III SA/Kr 1525/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 11 lutego 2025 r. nr SKO.NP-4115-404/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala. Zaskarżoną decyzją z dnia 11 lutego 2025 r. znak: SKO-NP.-4115-404/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, ze zm. – dalej u.ś.r.) oraz art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia 14 września 2023 r. znak: ŚR.5211.20.2022 o odmowie przyznania M. Ś. (dalej: Skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 04.08.2023 r. do organu pomocowego wpłynął wniosek Skarżącej w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem M. Ś. Skarżąca oświadczyła od dnia 01.08.2023 r. nie podejmuje zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W miejscu zamieszkania niepełnosprawnego ojca Skarżącej pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalił, że ojciec Skarżącej jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą, wymagającą stałego leczenia i opieki. Ze względu na wiek i na stan zdrowia jest osobą niesamodzielną, wymagającą stałej opieki w codziennym funkcjonowaniu, pielęgnacji, nadzoru, przygotowania posiłków i podawania leków. Pomoc taką zapewnia córka - Skarżąca. Organ stwierdził, że wywiad środowiskowy sporządzony przez pracownika socjalnego nie zawiera informacji mogących stanowić przeciwwskazania do przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Wskazano także, że pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji nie są w stanie pomóc Skarżącej w sprawowaniu tej opieki ze względu na swoją sytuację rodzinną i zdrowotną. Zgodnie z informacjami zawartymi w wywiadzie środowiskowym, osoby zobowiązane do alimentacji to synowie osoby niepełnosprawnej, tj. G. Ś., M. Ś., Ł. Ś. oraz jego żona I. Ś. Wskazane osoby nie są w stanie sprawować opieki nad ojcem za względu na pracę zawodową, stan zdrowia oraz konieczność sparowania opieki nad innymi członkami rodziny. Ze względu na brak środków finansowych nie są również w stanie, w tym zakresie, wspomóc Skarżącej w opiece nad ojcem. Organ wskazał również, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, iż ojciec Skarżącej, zgodnie z Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS nr akt [...] z dnia 12.06.2023 r., został uznany za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji od dnia 01.07.2010 r., co zgodnie z art. 3 pkt 20 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza, że ww. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ podkreślił, że z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że stwierdzenie niepełnosprawności oraz daty jej powstania powinno być zawarte w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są - co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia - orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Orzeczenie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem ani tym bardziej domniemaniem, że niepełnosprawność w rozumieniu art. 17 w związku z art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych mogła powstać wcześniej. Na podstawie wypisów z rejestru PESEL, informacji zawartych w wywiadzie środowiskowym oraz oświadczenia strony stwierdzono, że osoba wymagająca opieki pozostaje, w związku z małżeńskim z I. Ś., która nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Tym samym stwierdzono, że zachodzi negatywna przesłanka do przyznania świadczenia albowiem zgodnie z treścią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pomocowy podniósł, że nie kwestionuje faktu sprawowania przez Skarżącą opieki nad ojcem, jednakże w sytuacji, kiedy, jak ma to miejsce w niniejszym przypadku, nie została spełniona ustawowa przesłanka określona w art. 17 ust. 1b oraz wystąpiła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Organ podkreślił, że decyzja w przedmiocie ustalenia albo odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy do tzw. "decyzji związanych". Oznacza to, że organ administracji nie ma swobody co do podejmowania rozstrzygnięcia. Jeżeli strona spełnia wszelkie przesłanki wymagane przepisami prawa – organ zobowiązany jest świadczenie przyznać, w przeciwnym przypadku, gdy chociażby jedna z nich nie została spełniona - zobowiązany jest wydać decyzję odmowną. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wskazując na powyższy zarzut Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu Skarżąca rozwinęła powyższy zarzut i wskazała, że spełnia wszystkie przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia - jako córka jest osobą spokrewnioną z osobą niepełnosprawną, nie podejmuje zatrudnienia ponieważ sprawuje faktyczną opiekę nad ojcem, nie ma ustalonego prawa do emerytury czy renty. Skarżąca podniosła także, że jej matka jest niezdolna do opieki nad niepełnosprawnym mężem, sama jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy, cierpi na wiele chorób i także wymaga opieki. Dlatego Skarżąca uważa, że negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym przypadku nie ma zastosowania. Nadto wskazała, że w dniu 03.10.2023 r. jej matka złożyła do lekarza orzecznika KRUS wniosek o ustalenie całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania i opisaną na wstępie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Kolegium wskazało, że z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że ojciec Skarżącej legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Nowym Sączu z dnia 12.06.2023 r. znak: 022104266 stwierdzającym, iż jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 30.06.2025r. Orzeczenie to w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. e ustawy oznacza, że ojciec Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dokonując analizy prowadzonego przez organ I instancji postępowania, jak i wydanej w jego konsekwencji decyzji, Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu I instancji, co do zasady jest prawidłowe, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia. Odnosząc się do pierwszej z podstaw decyzji odmownej wskazano, że organ I instancji orzekając o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r. poz. 1443). W wymienionym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie treści w nim ujętej. Wyrok ten nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, a to zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, a oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego stanowi przejaw bezpośredniego stosowania Konstytucji. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, skutkiem ww. orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy - art. 17 ust. 1b - jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów. Jeżeli zatem przepis prawa (niezależnie czy rangi ustawowej, czy aktu podstawowego) zostanie przez TK uznany za niekonstytucyjny, a tym samym trwale wyeliminowany z systemu prawa, to nie będzie mógł być stosowany przez organy administracyjne oraz sądy w trakcie rozstrzygania sprawy. Zatem, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Reasumując, w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W sprawie niniejszej ustaleniu podlega jednak i to, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie. Wyjaśniono, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Fakt, że ustawodawca w powołanym art. 17 ust. 1 ustawy nie poprzestał na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki, jest zrozumiały z tego względu, iż sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. Tak więc w grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym. Z normy art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Z ustaleń wywiadu środowiskowego, jak i załączonego do akt orzeczenia lekarza orzeczenia ZUS Oddział w Nowym Sączu z dnia 12.06.2023r., a także złożonych przez Skarżącą w dniu 09.08.2023r. oświadczeń, wynika że ojciec Skarżącej został uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji do 30.06.2025r. (orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 12.06.2023r.). Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, ze data powstania niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji istnieje od 01.07.2010 r. Ojciec Skarżącej w pozostaje w leczeniu z powodu wielu schorzeń. Porusza się za pomocą kuli. Opiekę nad ojcem sprawuje Skarżąca, która zajmuje się wszystkimi sprawami związanymi z leczeniem, tj. umawia wizyty lekarskie i zawozi do lekarza, wykupuje, dawkuje i podaje leki, mierzy ciśnienie trzy razy dziennie bada poziom cukru, smaruje nogi maściami przeciwbólowymi masuje. Ze względu na problemy z wypróżnianiem po przebytej chorobie resekcji raka odbytu (chemio i radioterapii w 2010r.) robi lewatywy oraz ciepłe nasiadówki. Prowadzi gospodarstwo domowe - zakupy, gotuje i podaje gotowe posiłki zgodnie z dietą cukrzycowa, przekąski i napoje. Pomaga podczas kąpieli, myciu ciała, głowy, goleniu, pierze odzież, pomaga codziennie przy ubieraniu i rozbieraniu, zakład skarpetki. Ponadto dba o czystość pomieszczeń, porządek wokół budynku, załatwia sprawy urzędowe, opłaca rachunki, przygotowuje opał na zimę, pali w piecu. W związku z ilością obowiązków związanych z opieką nad ojcem zrezygnowała z zatrudnienia. Pracownik socjalny ustalił, że I. Ś., tj. żona M. Ś., jest osobą chorą. Na podstawie Orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS OR/PT w Nowym Sączu z dnia 31.01.2017 r. nr akt [...] została uznana za trwale całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym, leczy się z powodu cukrzycy insulinozależnej, astmy oskrzelowej, choroby serca, niedoczynności tarczycy, nowotworu złośliwego skóry, przewlekłej choroby niedokrwiennej serca, nawracających zaburzeń depresyjnych, zaburzeń korzeni i splotów nerwowych, zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. Jest niezdolna do opieki nad osobą niepełnosprawną, co wynika z załączonego zaświadczenia lekarskiego z dnia 10.08.2023r. Organ ustalił, że ojciec Skarżącej ma jeszcze trzech synów: G. pracuje zawodowo, prowadzi gospodarstwo rolne, wychowuje dwóch synów, żona jest po wylewie; Ł. pracuje zawodowo, wymaga leczenia, co wynika z oświadczenia; M., pracuje zawodowo, wychowuje dziecko chore na astmę, żona po przebytych operacjach. Synowie nie mają możliwości sprawowania