 2009r. do 31 października 2010r. Podstawą odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń było przekroczenie kryterium dochodowego.
Pismem z dnia 8 lipca 2010 r. J. W. wniosła o zmianę na podstawie art. 154 § 1 kpa ww. decyzji SKO. W uzasadnieniu wskazała, że przy wydawaniu decyzji odmawiającej jej przyznania zasiłku rodzinnego organy nie powinny uwzględnić dochodu uzyskanego przez córkę M. W. w wysokości 106,36 zł. Wnioskodawczyni podkreśliła, że każdemu pracownikowi przysługują ustawowe koszty uzyskania przychodu, tj. 139,06 zł. Jako dochód uzyskany powinno się uwzględnić nie kwotę netto, jaką córka fizycznie otrzymała, ale przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne, należny podatek dochodowy. Potwierdzeniem tego faktu jest PIT-11, gdzie dochód ze stosunku pracy za rok 2009 wyniósł 0 zł.
SKO decyzją z dnia [...] 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 3, art. 4, art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 154 kpa, odmówiło zmiany decyzji SKO z dnia [...] 2009r. znak: [...].
W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło przepisy regulujące przyznawanie świadczeń rodzinnych, a w szczególności zasiłku rodzinnego. Kolegium wskazało, że ustalając dochód rodziny J. W. w 2008 roku, organy uwzględniły dochód uzyskany przez córkę wnioskodawczyni M. W. na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego w wysokości 106,36 zł. Wysokość dochodu wynikała z zaświadczenia pracodawcy z dnia 6 października 2009 r. (k. 10). W ocenie Kolegium organy postąpiły w sposób prawidłowy, ponieważ z zaświadczenia pracodawcy wyraźnie wynikało, jaka była kwota dochodu brutto, a jaka netto. Córka wnioskodawczyni otrzymała wynagrodzenie za pierwszy pełny przepracowany miesiąc, tj. za wrzesień 2009r. w wysokości 123,26 zł brutto, a 106,36 zł netto. W zaświadczeniu wyraźnie wskazano, iż kwota netto to przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a więc jest to dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Równocześnie Kolegium wskazało, że ze znajdującej się w aktach sprawy listy wypłat za miesiąc wrzesień sklepu spożywczo - przemysłowo - monopolowego "A", nie wynikało jaki był przychód M. W. Żadna z rubryk nie wskazywała na przychód pracowników. Dla organów administracji publicznej dowodem na wysokość uzyskanych dochodów jest m. in. zaświadczenie od pracodawcy, z którego w sposób niewątpliwy wynika, jaką kwotę otrzymał pracownik. W zaświadczeniu tym wymagane jest rozróżnienie na kwotę brutto i netto. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż M. W. otrzymała 106,36 zł tytułem wynagrodzenia. Wnioskodawczyni wyraźnie wskazała, iż córka fizycznie otrzymała kwotę 106,36 zł. Dlatego też organy nie mogły pominąć tej kwoty przy ustalaniu dochodu rodziny. W świetle tych okoliczności Kolegium uznało, że brak było podstaw do zmiany decyzji SKO z dnia [...] 2009r., orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2009r.
J. W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że przy ustalaniu dochodu jej córki zastosowano błędną metodę obliczeń dochodu netto. Wyjaśniła, że w aktach sprawy były dwa dokumenty od pracodawcy córki, które zawierały inne dane, tj. zaświadczenie z błędnie wpisaną kwotą dochodu netto oraz lista płac, która wyraźnie wskazywała wszystkie składniki wynagrodzenia córki. Strona uważała, że została pozbawiona zasiłku wskutek błędu pracodawcy córki. Podkreśliła, że przychód córki nie został pomniejszony o koszty uzyskania przychodu wskazane w liście płac.
