III SA/Kr 1539/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Bogusław Wolas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. W. na pismo Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16 września 2025 r. nr ML-02.7140.689.2025.IM w przedmiocie odmowy przyznania lokalu socjalnego z zasobów Gminy Miejskiej Kraków skargę oddala. Prezydent Miasta Krakowa pismem z dnia 16 września 2025 r. znak ML-02.7140.689.2025.IM udzielił odpowiedzi na wniosek i pismo w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej skarżącej – D. W. Wniosek został rozpatrzony negatywnie, ponieważ nie spełnia skarżąca kryteriów uprawniających do starania się o wynajem lokalu z zasobu Gminy Miejskiej Kraków. Na uzasadnienie organ wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami osoby wnioskujące o pomoc mieszkaniową są uprawnione do ubiegania się o najem socjalny lokalu w przypadku braku tytułu prawnego do lokalu oraz udokumentowania osiągania niskich dochodów. Kumulatywne spełnienie powyższych warunków uprawnia daną osobę do skutecznego ubiegania się o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Przyznawanie lokali socjalnych z zasobu Gminy Miejskiej Kraków następuje przy zastosowaniu zasad racjonalnego gospodarowania zasobem. Na podstawie przedłożonych dokumentów i przeprowadzonej w dniu 19 sierpnia 2025 r. wizji lokalowej ustalono, że zamieszkuje skarżąca wraz z objętym wnioskiem W. T. w lokalu mieszkalnym przy ul. K. [...] w K., którego właścicielką jest A. W. – matka skarżącej. Pod ww. adresem skarżąca jest zameldowana na pobyt stały od 2021 r., ale jak wynika z oświadczenia właścicielki lokalu zamieszkuje skarżąca w nim od urodzenia. Lokal o powierzchni użytkowej 52,8 m2 obejmuje dwa pokoje o łącznej powierzchni ok. 31 m2, jasną kuchnię i przynależności. Lokal zajmują aktualnie cztery osoby: rodzice skarżącej oraz skarżąca z partnerem. W lokalu skarżąca i partner zamieszkujecie bezpłatnie. Mając na uwadze powyższe, organ uznał, że potrzeby mieszkaniowe skarżącej są zaspokojone, ponieważ dysponuje ona tytułem prawnym do zajmowanego lokalu przy ul. K. [...] w K., w postaci umowy użyczenia, zawartej w sposób dorozumiany i nie wymagającej dla swej ważności formy pisemnej. Posiadanie tytułu prawnego do lokalu wyklucza możliwość starania się o lokal socjalny z zasobu Gminy Miejskiej Kraków. W takim stanie sprawy, brak jest podstaw prawnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej. Organ podniósł ponad to, że prowadzona w rodzinie skarżącej w 2020 r. procedura "Niebieskiej Karty" nie stanowi podstawy do przyznania skarżącej lokalu socjalnego z zasobu Gminy Miejskiej Kraków. Procedura zakończyła się 1 października 2020 r. co oznacza, że ustały przesłanki do jej prowadzenia. Nie przedłożyła skarżąca też żadnych dokumentów, tj. zaświadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, zaświadczenia z policji o przeprowadzonych interwencjach albo zaświadczenia od lekarza, które potwierdzałyby, że incydenty przemocy wobec skarżącej nadal mają miejsce. W związku z powyższym podnoszona przez skarżącą okoliczność istniejącego konfliktu z rodzicami nie może być uwzględniona przy weryfikacji wniosku i stanowić podstawy do udzielenia skarżącej pomocy mieszkaniowej, wobec posiadania zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Skargę na powyższy akt wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca D. W., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu aktowi zarzuciła naruszenie: § 12 uchwały nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 05.12.2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń (Dz.U. Województwa Małopolskiego z 2024 r. poz. 1923 ze zm.), w którym przewidziano, że osoby wnioskujące o pomoc mieszkaniową są uprawnione do ubiegania się o najem lokalu w przypadku braku tytułu prawnego do lokalu oraz udokumentowania faktu osiągania niskich dochodów w rozumieniu nin. uchwały oraz § 4 ust 1, w którym przewidziano, że zaspokajanie potrzeb mieszkaniowej członków wspólnoty mieszkaniowej następuje przy zastosowaniu zasad racjonalnego gospodarowania zasobem poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wnioskodawczyni ma tytuł prawny do lokalu. Art. 60 Kodeksu cywilnego, w którym przewidziano, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianej, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wnioskodawczyni zawarła umowę użyczenia lokalu mieszkalnego. 3. Art. 8 k.p.a. w którym przewidziano, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania jak również ze organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stopniu faktycznym i prawnym poprzez jego niezastosowanie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu w całości. Skarżąca podniosła, że objęcie jej procedurą niebieskiej karty z uwagi na przemoc rodziców wobec niej, oraz ustanowienie kuratora do uzyskania pełnoletności z tego samego powodu mają dodatkowe znaczenie w sprawie i w pełni uzasadniają, to że skarżąca nie może dłużej zamieszkiwać w tym lokalu razem z rodzicami. Nie odpowiada prawdzie ustalenie Organu, iż skarżąca ma tytuł prawny do lokalu w postaci umowy użyczenia zawartej w sposób dorozumiany i nie wymagający dla swej ważności formy pisemnej. Skarżąca, nie wyrażała ona nigdy woli zawarcia takiej umowy. Jej zamieszkiwanie w lokalu rodziców od urodzenia należy traktować tak jak zamieszkiwanie córki u matki, do czego żadna umowa nie jest potrzebna. Dodatkowo należy podkreślić, że jest oczywistym, że skarżąca wraz z partnerem chcą się usamodzielnić i zamieszkać bez jej rodziców. Jest to podyktowane zarówno chęcią założenia rodziny jak i zagrożeniem dalszego stosowania przemocy. Jest zdumiewające, że Organ nie wziął tych okoliczności pod uwagę, zwłaszcza że zarówno przemoc domowa, kryzys demograficzny oraz brak usamodzielniania się młodych ludzi również w zakresie mieszkania są poważnymi problemami społecznymi. Z pewnością w niniejszym stanie faktycznym nie można więc uznać, iż skarżąca zawarła umowę użyczenia lokalu od rodziców. Nie ma wątpliwości, że skarżąca nie miała nigdy woli zawarcia umowy użyczenia lokalu od rodziców. Skarżąca podkreśliła, że ona i jej partner prowadzą odrębne od rodziców skarżąca gospodarstwo domowe, oboje pracują i studiują. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt, a przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje odpowiednio. Do uchylenia aktu konieczne jest uznanie przez sąd, że akt ten narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo narusza prawo w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, zaskarżony akt w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej ma znamiona aktu z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Akt ten jest zatem objęty zakresem właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i może być przedmiotem skargi. W ocenie Sądu, legitymacja skargowa skarżącej również nie budzi wątpliwości. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony akt odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu jest akt Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16 września 2025 r. znak ML-02.7140.689.2025.IM w sprawie odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej skarżącej. Podstawą prawną zaskarżonego aktu jest uchwała Nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń (obecnie t.j. Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego z 2024 r. poz. 1923), w szczególności jej § 12, który stanowi, że osoby wnioskujące o pomoc mieszkaniową są uprawnione do ubiegania się o najem lokalu w przypadku braku tytułu prawnego do lokalu oraz udokumentowania faktu osiągania niskich dochodów w rozumieniu niniejszej uchwały. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest spełnianie przez skarżącą pierwszej przesłanki udzielenia pomocy mieszkaniowej w postaci braku tytułu prawnego do lokalu. Prezydent Miasta przyjął w zaskarżonym akcie, że skarżącej przysługuje tytuł prawny (umowa użyczenia zawarta w sposób dorozumiany) do lokalu mieszkalnego (dwa pokoje, kuchnia i przynależności o łącznej powierzchni użytkowej 52,80 m2) przy ul. K. [...] w K., w którym jest zameldowana na pobyt stały od 2021 r. i mieszka z rodzicami oraz z partnerem – i że dzięki temu potrzeby mieszkaniowe skarżącej są zaspokojone. Skarżąca zaś twierdzi, że używa przedmiotowego lokalu jedynie na zasadzie zamieszkiwania "córki u matki". W ocenie Sądu rację ma organ. Skarżąca ma tytuł prawny do lokalu i jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Nie można podzielić poglądu skarżącej, że używa przedmiotowego lokalu jedynie na podstawie stosunku grzecznościowego (prekarium), które zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa cywilnego ma charakter stosunku faktycznego, polegającego na oddaniu pewnej rzeczy lub prawa innej osobie do używania z zastrzeżeniem każdoczesnej odwołalności. Ustawodawca nie odniósł się do zagadnienia władztwa prekaryjnego w kodeksie cywilnym. Władztwo prekaryjne jest w doktrynie opisywane jako faktyczne władanie cudzą rzeczą w sytuacji, gdy jedna osoba wyświadcza przysługę drugiej, kierując się grzecznością lub względami humanitarnymi (np. umożliwienie komuś noclegu w mieszkaniu jako gościowi, grzecznościowe udostępnienie komuś samochodu, laptopa itp. – z zastrzeżeniem, że nie ma to charakteru użyczenia). Prekarium cechuje ponadto brak stosunku prawnego łączącego dającego i prekarzystę oraz nieograniczona odwołalność przez dającego rzecz (zob. M. Fras (red.), M. Habdas (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe (art. 126-352), LEX WKP 2018). Używanie przez skarżącą przedmiotowego lokalu nie ma opisanych znamion prekarium, lecz odbywa się na podstawie uregulowanej w art. 710 i n. k.c. umowy użyczenia. Na podstawie umowy użyczenia, użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Elementami umowy użyczenia są nieodpłatność oraz motyw bezinteresowności (por. J. Gudowski, Kodeks cywilny. Komentarz Tom IV Zobowiązania. Część szczegółowa, WKP 2017, LEX). Matka skarżącej, której przysługuje do przedmiotowego lokalu prawo własności, zezwoliła jej i jej partnerowi używać tego lokalu nieodpłatnie (zamieszkiwać w nim), a skarżąca czyni użytek z tego prawa. Skarżąca zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od urodzenia. W świetle ugruntowanego stanowiska doktryny i orzecznictwa nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju długotrwałe (trwające ponad 20 lat) udostępnianie lokalu do korzystania, mające miejsce między najbliższymi członkami rodziny, kwalifikuje występujący między nimi stosunek prawny jako umowę użyczenia, do zawarcia której dochodzi zazwyczaj w sposób dorozumiany, przy czym nie wymaga ona dla swej ważności nawet formy pisemnej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lutego 2019 r., III SA/Gl 1226/18, CBOSA). O długotrwałym charakterze stosunku użyczenia pomiędzy rodzicami a skarżącą świadczy również fakt zameldowania skarżącej na pobyt stały w przedmiotowym lokalu od 2021 r. W świetle art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 384) zameldowanie potwierdza fakt zamieszkiwania w lokalu z zamiarem stałego pobytu. (patrz wyrok z dnia 25 kwietnia 2022 r., III SA/Kr 1649/21,). W ocenie Sądu, nie ulega też wątpliwości, że przedmiotowy lokal – zważywszy na jego właściwości, w tym powierzchnię – zaspokaja potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej partnera. W tym kontekście organ zasadnie zwraca uwagę na to, że weryfikacja wniosku dokonywana jest w odniesieniu do aktualnej, a nie przyszłej czy zamierzonej sytuacji rodzinnej i socjalno-mieszkaniowej wnioskodawcy. Skarżąca o pomoc mieszkaniową ubiegała się wraz z partnerem. Lokal o nadmiernym zaludnieniu to lokal, w którym na jedną osobę zamieszkującą z zamiarem stałego pobytu przypada mniej niż 5 m2 powierzchni pokoi (§ 2 pkt 11 uchwały). Tymczasem w przedmiotowym lokalu, w którym zamieszkują cztery osoby, na jedną osobę przypada większa powierzchnia pokoi, gdyż maja one w sumie powierzchnię 31 m2. Zgodnie z § 2 pkt 18 uchwały RMK przez niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe należy rozumieć "brak tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości, stanowiący podstawę do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie". Plany skarżącej założenia rodziny i potrzeba samodzielnego zamieszkiwania nie wpływają na ocenę co do tego, czy aktualnie ma ona zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 784/25: Skarżąca ubiega się o najem lokalu socjalnego, domaga się zatem skorzystania z najdalej idącego uprawnienia pomocowego z mieszkaniowego zasobu gminy. Najem lokali socjalnych odbywa się na najbardziej korzystnych warunkach finansowych i z tej przyczyny obejmuje on wyłącznie takie osoby, które nie mogą zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Skarżąca taką osobą nie jest. Potrzeby mieszkaniowe skarżącej organ miał obowiązek ocenić na dzień wydania zaskarżonego aktu. Bliżej niesprecyzowane i niekonkretne plany skarżącej nie odnoszą się de facto do jej potrzeb mieszkaniowych, lecz do potrzeb jej przyszłej rodziny, co nie podlega uwzględnieniu w sprawie. Zdaniem Sądu, zaskarżony akt odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w zarzutach skargi. Zarzuty te są zatem niezasadne. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.