opieki nad ojcem, co zostało uzasadnione w załączonych oświadczeniach (oświadczenie M. Ś. z dnia 11.08.2023r., oświadczenie Ł. Ś. z dnia 15.08.2023r., oświadczenie G. Ś. z dnia 15.08.2023r.). Opiekę nad ojcem Skarżąca sprawuje całodobowo, ze swoich obowiązków wywiązuje się z dużym zaangażowaniem. Zakres sprawowanej opieki nad ojcem ustalonej podczas wywiadu środowiskowego jest tożsamy z czynnościami wymienionymi przez samą Skarżącą w złożonych (pod rygorem odpowiedzialności karnej) oświadczeniach z dnia 09.08.2023r. Ze względu na zakres wykonywanych czynności, ilość obowiązków związanych z opieką nad rodzicami Skarżąca od 31.07.2023 r. zrezygnowała z zatrudnienia. W oświadczeniu złożonym w dniu 09.08.2023r. I. Ś. - żona osoby wymagającej opieki, a matka Skarżącej, oświadczyła, że nie jest w stanie sprawować opieki nad mężem ponieważ sama jej wymaga. Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że żona niepełnosprawnego I. Ś. nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji - zgodnie z treścią wypisu Orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS OR/PT w Nowym Sączu z dnia 31.01.2017 r. nr akt [...] została uznana za trwale całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym od 15.12.2016 r., nie stwierdzono niezdolności badanej do samodzielnej egzystencji, ponadto w wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego w dniu 10.11.2023 r. przez Komisję Lekarską Kasy również nie stwierdzono u I. Ś. niezdolności do samodzielnej egzystencji. W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że na Skarżącej jako córce ciąży obowiązek alimentacyjny wobec wymagającego opieki ojca. Ojciec Skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z I. Ś., która jak wynika z przedstawionego wyżej stanu faktycznego, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ podkreślił w tym miejscu, że na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Literalna wykładnia tego przepisu jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Nadto wskazano, że kwestia wykładni powyższego przepisu prawa była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w dniu 6 kwietnia 2022 r. w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjął uchwałę, w której stwierdził, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Wobec treści ww. uchwały, organ stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, która pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dorosłemu dziecku w związku z rezygnacją z zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem, gdy ten ostatni pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy wyraźnie bowiem wskazał, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Odnosząc się do argumentacji odwołania, że Skarżąca jest jedyną osobą która może zapewnić ojcu opiekę, organ zwrócił uwagę, że ustawodawca, wprowadzając omawianą negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia, nie przewiduje jedynie, by współmałżonek osoby wymagającej opieki był osobą niepełnosprawną - jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Wymagane jest bowiem w tym przypadku, by był on osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu. Organ administracji w toku postępowania nie może samodzielnie rozstrzygć, czy dana osoba np. z uwagi na jej wiek lub na posiadane schorzenia jest osobą, którą można by zakwalifikować jako osobę niepełnosprawną w znacznym stopniu. Jak wynika z akt niniejszej sprawy I. Ś. zgodnie z treścią wypisu Orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS OR/PT w Nowym Sączu z dnia 31.01.2017 r., nr akt [...] została uznana za trwale całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym od 15.12.2016 r., nie stwierdzono jednak niezdolności badanej do samodzielnej egzystencji. W związku z powyższym skoro uprawniony do wydania stosownego orzeczenia organ stwierdził, iż naruszanie sprawności organizmu nie kwalifikuje I. Ś. do znacznego stopnia niepełnosprawności, Kolegium nie miało innej możliwości niż stwierdzić na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy, że Skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadzając do wydania wadliwej decyzji, tj. - art 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie sprawy bez podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do właściwego załatwienia sprawy, z pominięciem interesu sprzecznego i słusznego interesu obywatela, w sytuacji, gdy organ administracji publicznej posiadał wszelkie uprawnienia do uwzględnienia odwołania; - art. 7 w zw. z art 77 k.