III SA/Kr 1510/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2012 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 3 listopada 2011 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] 2011 r., Nr [...] wydaną przez Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu K. P. świadczenia w formie pomocy finansowej na opłacenie abonamentu za Internet. Zaskarżone decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 15 czerwca 2011 r. skarżący zwrócił się do MOPS o udzielenie pomocy finansowej na opłacenie abonamentu za Internet. W trakcie postępowania organ I instancji ustalił, że w miesiącu czerwcu 2011 r. skarżący uzyskał zasiłek celowy w wysokości 238,50 zł i stypendium szkoleniowe w wysokości 158 zł. Łączny dochód wyniósł 396,50 zł. Jednak, jak podkreślił organ, spełnienie warunku dochodowego nie jest wystarczające do otrzymania pomocy finansowej. Organ ustalił że, w dniu 25 marca 2011 r. skarżący podpisał umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych na okres 30 miesięcy i otrzymał notebooka. Tym samym skarżący zobowiązał się do regulowania opłat za Internet w kwocie 99,45 zł miesięcznie. W trakcie postępowania skarżący oświadczył, że poszukuje pracy korzystając z ofert w prasie i Internecie, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada osób zależnych. Odmawiając przyznania skarżącemu pomocy, organ podkreślił, że usługi telekomunikacyjne nie stanowią podstawowych niezbędnych potrzeb bytowych, o których mowa w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a osoba, która podejmuje decyzje o zainstalowaniu i korzystaniu z takich usług powinna liczyć się z koniecznością samodzielnego dokonywania opłat za w/w usługi. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Od powyższych decyzji skarżący wniósł odwołanie kwestionując zasadność wydania zaskarżonej decyzji, zarzucając, ze nie są respektowane jego prawa obywatelskie, jest poniżany i dyskryminowany, nie ma możliwości usunięcia wiadomości nieprawdziwych i żądać sprostowania informacji fałszywych. Podkreślił, że jego celem jest uzyskanie zatrudnienia i usamodzielnienia się. Uczestniczy w szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe i ma przyznany staż zawodowy. Decyzją z dnia 3 listopada 2011 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone decyzje, w całości podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. W uzasadnieniach rozstrzygnięć, organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 7, art. 8, ust. 1 i ust. 3, a także art. 39 ust. 1 oraz stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń, co do stanu faktycznego oraz jego oceny pod kątem obowiązujących przepisów prawnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W szczególności zasiłek taki może być przyznany na pokrycie całości lub części kosztów zakupu leków, żywności, leczenia, opału, odzieży i niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego. Skarżący spełnia co prawda kryterium dochodowe, jednak organ uznał, że dostęp do Internetu nie jest niezbędną potrzebą życiową, gdyż z Internetu można korzystać również w innych miejscach, np. w kawiarniach internetowych. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której stwierdził, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż jest ona niezgodna z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 119 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały bądź mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też stanowią podstawę wznowienia postępowania. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r, poz.270). Jednocześnie zgodnie z art. 134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej na opłacenie abonamentu za Internet. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Dla oceny prawidłowości podjętych przez organy rozstrzygnięć niezbędne jest w pierwszej kolejności odwołanie się do zasad ogólnych zawartych we wskazanej na wstępie ustawie o pomocy społecznej. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby, możliwości. Pomoc ta ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji osób o nie się ubiegających, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna spełnia jedynie subsydiarną funkcję wymagając współdziałania adresata i beneficjenta pomocy. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy należy uwzględnić w przypadku, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Ponadto wskazać należy, że w myśl art. 7 omawianej ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Pomoc ta może przybrać postać świadczenia pieniężnego i niepieniężnego (art. 36 ustawy o pomocy społecznej), a jednym z nich jest określony w art. 39 ustawy zasiłek celowy. Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego, o który ubiegał się skarżący, podając, że zasiłek ten ma być przeznaczony na opłacenie abonamentu za Internet. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, przeznaczony w szczególności na pokrycie części lub całości zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Istnienie potrzeby przyznania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie, bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy, jak i nie przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia. Sąd w całości podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 2 sierpnia 2001 sygn. akt I OKS 562/11, zgodnie z którym decyzje dotyczące zasiłków celowych mają charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie oznacza, że po stronie organu powstaje obowiązek jego przyznania w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczania jej środków utrzymania. Powyższe oznacza, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Oczywiście działanie w trybie uznania administracyjnego nie oznacza dowolności przy wydawaniu decyzji, organy winny bowiem wykazać, że w konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie – wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2011 syng. akt I OSK 562/11 dostępny na stronie internetowej: http//www.nsa.gov.pl). Podkreślić również należy, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Organ pomocy społecznej nie ma obowiązku przyznania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczenia jej środków utrzymania. Przenosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy obydwu instancji, odmawiając skarżącemu przyznania świadczenia finansowego na opłacenie abonamentu za Internet nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Z całą pewnością bowiem usługi internetowe nie należą do niezbędnych potrzeb życiowych w rozumieniu przepisów ustawy. Zdaniem Sądu postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone przez organy zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organy dokonały prawidłowej oceny uznając, iż odmowa przyznania wnioskowanego zasiłku celowego na opłacenie abonamentu za Internet - nie narusza obowiązujących przepisów i mieści się w ramach tzw. " uznania administracyjnego". W tym zakresie Sąd w całości podzielił stanowisko organów zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych rozstrzygnięć. W ocenie Sądu postępowanie organów jest prawidłowe albowiem dysponując środkami publicznymi są obowiązane do prowadzenia postępowania zgodnego z zasadami określonymi w przepisach proceduralnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego i w ustawie o pomocy społecznej, jak i wydawania rozstrzygnięć zgodnych z treścią prawa materialnego zawartego w ustawie o pomocy społecznej. Nadto, pomoc społeczna, co już wielokrotnie podkreślano, ma stanowić jedynie wsparcie w wyjściu z trudnej sytuacji życiowej, nie może natomiast stanowić głównego źródła dochodu, czy też formy utrzymania. Organy zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny tego materiału. Wydane w tych sprawach decyzje w sposób szczegółowy przedstawiły ustalenia stanu faktycznego, wskazały przepisy, które miały zastosowanie w sprawach, prawidłowo interpretując ich treść. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.