SKO decyzją z dnia 24 listopada 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 3, art. 4, art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. oświadczeniach rodzinnych, § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz 127 § 3 w związku z art. 154 kpa, utrzymało w mocy decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zdaniem Kolegium w rozpatrywanym przypadku zachodziła konieczność uwzględnienia w dochodzie rodziny J. W. za rok 2008, dochodu uzyskanego przez córkę M. W. z tytułu umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, zawartej na okres od dnia 1 września 2009r. do 31 sierpnia 2011r. Dochód M. W. wyniósł 106,36 zł i wynikał jednoznacznie z znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia pracodawcy z dnia 6 października 2009r. Kolegium przychyliło się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, iż brak było podstaw do zakwestionowania wiarygodności przedmiotowego zaświadczenia. Pracodawca M. W. wyraźnie rozróżnił kwotę dochodu brutto (od 123,26 zł) kwoty dochodu netto (106,36 zł). Córka wnioskodawczyni otrzymała wynagrodzenie za pierwszy pełny przepracowany miesiąc, tj. za wrzesień 2009 r. w wysokości 106,36 zł netto. Kolegium podkreśliło, iż w zaświadczeniu wyraźnie wskazano, że kwota netto to przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a więc jest to dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Odnosząc się do powołanej przez J. W. listy wypłat za wrzesień 2009 r. sklepu spożywczo - przemysłowo - monopolowego "A" Kolegium zaznaczyło, że podstawowym dowodem w sprawie na wysokość uzyskanych dochodów było zaświadczenie od pracodawcy M. W., z którego w sposób niewątpliwy wynikało, jaką kwotę otrzymał pracownik. W zaświadczeniu tym wymagane jest rozróżnienie na kwotę brutto i netto. Jednocześnie Kolegium wskazało, że M. W. otrzymała 106,36 zł tytułem wynagrodzenia, a identyczna kwota wynagrodzenia netto została podana w liście płac. Kolegium przypomniało, że zgodnie z § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (ust. 1). Do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający uzyskanie przez członka rodziny dochodu oraz wysokość uzyskanego dochodu (ust. 2). W niniejszej sprawie dochód M. W., o którym mowa w powołanym przepisie, wynosił 106,36 zł i odpowiadał kwocie wynagrodzenia netto.
Dlatego też Kolegium uznało, iż brak było podstaw do zakwestionowania poprawności decyzji SKO z dnia [...] 2010 r., a zatem brak było podstaw do zmiany ostatecznej decyzji SKO z dnia [...] 2009 r. orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2009r.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła J. W., podnosząc zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca zarzuciła, że sposób wyliczenia dochodu na podstawie art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinny to nie to samo, co wyliczenie dochodu netto wypłacanego na podstawie listy płac, gdyż dochód netto otrzymany faktycznie, to przychód pomniejszony o ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, zaliczkę na podatek. Natomiast dochód, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodów, ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, zaliczkę na podatek, czyli jest to dochód stanowiący podstawę wyliczenia prawa do przyznania zasiłku rodzinnego. Zdaniem skarżącej dochód córki M. W. został obliczony przez organy z pominięciem kosztów uzyskania przychodów, co spowodowało, że dochód uzyskany w kwocie 0 złotych, został naliczony w kwocie 106,36 złotych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153,. poz. 1270 ze zm.) , w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Dokonana przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem powyższych zasad, prowadzi do uznania, że skargę należało uznać za uzasadnioną.
Zgodnie z art. 154 § 1 kpa , decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ja wydał, lub organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 kpa należy do trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych w rozumieniu art. 16 § 1 kpa, obok trybu przewidzianego w art. 155 kpa. Przepis art. 154 § 1 kpa nie ma zastosowania w sytuacjach, kiedy organ stwierdzi, że decyzja jest dotknięta wadami kwalifikowanymi (art. 156 § 1 kpa) i można stwierdzić jej nieważność, a także wówczas, gdy wady dotyczą postępowania (art. 145 § 1 kpa) i można zweryfikować decyzję ostateczną w drodze postępowania wznowieniowego. Art. 154 § 1 kpa znajdzie zastosowanie w sytuacjach, kiedy mamy do czynienia z decyzją niewadliwą, a także gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenia nieważności, ani wznowienia postępowania. Oznacza to, że jeżeli strona wystąpi z wnioskiem o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 kpa, twierdząc, że decyzja ta jest wadliwa (narusza prawo), organ powinien rozważyć, czy decyzja jest rzeczywiście prawnie wadliwa a w razie stwierdzenia jej wadliwości powinien ocenić, czy są to wady kwalifikowane wymienione w art. 145 § 1 lub 156 § 1 kpa, co uzasadniałoby wszczęcie postępowania wznowieniowego albo postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Jeżeli nie są to wady kwalifikowane, organ powinien rozstrzygnąć, czy ze względu na stwierdzone wadliwości (naruszenia prawa), interes społeczny lub interes strony przemawiają za tym, by decyzja ostateczna podlegała uchyleniu lub zmianie. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2008 r., II OSK 1789/07 (ONSAWSA6/2009, poz. 117) : "Interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 154 K.p.a., mogą przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej także wówczas, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a brak jest podstaw do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji z powodu tego naruszenia". Jak stwierdził NSA w uzasadnieniu tego wyroku, nie ma wystarczających racji, aby przedkładać formalne dalsze obowiązywanie decyzji ostatecznej nad rozstrzygnięcie sprawy zgodne z prawem. Za niewzruszalnością takiej decyzji nie może przemawiać zasada trwałości decyzji administracyjnej. Ocena, czy za uchyleniem lub zmiana decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony musi być dokonana każdorazowo, indywidualnie w konkretnej sprawie, a przesłanki zweryfikowania decyzji ostatecznej na mocy tego przepisu musza zyskać zindywidualizowaną treść , wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (por. wyrok NSA z 23. 02. 2007 r. I OSK 553/06, LEX nr 348253). Jak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18.10. 2007 r. II OSK 1406/06 (LEX nr 427601): "Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 k.p.a., należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy, ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa"