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym nieuzasadnione przyjęcie, że I. Ś. może sprawować opiekę nad mężem, podczas gdy jest ona osobą trwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym od 15 grudnia 2016 r., jak i niezdolną do opieki nad inną osobą niepełnosprawną, jak i toczy się wobec niej postępowanie o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a jej stan zdrowia, w tym cukrzyca insulinozależną, astma oskrzelowa, choroby serca, i tarczycy, nowotwór złośliwy skóry, nawracające zaburzenia depresyjne itd. powodują, że nie jest ona w stanie sprawować opieki nad inną osobą sama wymagając pomocy; - art 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, wybiórczej oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego, w tym: a) dokonanie wadliwej analizy i oceny wywiadu środowiskowego pracownika socjalnego i pominięcie zawartych tam wniosków, zwłaszcza ustalenia tego, że matka Skarżącej także wymaga stałej opieki oraz, że w ostatnim czasie nastąpiło pogorszenie się jej stanu zdrowia przez co nie może ona sprawować opieki nad mężem; b) pominięcie orzeczenia o niepełnosprawności oraz dokumentacji medycznej, w których treści wskazano, że zarówno ojciec Skarżącej, jak i jej matka wymagają stałej opieki; c) brak należytej weryfikacji wyniku sprawy z wniosku z 3 października 2023 r. I. Ś. złożonego do KRUS OR/PT w Nowym Sączu, podczas gdy organ jest zobowiązany dokonywać ustaleń w tym zakresie działając z urzędu; d) niewzięcie z urzędu pod uwagę, że przed Powiatowym Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gorlicach toczy się postępowanie o zaliczenie I. Ś. do osób niepełnosprawnych i ustalenie stopnia jej niepełnosprawności, co biorąc pod uwagę, że w treści orzeczenia data powstania niepełnosprawności może być datą wsteczną miało istotne znaczenie dla sprawy, a pominięcie ww. faktu skutkuje nieprawidłowym rozstrzygnięciem; e) nie wzięcie z urzędu pod uwagę, że wobec I. Ś. toczy się postępowanie o przyznanie świadczenia wspierającego na podstawie ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023 poz. 1429), co nie może pozostać bez znaczenia dla sprawy w kontekście jej niepełnosprawności i niemożności sprawowania opieki nad mężem; - art 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób wadliwy, w tym pominięcie, którym dowodom i dlaczego organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zwłaszcza że uzasadnienie kontrolowanych decyzji nie jest spójne z ustalonym stanem faktycznym, jak również przez zawarcie w treści uzasadnienia licznych błędów, tj. powoływanie się na nieistniejący wyrok NSA z 6 kwietnia 2022 r., mylenie organów, które miały wydać orzeczenie 10 listopada 2023 r. (str. 7 i 9 decyzji), co narusza zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a. 2) naruszenie prawa materialnego, a to art. 17 ust. 5 pkt 2a w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. 2024 poz. 323) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. - poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że pozostawanie ojca Skarżącej w związku małżeńskim stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z literalnym brzmieniem przedmiotowego przepisu, w sytuacji gdy wykładnia celowościowa i funkcjonalna ww. przepisu przy uwzględnieniu okoliczności, z których obiektywnie wynika, że małżonek osoby wymagającej opieki, choć nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest w stanie sprawować tej opieki z uwagi na wiek i stan zdrowia, to organ administracji ma obowiązek uwzględnić wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innej osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem wymagającego opieki, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy przez nieuzasadnione odmówienie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Skarżąca w należyty sposób wykazała, że spełnia wszystkie przesłanki wskazane w art. 17 u.ś.r. jednak na skutek błędów organu odmówiono jej prawa do tego świadczenia. Skarżąca podniosła, że nie można pominąć, że w toku jest postępowanie przed Powiatowym Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gorlicach o orzeczenie wobec matki Skarżącej stopnia niepełnosprawności, jak i że toczy się postępowanie w trybie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. 2023, poz. 1429) o przyznanie matce Skarżącej świadczenia wspierającego. Skarżąca podniosła, że okoliczność, czy małżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (spełnienie przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) powinna być przez organ ustalona z urzędu, we własnym zakresie (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 755/24). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skoro toczy się m.in. postępowanie o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, to nie można a priori założyć, że postępowanie to zakończyło się negatywnie dla matki Skarżącej i że nie posiada ona przedmiotowego orzeczenia. Przyjąć należy, że legitymowanie się przez małżonka osoby wymagającej pomocy orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym nie jest konieczne, jeżeli taki małżonek z przyczyn obiektywnych nie może realnie podjąć się opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. W takiej sytuacji świadczenie może być przyznane osobie sprawującej faktycznie opiekę, zobowiązanej w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby takiej opieki wymagającej. Takie stanowisko wyrażono m.in. w wyrokach NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. I OSK 364/21; z 24 lutego 2022 r. sygn. I OSK 1139/21. Podsumowując Skarżąca uważa, że pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim nie tylko ze współmałżonkiem dotkniętym znacznym stopniem niepełnosprawności, lecz także takim, który nie jest w stanie sprawować efektywnie i realnie opieki powoduje, że przesłanka negatywna nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust 5 pkt 2a u.ś.r. zostaje wyeliminowana. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone dotychczas stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje; W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie skarżąca w treści skargi wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 11 lutego 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 14 września 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na ojca. W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając sprawę, organ odwoławczy nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., zwanej dalej u.ś.r.). Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy, że ani organy, ani Sąd nie kwestionują, że ociec skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym (w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. e ustawy o świadczeniach rodzinnych jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji). Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 1 lipca 2010 r. W przedmiotowej sprawie organy odmówiły skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przede wszystkim z uwagi na fakt, że ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona I. nie legitymuje się orzeczeniem o znaczniej niepełnosprawności. Co prawda zgodnie z treścią Orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS OR/PT w Nowym Sączu z dnia 31.01.2017 r. nr akt [...] została uznana za trwale całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym od 15.12.2016 r., jednak nie stwierdzono u niej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Dodatkowo orzeczeniem z dnia 3 kwietnia 2025 r., Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gorlicach zaliczył matkę skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W konsekwencji stan faktyczny ustalony został przez organy w sposób prawidłowy. Mieszkająca z niepełnosprawnym mężem żona, matka skarżącej – I. Ś. nie tylko w dacie składania przez skarżąca wniosku o przyznanie świadczenia, ale również i w latach następnych legitymowała się jedynie orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W konsekwencji organy prawidłowo zastosowały w sprawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Przepis ten stanowił do 31 grudnia 2023 r., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić także należy, że Naczelny Sąd Administracyjny 14 listopada 2022 r. podjął w składzie siedmiu sędziów uchwałę o sygnaturze akt I OPS 2/22, w której m. in. stwierdził, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tej uchwały zwrócił uwagę na zmiany, jakim podlegał przepisy art. 17 u.ś.r. uznając, że na gruncie u.ś.r. orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności rzutuje na możliwość sprawowania przez osoby, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. opieki nad inną osobą. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nadane temuż przepisowi aktualne brzmienie nie budzi wątpliwości wywołanych względami językowymi. Z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Nie wymaga także czynienia ustaleń pojęciowych z odwołaniem się do zasad języka "powszechnego", nie jest bowiem określeniem należącym do tego języka. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U z 2021 r. poz.573 ze zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami ww. ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Ustawodawca posłużył się zatem w tym zakresie określeniem należącym do języka prawnego, a legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. To jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wynika z przepisów ww. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Regulację w niej zawartą, dotyczącą orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, w tym znacznym stopniu niepełnosprawności, można traktować jak przypadek definicji legalnej tego rodzaju orzeczenia. W powyższej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że językowe znaczenie tekstu nie jest bezwzględną granicą wykładni, uznał jednak, że do jej przekroczenia niezbędne jest dostatecznie silne uzasadnienie systemowe i aksjologiczne, co może mieć miejsce, gdy językowe dyrektywy interpretacyjne nie pozwalają z danego tekstu prawnego wyinterpretować jednoznacznej normy postępowania w jakieś sprawie albo gdy wykładnia językowa pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią innych norm, prowadzi do absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego konsekwencji, rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi. Odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest również wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego. W przypadku analizowanych przepisów u.ś.r. Naczelny Sąd Administracyjny w powyższej uchwale uznał, że takie okoliczności nie zachodzą. Nie zachodzą także okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny czy poddające w wątpliwość racjonalność czy celowość przyjętego rozwiązania, na co wskazuje historia zmian legislacyjnych. Przepisy te w zakresie analizowanej przesłanki nie są również pozbawione jednoznaczności. Za odstąpieniem od językowego rozumienia przepisów nie przemawiają również względy związane z wymogami zachowania spójności systemowej, także w wymiarze konstytucyjnym. Nadto w motywach uchwały wskazano, że na gruncie u.ś.r. związanie kwestii dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego z kryterium orzeczonego stopnia znacznej niepełnosprawności nie prowadzi do dezintegracji regulacji i nie narusza jej spójności. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jako zasadę wprowadza regułę, że wymienionym w nim osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, świadczenie nie przysługuje, jeżeli są osobami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Analogiczny warunek dotyczy każdej z osób wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., każda osoba występująca o świadczenie pielęgnacyjne, musi być w stanie podjąć się tej roli, a zatem nie może być osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Również specjalny zasiłek opiekuńczy, o jakim mowa w art. 16a u.ś.r. nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. To samo kryterium znacznego stopnia niepełnosprawności pojawia się w art. 17 ust. 1a pkt 1-3 i w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jako przesłanka pozwalająca na uzyskanie świadczenia przez osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, jeżeli takim orzeczeniem legitymują się osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności. Konsekwencja zastosowanych kryteriów nie daje podstaw do podważenia wewnętrznej systemowej spójności regulacji ustawowej. Naczelny Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu uchwały przyjął także, że regulacja art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i warunek legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jako okoliczność uzasadniająca przyznanie świadczenia osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności nie jest rozwiązaniem, które wymaga zakwestionowania ze względu na normy Konstytucji RP. Podkreślono, że rozbieżności w stosowaniu przepisu nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością i poszukiwania normy oprawnej w optymalny sposób realizującej zamiar prawodawcy, ale kwestii odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle ze zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. W pozostałych przypadkach zastrzeżenia co do rozwiązań ustawowych mogą nosić jedynie charakter postulatów de lege ferenda pod adresem ustawodawcy, ewentualnie realizowanych na drodze inicjatywy ustawodawczej za pośrednictwem uprawnionych podmiotów. Wprowadzenie przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny do ubiegania się o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny i nie uwzględnia jej dobra, jak też nie udziela wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnym położeniu ze względu na niepełnosprawność. To właśnie sytuacja rodziny jako całości, związana ze stanem zdrowia poszczególnych jej członków, w tym zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, uzasadnia udzielanie pomocy. Uwzględnienie kontekstu systemowego i celu ustawy oznacza wzięcie pod uwagę pełnego katalogu świadczeń opiekuńczych, na który składają się: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego zasady dostępu do niego zostały określone z uwzględnieniem określonego pierwszeństwa osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności. Limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może również zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu. W motywach uchwały wskazano nadto, że regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium, a nie zależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie narusza w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela. Poglądy te w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Z tych to powodów Sąd nie wystąpił o reasumpcję uchwały w trybie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Stan faktyczny sprawy i argumenty podniesione w skardze nie wnoszą nowego elementu, który wymagałby ponownego rozważenia przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z przedstawionej uchwały NSA wynika jednoznaczny wniosek, że dopóki współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może być mowy o tym, aby inna niż współmałżonek osoba, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem tylko posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności może zwolnić współmałżonka z obowiązku alimentacyjnego, a to z kolei zaktualizuje uprawnienie dalszych krewnych do tego świadczenia. Ustawodawca nie tylko na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Taki stan rzeczy wyłącza uprawnienie skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, któremu w pierwszej kolejności opiekę powinna zapewnić jego współmałżonka. Z powyższych powodów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.