III SA/Kr 1510/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w W na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1510/16 oddalające wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. A sp. z o. o. z siedzibą w W wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, w której zawarła jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Reprezentujący spółkę prezes zarządu, którego umocowanie do działania wynikało z przedstawionego odpisu zupełnego z rejestru przedsiębiorców wg stanu na dzień 10 października 2016r. w złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się dla spółki zwolnienia od kosztów sądowych. Wysokość kapitału zakładowego spółki określił na 5000 zł, wartość środków trwałych oszacował na 405593,50 zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu ocenił na 136525,17 zł. Ujawnił jeden rachunek bankowy spółki, z deklarowanym stanem 0,00 zł na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Uzasadniając starania spółki podniósł, że przeciwko spółce prowadzone są liczne postępowania w przedmiocie wymierzania kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry. Ilość wydanych w tych sprawach przez organy drugiej instancji decyzji (ok. 60) spowodowało wszczęcie postępowań egzekucyjnych, co doprowadziło do zajęcia praktycznie całego majątku strony skarżącej, zaś środki uzyskiwane w ten sposób przez organy przekazywane są na poczet postępowań egzekucyjnych. W konsekwencji strona skarżąca nie jest w stanie na chwilę obecną pokryć opłaty od skargi, która wynosi 720 zł. Wbrew deklaracji nie dołączył do wniosku sprawozdania finansowego spółki, ani wydruku z ujawnionego rachunku bankowego. Do wniosku dołączył dokumentację, potwierdzającą prowadzenie licznych postępowań egzekucyjnych. Zarządzeniem z dnia 15 listopada 2016r. wezwano stronę skarżącą o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów poprzez: - przedłożenie kopii rocznej deklaracji podatkowej za 2015r., - przedłożenie kopii miesięcznych deklaracji podatkowych, o ile takie składała w bieżącym roku podatkowym, - przedłożenie wyciągów z wykazanego przez spółkę rachunku bankowego, obrazujących historię dokonywanych na nim operacji z okresu sześciu miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy, - przedstawienie kopii raportów kasowych z okresu sześciu miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy, - wyjaśnienie, co dokładnie spółka wlicza w deklarowane przed organami skarbowymi koszty uzyskania przychodu, - przedłożenie kopii bilansu (aktywa, pasywa, rachunek zysków i strat) za rok 2014 i 2015, - przedstawienie pisemnej informacji o wysokości wynagrodzenia, pobieranego przez członków zarządu spółki w bieżącym roku z podaniem składników innych świadczeń otrzymywanych w związku z pełnioną funkcją, - wyjaśnienie, z jakich pieniędzy przy deklarowanym braku środków strona skarżąca opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika. Przedstawienie umowy łączącej stronę skarżącą z pełnomocnikiem z wyboru w części obejmującej wysokość ustalonego wynagrodzenia i zasad jego płatności, ewentualnie przedstawienie na tę okoliczność pisemnego oświadczenia pełnomocnika, popartego odpowiednimi dokumentami księgowymi. Jeśli pomoc tę strona skarżąca otrzymuje pro bono lub jest ona w jakiś sposób "kredytowana" przez pełnomocnika z wyboru, przedstawienie pisemnego oświadczenia pełnomocnika wraz z informacją, że okoliczności te są znane organom właściwego samorządu zawodowego. Ww. zarządzenie nie zostało wykonane zgodnie z treścią. W odpowiedzi pełnomocnik strony skarżącej nadesłał tylko następujące dokumenty źródłowe: zeznanie CIT-8 za rok podatkowy, obejmujący okres od 1 października 2014 r. do 31 grudnia 2015 r., deklarację VAT-7K za 1 kwartał 2016 r., za 3 kwartał 2016 r., historię operacji na ujawnionym rachunku bankowym od 1 lipca 2016 r. do 30 września 2016r., bilans na dzień 31 grudnia 2015 r. oraz rachunek zysków i strat w wariancie porównawczym za okres od 1 października 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. Z przedstawionej kopii rocznej deklaracji podatkowej wynikało, że w roku podatkowym 2015r. wykazany przez stronę skarżącą przychód wyniósł 3. 573.717,25 zł. Z kolei przedstawione deklaracje VAT obrazowały, że w pierwszym kwartale bieżącego roku wartość wykazanej przez spółkę dostawy towarów i świadczenia usług, sięgały kwoty 192.947 zł. Wobec powyższych okoliczności, postanowieniem z dnia 12 grudnia 2016r. referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek A sp. z o. o. z siedzibą w W o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na brak przesłanek, które powodowałyby, że w rozpatrywanym przypadku Spółka spełniła kryteria do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie wniesionym od postanowienia referendarza sądowego, strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie, stan finansowy strony nie uzasadniał przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem strony skarżącej, postanowienie to nie odpowiadało prawu. Podniesiono, że przeciwko stronie skarżącej prowadzone są liczne postępowania w przedmiocie wymierzania kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry. Ilość wydanych w tych sprawach decyzji przez organy II instancji (ok. 60) powoduje, że wszczęte zostały postępowania egzekucyjne, co doprowadziło do zajęcia praktycznie całego majątku strony. Na chwilę obecną nie jest ona w stanie pokryć nawet części opłaty od wnoszonej skargi. Zdaniem strony, dołączone do wniosku PPPr dokumenty, jednoznacznie wskazywały na wyjątkowo trudną sytuację majątkową. W tym kontekście wskazano na straty poniesione w poprzednich latach bilansowych, inne postępowania w przedmiocie kar pieniężnych, liczne postępowania egzekucyjne, postępowania ze skarg strony skarżącej na decyzje w przedmiocie kar pieniężnych. Podkreślono, że strona nie mogła racjonalnie przewidzieć nałożonych na nią kar pieniężnych. Podano ponadto, że dopóki zasadność nałożonych kar pieniężnych nie zostanie potwierdzona, to poprawa sytuacji finansowej strony skarżącej nie wydaje się możliwa. Aby jednak móc przeprowadzić kontrolę legalności tych decyzji, strona musi mieć możliwość dochodzenia swoich praw na drodze sądowej. Wobec powyższego wniesiono o ponowne rozpoznanie sprawy i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej, w tym także spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, określa natomiast przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. I tak, przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie wyjaśnić należy, że zawarty w przepisie art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym kontekście zauważyć należy, że Spółka nie przedstawiła dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji majątkowej, o co była wzywana przez referendarza sądowego. Strona skarżąca nie przedstawiła: kopii raportów kasowych z okresu sześciu miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy; pisemnej informacji o wysokości wynagrodzenia pobieranego przez członków zarządu spółki z podaniem składników innych świadczeń otrzymywanych w związku z pełnioną funkcją. Nadto, Spółka nie wyjaśniła, co dokładnie wlicza w deklarowane przed organami skarbowymi koszty uzyskania przychodu oraz z jakich pieniędzy przy deklarowanym braku środków strona opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Innymi słowy strona winna wykazać, czy też przedstawić w sposób przekonywujący, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie, skierowane przez referendarza sądowego pytania dotyczyły wyłącznie weryfikacji rzetelności oświadczeń składanych przez stronę skarżącą. Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na wezwanie w istocie uniemożliwia Sądowi dokonanie rzetelnej oceny sytuacji majątkowej Spółki i jej faktycznych możliwości płatniczych. Zauważyć przy tym należy, że z odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika, aby wobec Spółki prowadzone było postępowanie upadłościowe, nie wynika również jej rozwiązanie, czy choćby zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej, także w złożonym formularzu oraz sprzeciwie strona skarżąca takich okoliczności nie podnosi. To zaś, że aktualnie Spółka ma kłopoty finansowe, nie może stanowić samo w sobie przyczyny uwzględnienia jej żądania. Strata, na którą się powołuje nie przesądza w żadnej mierze o braku środków finansowych, a wskazuje tylko, że koszty uzyskania przychodu są od tego przychodu wyższe. Ponadto kapitał zakładowy Spółki wynosi 5 000 zł, a wartość środków trwałych 405 593,50 zł, są to więc kwoty wielokrotnie przewyższające wartość wpisu w niniejszej sprawie, a także umożliwiające Spółce ciągłe prowadzenie działalności gospodarczej. Niezależnie od powyższego, biorąc pod uwagę wynikający z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przedmiot działalności Spółki, poza działalnością związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi (m.in. sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych i bezalkoholowych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach, sprzedaż hurtowa napojów alkoholowych i bezalkoholowych, sprzedaż hurtowa wyrobów tytoniowych, czy działalność związana z organizacją targów, wystaw i kongresów), trudno uznać, aby Spółka nie miała możliwości przy prowadzeniu tak szerokiej działalności gospodarczej, pokrycia kosztów związanych z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa. Sąd podziela także stanowisko referendarza wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że okoliczność, iż Spółka boryka się z licznymi postępowaniami nie jest argumentem, który sam z siebie powinien decydować o zwolnieniu strony skarżącej od kosztów sądowych i przerzuceniu tego ciężaru na Skarb Państwa. Skoro bowiem przedmiotem prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej było urządzanie gier na automatach do gier, to spółka powinna była liczyć się z możliwością interwencji organów administracji i niekorzystnymi dla siebie decyzjami. W tym celu, powinna była zaś gromadzić środki na opłacenie ewentualnych kosztów sądowych w takich sprawach, co przy wykazanych przychodach, sięgających w roku podatkowym 2015 r. aż 3. 573.717,25 zł, nie stanowiło problemu. Wykazywana przez Spółkę strata nie jest żadnym argumentem. Jak trafnie zauważył referendarz sądowy, strata jest wyliczana w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu, do jakiego instytucja została powołana i nie znajduje prostego przełożenia na rzeczywistą sytuację podmiotu. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest zresztą zachowanie strony skarżącej, która wbrew wezwaniu nie wyjaśniła, co dokładnie Spółka wliczała w deklarowane przed organami skarbowymi koszty uzyskania przychodu. Odnosząc się zatem do podniesionej w sprzeciwie kwestii wielości postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, prowadzonych przeciwko Spółce dodać należy, iż zarówno sama liczba prowadzonych przeciwko Spółce, jak i już egzekwowanych kar nie stanowi wyłącznej podstawy do oceny możliwości płatniczych spółki (por. postanowienia NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/09, z dnia 7 stycznia 2014 r. sygn. II FZ 1236/13). Ocena ta nie może być bowiem przeprowadzana w oderwaniu od pełnych danych na temat jej bieżącej sytuacji finansowej, których w niniejszej sprawie, Spółka nie przedstawiła. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił o utrzymaniu w mocy postanowienie referendarza sądowego, uznając je za prawidłowe.