Kierując do organu wniosek o zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2009 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2009 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego wraz dodatkami na dzieci M. W., P. W. i I. W., skarżąca wskazała, że odmowa przyznania jej świadczenia spowodowana była błędnym wyliczeniem przez organy dochodu na osobę w rodzinie, co pozbawiło ją prawa do świadczenia. Stan taki powoduje, że wniosek o zmianę ostatecznej decyzji jest uzasadniony zarówno czynnikami społecznymi jak i słusznym interesem strony. Mając na uwadze przytoczone wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 18 września 2008 r., które sąd rozpoznający sprawę podziela, stwierdzić należy, że w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją zachodzi sytuacja spełniająca przesłanki z art. 154 § 1 kpa. Wniosek J. W. o zmianę ostatecznej decyzji SKO z dnia [...] 2009 r. nr [...] jest uzasadniony, ponieważ decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa a jej zmiana uzasadniona jest słusznym interesem strony i interesem społecznym.
Skoro przedmiotem decyzji, o której zmianę ubiegała się skarżąca była odmowa prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, to przeanalizować należało przepisy stanowiące podstawę przyznania tego świadczenia. Przyznanie go uwarunkowane jest przede wszystkim nieprzekroczeniem ustawowego progu dochodowego określonego przez art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podstawą obliczania dochodu rodziny jest - zgodnie z art. 3 pkt. 2 ustawy - przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Przy obliczaniu dochodu rodziny uwzględnia się także, na podstawie art. 5 ust. 4 i ust. 4a dochód utracony i dochód uzyskany, które ustala się (w przypadku utraty dochodu na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2), na podstawie dochodu rodziny – odpowiednio - pomniejszonego lub powiększonego o utracony lub o uzyskany dochód. Definicję utraty i uzyskania dochodu zawiera przepis art. 3 pkt. 23 i 24, który enumeratywnie wymienia źródła dochodu, których utrata lub uzyskanie mają wpływ na ustalenie wysokości dochodu decydującego o uzyskaniu prawa do świadczenia. Natomiast § 18 ust 1 rozporządzenia stanowi, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rod, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.
Kwestia prawidłowego stosowania przez organy administracyjne przepisów art. 3 pkt. 2, pkt. 23 i pkt. 24, art. 5 ust. 4 i 4a,. ustawy o świadczeniach rodzinnych w powiązaniu z § 18 rozporządzenia była już przedmiotem rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Na uwagę zasługują w szczególności te rozstrzygnięcia, które opowiadają się za stosowaniem § 18 ust 1 rozporządzenia nie w jego dosłownym brzmieniu, ale w sposób uwzględniający przede wszystkim reguły wynikające z przepisów ustawy, z uwzględnieniem wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. I tak w wyroku z 9 grudnia 2010 r. I OSKJ 1321/10 (LEX nr 744973) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził :"Błędnie organy upatrują jako podstawę do przyjęcia wielkości dochodu przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 105, poz. 881 ze zm.) w jego dosłownym brzmieniu. Stosując przepis § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia według jego literalnego brzmienia, z pominięciem reguł wynikających z u.ś.r. oznaczałoby, że o przyznaniu świadczeń rodzinnych decydowałyby nie wielkości określone w u.ś.r., lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym oraz dochodu uzyskanego za pełny przepracowany miesiąc. Stosowana przez organ praktyka uwzględniania uzyskanego dochodu i traktowania go w połączeniu z uprzednio ustaloną wielkością przeciętnego miesięcznego dochodu w roku kalendarzowym, jako wystarczającego do uchylenia lub zmiany decyzji może prowadzić do nierównoprawnego traktowania stron i tym samym naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji. Dla prawidłowego rozumienia § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia zgodnego z normami ustawowymi konieczna jest jego wykładnia przy zastosowaniu metody systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. Przy odczytaniu treści przepisu § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia nie można pominąć nakazu stosowania tych wyjątkowych przepisów w korelacji z wartościami ujętymi w art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej" Taki też pogląd wyrażono w wyroku NSA z dnia 22 października 2009 r. I OSK 351/09 (nietezowany, LEX nr 573275), w którym Sąd wskazał, że : "sposób wyliczenia dochodu, o którym stanowi przepis wykonawczy (§ 18 rozporządzenia) oznacza więc obowiązek ponownego ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym z uwzględnieniem uzyskanego dochodu." Na taki też sposób obliczenia dochodu z uwzględnieniem § 18 rozporządzenia wskazał WSA w Łodzi w wyroku z dnia 29 października 2008 r., II SA/Łd 366/08(LEX nr 504652). Pogląd ten podziela sąd w niniejszej sprawie.
Niezależnie od wskazanej wyżej wadliwości, tj. błędnego wyliczenia dochodu decydującego o przyznaniu prawa do zasiłku rodzinnego stwierdzić należy nadto, że organ błędnie zinterpretował pojęcie dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt. 1) lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przez dochód –zgodnie z brzmieniem tego przepisu rozumie się - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych , składki na ubezpieczenie społeczne niezliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Samorządowe Kolegium odwoławcze ustaliło, biorąc jako podstaw tego ustalenia zaświadczenie pracodawcy M. W. z dnia 6 października 2009 r., że M. W. otrzymała we wrześniu 2009 r. kwotę 106,36 zł tytułem wynagrodzenia, uznając tę kwotę za dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1) lit. a) u.ś.r. . Oczywiste jest, że pojęcie wynagrodzenia które otrzymała M. W. we wrześniu 2009 r. jest pojęciem całkowicie odmiennym od pojęcia dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt. 1) lit. a) u.ś.r. Nawet rzeczywiste otrzymanie określonej wysokości wypłaty nie jest równoznaczne z osiągnięciem identycznego jak wypłata dochodu w rozumieniu ustawy, skoro ustawodawca nakazuje pomniejszyć uzyskane przychody o koszty ich uzyskania, oraz inne należności osoby osiągającej określony przychód. Już tylko ta wada polegająca na błędnym uznaniu kwoty wypłaty jako wysokości osiągniętego dochodu, wbrew brzmieniu przepisu ustawy, spowodowała w konsekwencji podjęcie przez organ niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia, niezależnie od wskazanej wyżej wady polegającej na błędnej interpretacji § 18 rozporządzenia. Nie ustosunkował się też organ do zarzutów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu, w szczególności do przedstawionej przy odwołaniu informacji o dochodach (drukiem PIT 11) M. W., co skutkowało oparciem rozstrzygnięcia na zaświadczeniu pracodawcy o treści niewystarczającej do ustalenia wysokości dochodu. Przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 kpa jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej , na mocy której strona nie nabyła prawa. Nie jest to dalsze postępowanie w sprawie rozstrzygniętej taką decyzją (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz , 4. wydanie LEX a Wolters Kluwer business, kom. do art. 154). Organ winien był więc ocenić, czy interes społeczny lub interes strony przemawiają za zmianą decyzji dotychczasowej, przy uwzględnieniu, czy zmiana taka nie będzie sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa. Dokonana przez organ, błędna interpretacja wskazanych wyżej przepisów spowodowała sytuację w której niezasadnie odmówiono zmiany decyzji dotychczasowej, z naruszeniem interesu skarżącej oraz interesu społecznego. Prowadzone na podstawie art. 154 kpa postępowanie administracyjne nie ma na celu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (która została już rozstrzygnięta co do istoty), lecz koncentrację na ocenie (weryfikacji) wydanej uprzednio decyzji pod względem kryteriów przewidzianych przepisem art. 154 k.p.a. Tymi kryteriami są interes społeczny lub słuszny interes strony. Możliwość wydania decyzji pozytywnej dla strony uzależniona jest od tego, czy okoliczności ustalone w toku postępowania administracyjnego są tego rodzaju, że uzasadniają przekonanie organu o słuszności zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na przemawiający za takim rozwiązaniem interes społeczny lub słuszny interes strony. Powyższe uchybienia wskazują, że ocena ta została dokonana przez organ z naruszeniem przepisu art. 154 kpa. mającym wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej o zmianę ostatecznej decyzji, organ względni wyrażone w wyżej stanowisko sądu w kwestii stosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyeliminowano z obrotu prawnego obie wydane w sprawie decyzje.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło