III SA/Kr 154/21
WyrokWSA w Krakowie2021-08-26
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Janusz Kasprzycki, Marta Kisielowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego może dokonać sprostowania aktu urodzenia w zakresie daty urodzenia, jeśli błąd wynika z błędnego tłumaczenia zagranicznego aktu stanu cywilnego, a dostępne jest oświadczenie tłumacza o błędzie oraz poprawione tłumaczenie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego, w tym oświadczenia tłumacza o błędzie i poprawionego tłumaczenia aktu urodzenia. Błędne tłumaczenie zagranicznego aktu stanu cywilnego, które doprowadziło do nieprawidłowego wpisu w polskim akcie urodzenia, powinno podlegać sprostowaniu przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego na podstawie art. 35 Prawa o aktach stanu cywilnego, ponieważ oświadczenie tłumacza i nowe tłumaczenie wskazują na oczywistą omyłkę.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o sprostowanie daty urodzenia w swoim akcie urodzenia, wskazując na błąd w tłumaczeniu zagranicznego aktu urodzenia. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego odmówił sprostowania, uznając, że akt został sporządzony zgodnie z przedłożonym tłumaczeniem, a poprawione tłumaczenie nie stanowi podstawy do sprostowania w trybie administracyjnym. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Krakowie, podnosząc, że w obrocie prawnym funkcjonuje wadliwy dokument.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia 7 grudnia 2020 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy sprostowania treści aktu urodzenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie:
Zaskarżoną przez A. S. (zwaną dalej skarżącą) decyzją z dnia 7 grudnia 2020 r., znak: [...], Wojewoda, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w zw. z art. 11 ust 2 utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...] 2020 r., znak: [...], o odmowie sprostowania treści aktu urodzenia oznaczonego w rejestrze stanu cywilnego numerem [...], sporządzonego na nazwisko: C. A. W. w zakresie zastąpienia wpisanej do aktu daty urodzenia osoby, której akt dotyczy "[...] 1950 r." datą " [...] 1950 r.".
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 30 stycznia 2020 r. A. B. B., działając w imieniu A. W. S., złożył w Urzędzie Stanu Cywilnego wniosek o transkrypcję, następnie o sprostowanie po dokonaniu transkrypcji, jej aktu urodzenia sporządzonego przez urząd stanu cywilnego w Wielkiej Brytanii na nazwisko A. W. C.
Do wniosku dołączono uwierzytelnioną notarialnie kopię wypisu z aktu ślubu rodziców mocodawczyni, sporządzonego na nazwiska S. C. i W. G., wydanego 30 grudnia 1936 r. przez Parafię Rzymskokatolicką w K (b. woj. [...]).
Pismem z dnia 14 lutego 2020 r. (doręczonym dnia 19 lutego 2020 r.) organ pierwszej instancji wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez przedłożenie uwierzytelnionej przez właściwy organ reprodukcji archiwalnego odpisu aktu małżeństwa S. C. i W. G. Wobec nieuzupełnienia braku formalnego w wyznaczonym terminie wniosek o sprostowanie aktu urodzenia pozostawiono bez rozpoznania, o czym poinformowano pełnomocnika wnioskodawczyni pismem z 30 marca 2020 r.
Pismem z dnia 15 maja 2020 r. (wpływ do organu dnia 18 maja 2020 r.) A. B. B., działając w imieniu A. W. S., zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów umożliwiających sprostowanie aktu urodzenia na nazwisko A. W. C. w zakresie danych jej rodziców, załączając do wniosku uwierzytelnioną notarialnie kopię poświadczonej przez Urząd Stanu Cywilnego m. st. Warszawy reprodukcji aktu małżeństwa S. C. i W. G.
Jednocześnie A. B. B. wniósł o sprostowanie w akcie urodzenia A. W. C. daty urodzenia "[...] 1950 r." na "[...] 1950 r." wskazując, że zapis w tym zakresie jest nieprawidłowy ponieważ w przedłożonym uprzednio tłumaczeniu był błąd. Do wniosku dołączył uwierzytelnioną notarialnie kopię tłumaczenia dokonanego przez K. H. tłumacza przysięgłego języka angielskiego w dniu 29 lipca 2019 r. nr rep. [...], odpisu aktu urodzenia sporządzonego na nazwisko C. A. W. nr [...], wydanego 15 marca 2017 r. przez Główny Urząd Rejestru Stanu Cywilnego (Wielka Brytania), wyjaśniając, że jest to tłumaczenie poprawione.
W dniu 21 maja 2020 r. A. B. B. przedłożył do akt sprawy uwierzytelnioną kopię reprodukcji aktu małżeństwa Nr [...], sporządzonego na nazwiska: S. C. i W. G., wydaną przez Urząd Stanu Cywilnego m. st. Warszawy.
Postanowieniem z dnia [...] 2020 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego
przywrócił termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
Pismem z dnia 15 czerwca 2020 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego zawiadomił A. B. B. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie sprostowania aktu urodzenia sporządzonego na nazwisko C. A. W.
W toku czynności wyjaśniających Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego dokonał weryfikacji akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego do aktu urodzenia na nazwisko A. W. C., sporządzonego w trybie przeniesienia do polskiego rejestru stanu cywilnego (transkrypcja) treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego i oznaczonego Nr [...]. W wyniku analizy dokumentacji ustalił, że podstawą sporządzenia aktu był odpis aktu urodzenia nr [...] zarejestrowany w okręgu rejestracyjnym P (Wielka Brytania) oraz tłumaczenie z języka angielskiego na język polski sporządzone 29 lipca 2019 r. przez tłumacza przysięgłego K. H., nr rep. [...].
Uznając, że zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość sprostowania aktu urodzenia nr [...] w zakresie danych dotyczących nazwiska osoby, której akt dotyczy oraz danych jej rodziców Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w dniu 17 sierpnia 2020 r., w formie czynności materialno-technicznej, dokonał sprostowania ww. aktu przez zastąpienie błędnie wpisanego nazwiska osoby "C" nazwiskiem C", imienia ojca "S." imieniem "S", imienia matki: "W." imieniem "W" oraz nazwiska rodowego matki "G." nazwiskiem "G.". Sprostowania dokonano w oparciu o uwierzytelnioną kopię poświadczonej reprodukcji aktu małżeństwa Nr [...] sporządzonego na nazwiska C. S. i G. W., wydanej [...] 2020 r. przez Urząd Stanu Cywilnego m. st. Warszawy.
Jednocześnie, decyzją z dnia [...] 2020 r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego, działając na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 709, zwanej dalej prawem o aktach stanu cywilnego) w związku z art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego oraz art. 104 k.p.a. odmówił sprostowania aktu urodzenia A. W. C. oznaczonego Nr [...] w zakresie zastąpienia wpisanej do aktu daty urodzenia osoby której akt dotyczy "[...] 1950 r." datą: "[...] 1950 r.".
Uzasadniając swoje stanowisko Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego podał, że akt urodzenia A. W. C. został sporządzony zgodnie z załączonym do akt zbiorowych tłumaczeniem, dokonanym przez tłumacza przysięgłego, zaś w treści tłumaczenia jako datę urodzenia osoby której dotyczy akt wpisano "[...] 2020 r." Wskazał, że przepis art. 35 ust. 1 i ust. 2 prawa o aktach stanu cywilnego legitymuje kierownika urzędu stanu cywilnego do sprostowania aktu stanu cywilnego wyłącznie na podstawie dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego bądź aktów poprzedzających akt podlegający sprostowaniu, dotyczący tej samej osoby lub jej wstępnych, albo na podstawie zagranicznych dokumentów stanu cywilnego. Organ powołał się również na stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym sprostowaniu mogą podlegać oczywiste omyłki osoby formułującej akt, niedokładności powstałe przy sporządzaniu aktu, zatem wynikające z błędnego odczytania dokumentów źródłowych, pominięcia któregoś z ich elementów, wyjaśniając znaczenie pojęcia "oczywisty błąd pisarski".
W sytuacji wiernego odtworzenia treści tłumaczenia przysięgłego, które wprawdzie jest błędne z przyczyn leżących po stronie tłumacza, ale stanowi akta zbiorowe aktu stanu cywilnego, nie można uznać, że błąd ma charakter oczywistej omyłki pisarskiej powstałej na etapie sporządzania aktu. Konkurencyjne zaś tłumaczenie przedłożone przez pełnomocnika nie należy do katalogu dokumentów, które mogą stanowić podstawę sprostowania aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego, gdyż katalog ten ma charakter zamknięty. Tym samym zakres sprostowania aktu urodzenia sporządzonego na nazwisko C. A. W. wykracza poza kompetencje korygowania aktu przez kierownika urzędu stanu cywilnego w trybie art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego na drodze czynności materialno-technicznej.
Jednocześnie Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego wskazał na możliwość sprostowania aktu w trybie sądowym zgodnie z dyspozycją art. 36 prawa o aktach stanu cywilnego.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca, działając przez pełnomocnika A. B. B., podniosła, że w dniu 14 lutego 2020 r. Kierownik urząd stanu cywilnego dokonał transkrypcji aktu, w którym nastąpił błędny wpis daty jej urodzenia – [...] 1950 r. Data taka widnieje na tłumaczeniu aktu sporządzonym przez tłumacza przysięgłego K. H., jednak data ta nie koresponduje z oryginalnym odpisem aktu stanu cywilnego sporządzonym w języku angielskim. Pomimo przedłożenia kolejnego, prawidłowo przetłumaczonego aktu wadliwy dokument pozostaje w obrocie prawnym.
Do odwołania załączono oświadczenie złożone dnia 24 sierpnia 2020 r. na piśmie przez tłumacza przysięgłego, K. H. o sporządzeniu błędnego tłumaczenia z języka angielskiego na język polski - aktu urodzenia A. W. C. zarejestrowanego przez brytyjski Urząd Stanu Cywilnego Okręg Rejestracyjny Paddington (nr wpisu [...], nr wniosku [...]). Z oświadczenia tłumacza wynika, że nieprawidłowo przetłumaczone zostały dane dotyczące miesiąca urodzenia A. W. C.: [...] 1950 r zamiast [...] 1950 r. Zgodnie z treścią oświadczenia K. H. tłumaczenie to zostało wpisane do repertorium pod nr [...], zaś po zakwestionowaniu daty zostało sporządzone nowe, poprawne tłumaczenie. Obydwie wersje zostały wydane zlecającemu, lecz poprawna jest wersja zawierająca datę urodzenia "[...] 1950 r.", natomiast wersja poprzednia została anulowana.
Pismem z dnia 1 września 2020 r. A. B. B. przedłożył do akt sprawy kolejne uwierzytelnione tłumaczenie z języka angielskiego aktu urodzenia A. W. C., dokonane prze tłumacza przysięgłego K. H. dnia 31 sierpnia 2020 r. i zarejestrowane w repertorium pod nr [...].
Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę orzekania w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy prawa o aktach stanu cywilnego, która reguluje zasady i tryb rejestracji stanu cywilnego oraz dokonywania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 6 w związku z art. 2 ust. 5 prawa o aktach stanu cywilnego odmowa dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego (w tym czynności materialno-technicznej) następuje w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie z uregulowaniem art. 12 ust. 1 prawa o aktach stanu cywilnego w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z wyłączeniem stosowania przepisów art. 40 § 4 i 5 k.p.a. w sprawach załatwianych za pośrednictwem konsula.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest sprostowanie w trybie administracyjnym treści aktu urodzenia sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego pod nr [...], na nazwisko A. W. C., w zakresie figurujących w akcie danych dotyczących daty urodzenia: "[...] 1950 r. " poprzez zastąpienie go zapisem "[...] 1950 r.". Istotę sporu stanowi ocena, czy wniesione w niniejszej sprawie żądanie daje w ustalonym stanie faktycznym podstawę do zastosowania przepisu art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego, regulującego możliwość sprostowania treści aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego.
Każdy akt stanu cywilnego od chwili jego sporządzenia staje się dokumentem urzędowym o charakterze trwałym, co gwarantuje jego wiarygodność w obrocie prawnym. Od zasady trwałości aktu stanu cywilnego istnieją jednak wyjątki przewidziane szczególnymi przepisami. Są to m. in. sprostowanie treści aktu - w formie czynności materialno-technicznej kierownika urzędu stanu cywilnego - na podstawie art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego oraz sprostowanie aktu przez sąd w postępowaniu nieprocesowym - na podstawie art. 36 prawa o aktach stanu cywilnego.
Ww. przepis art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego określa przesłanki, które muszą być spełnione aby sprostowania aktu dokonał kierownik urzędu stanu cywilnego i jednocześnie wskazuje na zakres postępowania dowodowego, które kierownik urzędu stanu cywilnego obowiązany jest przeprowadzić, dla ustalenia czy można w tym trybie dokonać sprostowania aktu stanu cywilnego. W realiach niniejszej sprawy istotne jest, że co do zasady - na podstawie art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego - sprostowanie treści aktu stanu cywilnego może być dokonane w oparciu o dokumenty przechowywane w aktach zbiorowych lub w oparciu o stwierdzające zdarzenia wcześniejsze akty stanu cywilnego, dotyczące tej samej osoby lub jej wstępnych. Oznacza to, że prostowanie treści aktu stanu cywilnego we wskazanym trybie wymaga analizy akt zbiorowych dotyczących aktu stanu cywilnego, który ma podlegać sprostowaniu (jeżeli takowe istnieją); analizy innych- stwierdzających zdarzenia wcześniejsze aktów stanu cywilnego tej samej osoby - o ile takowe istnieją (w tym także skonfrontowania ich treści z aktami zbiorowymi); wreszcie - analizy stwierdzających zdarzenia wcześniejsze aktów stanu cywilnego wstępnych tej osoby (oraz akt zbiorowych - jeśli istnieją). Jednocześnie - mając na względzie, że sprawy dotyczące prostowania aktów stanu cywilnego mogą w praktyce być sprawami o różnym stopniu skomplikowania - wskazane wyżej działania kierownika urzędu stanu cywilnego powinny być ukierunkowane na kompleksowe zbadanie stanu faktycznego pod kątem ustalenia czy w danej sprawie w istocie zachodzą przesłanki sprostowania aktu stanu cywilnego w trybie administracyjnym.
Akt urodzenia, który ma obecnie podlegać sprostowaniu nr [...] na nazwisko A. W. C. (USC K) został sporządzony 13 lutego 2020 r. w trybie transkrypcji do polskiego rejestru stanu cywilnego aktu urodzenia wydanego przez brytyjski Urząd Stanu Cywilnego Okręg Rejestracyjny P (nr wpisu [...]) i zawiera w szczególności następujące dane: Dane dziecka: imię pierwsze A., imię drugie W., nazwisko: C., płeć kobieta, data urodzenia [...] 1950 r., miejsce urodzenia L, kraj urodzenia Wielka Brytania, 2. Dane rodziców: Ojciec imię S., nazwisko: C., nazwisko rodowe C., data urodzenia [...] 1906 r., miejsce urodzenia M; Matka imię W., nazwisko C., nazwisko rodowe: G., data urodzenia [...] 1910 r., miejsce urodzenia W.
Zdaniem organu bezsprzecznym jest, że akt urodzenia A. W. C. nr wpisu [...] (obecnie A. W. S.) jest jej pierwotnym aktem stanu cywilnego, a zatem nie istnieją stwierdzające zdarzenia wcześniejsze (w stosunku do urodzenia) akty stanu cywilnego, które dotyczyłyby A. W. C. i mogły stanowić podstawę wnioskowanego sprostowania. Nie budzi również wątpliwości, że w zakresie w jakim sprostowanie było możliwe w oparciu stwierdzające zdarzenia wcześniejsze akty stanu cywilnego wstępnych A. W. C. – sprostowanie to zostało dokonane. Tym samym należało rozważyć, czy sprostowanie przedmiotowego aktu jest możliwe na podstawie dokumentów przechowywanych w aktach zbiorowych.
Wyjaśniono, że aktami zbiorowymi rejestracji stanu cywilnego w myśl art. 26 ust. 1 prawa o aktach stanu cywilnego są dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego lub dokumenty złożone po sporządzeniu aktu stanu cywilnego stanowiące podstawę dołączenia wzmianki dodatkowej do aktu stanu cywilnego lub stanowiące podstawę zamieszczenia przypisku przy innych aktach stanu cywilnego dotyczących danej osoby. W aktach zbiorowych gromadzi się dokumenty, które z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych przepisami ustawy nie podlegają zwrotowi (art. 26 ust. 2 prawa o aktach stanu cywilnego). Zgodnie z treścią art. 26 ust. 4 prawa o aktach stanu cywilnego dokumenty z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, na żądanie sądu, prokuratora, osoby której akt dotyczy lub osoby mającej interes prawny, mogą być wydawane w formie dokumentu elektronicznego, kopii lub wydruku dokumentu elektronicznego poświadczonych za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego.
Z dokumentacji sprawy wynika, że akta zbiorowe aktu urodzenia [...], na nazwisko A. W. C. stanowią:
- sporządzony w j. angielskim odpis aktu urodzenia nr [...] zarejestrowanego w okręgu rejestracyjnym P (Londyn, Wielka Brytania),
- tłumaczenie z języka angielskiego na język polski sporządzone 29 lipca 2019 r. przez tłumacza przysięgłego K. H., nr rep. [...], zgodnie z którym powyższy akt sporządzono na dane: imię A. W., data i miejsce urodzenia [...] 1950 r., P, płeć żeńska, imię i nazwisko ojca S. C., imię i nazwisko i nazwisko rodowe matki W. C. z domu G., zawód ojca nauczyciel,
- uwierzytelniona kopia reprodukcji aktu małżeństwa Nr [...] na nazwiska C. S. i G. W., wydana 3 marca 2020 r. przez Urząd Stanu Cywilnego m. st. Warszawy.
Mając na względzie tryb sporządzenia aktu urodzenia nr [...] wyjaśniono, że umiejscowienie zagranicznego aktu stanu cywilnego w polskim rejestrze stanu cywilnego (transkrypcja) polega na wiernym przepisaniu, treści dokumentu, bez możliwości wprowadzenia jakichkolwiek zmian lub poprawek. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że transkrypcja sprowadza się jedynie do "przetransponowania pod względem językowym i formalnym obcego aktu stanu cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i w formie obowiązującej dla rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów" (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1298/13).
Jednocześnie organ wskazał, że art. 31 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa o aktach stanu cywilnego wynika obowiązek przedłożenia kierownikowi urzędu stanu cywilnego dokumentów sporządzonych w języku obcym z urzędowym tłumaczeniem na język polski, dokonanym przez tłumacza przysięgłego wpisanego na listę prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości bądź tłumacza przysięgłego uprawnionego do dokonywania takich tłumaczeń w państwach członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) albo konsula. Powyższy przepis stanowić ma rękojmię prawidłowości wykonanego tłumaczenia i odpowiednio usankcjonować jego status. Tłumaczenie takie wraz z dokumentem źródłowym jest częścią akt zbiorowych aktu stanu cywilnego sporządzonego w trybie transkrypcji.
Wprowadzając możliwość sprostowania aktu stanu cywilnego na podstawie akt zbiorowych (niezależnie od sprostowania na podstawie wcześniejszych aktów stanu cywilnego osoby której akt dotyczy lub jej wstępnych, bądź dokumentów zagranicznych) ustawodawca zezwolił kierownikowi urzędu stanu cywilnego na skorygowanie aktu przede wszystkim w zakresie oczywistego błędu pisarskiego, czyli bezspornego, pewnego, niebudzącego wątpliwości, jak np. niewłaściwe użycie wyrazu, przeinaczenie, przeoczenie, ewidentnie mylna pisownia, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, wpisania w niewłaściwej rubryce, błędu polegającego na tzw. literówce, ortograficznego lub gramatycznego. Wszystkie te błędy dotyczą etapu sporządzania aktu, a kryterium ich stwierdzenia jest dokument, na podstawie którego wpisu się dokonuje (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2082/19, wyrok NSA z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 71/12).
W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych za oczywisty błąd pisarski uważa się taką niedokładność, która nie znalazłaby się w akcie, gdyby uczestnicy czynności wykazali należytą staranność. Należy przyjąć, że oczywistą omyłką będą błędy jednoznacznie wynikające z zestawienia zebranego w sprawie materiału z treścią aktu, bądź inne widoczne niedokładności niezamierzone przez organ, np. wynikające z niewłaściwego użycia wyrazu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1420/05, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II OSK 878/13; z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1316/14; z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 209/15, CBOSA).
Z akt niniejszej sprawy wynika, że akt urodzenia nr [...] na nazwisko A. W. C. został sporządzony zgodnie z tłumaczeniem, dokonanym przez tłumacza przysięgłego języka angielskiego z 29 lipca 2019 r. nr. Rep. [...], które - jako integralna część akt zbiorowych - w zakresie dotyczącym danych figurujących w akcie podlegającym transkrypcji ma charakter wiążący. Wobec braku rozbieżności pomiędzy treścią aktu stanu cywilnego sporządzonego w polskim rejestrze stanu cywilnego, a treścią przechowywanego w aktach zbiorowych tłumaczenia dokumentu zagranicznego stanowiącego podstawę sporządzenia aktu - nie zachodzą zatem przesłanki dla sprostowania tego aktu na podstawie art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego.
Wbrew zastrzeżeniom zawartym w odwołaniu nie sposób zarzucić Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego niedokładności, lub braku należytej staranności w trakcie analizy załączonych do wniosku o transkrypcję dokumentów (brytyjskiego odpisu aktu urodzenia tłumaczenia), a w konsekwencji przeoczenia rozbieżności figurujących w tych dokumentach danych odnoszących się do daty urodzenia osoby której akt dotyczy. Nietrafnym jest argument, że znajomość przez osobę dokonującą transkrypcji, języka obcego w którym sporządzony ostał zagraniczny dokument stanu cywilnego, zwalnia ją od obowiązku respektowania treści tłumaczenia. W ocenie organu brak jest podstaw dla odmiennego traktowania wartości dowodowej tłumaczeń jako dokumentów stanowiących podstawę sporządzenia aktów stanu cywilnego, w zależności od tego czy dokumenty źródłowe (zagraniczne odpisy) sporządzone zostały w języku znanym czy nieznanym kierownikowi urzędu stanu cywilnego.
Nie posiadają waloru "dokumentów z akt zbiorowych" późniejsze tłumaczenia brytyjskiego aktu urodzenia A. W. C. dokonane już po sporządzeniu aktu urodzenia w polskim rejestrze stanu cywilnego, tj. po 13 lutego 2020 r., z których jedno (jak potwierdza załączone do odwołania oświadczenie samego tłumacza) sporządzono z tą sama datą (29 lipca 2019 r.) i pod tym samym numerem repertorium, co tłumaczenie błędne, zaś drugie 31 sierpnia 2020 r. pod numerem repertorium [...]. Nie spełniają bowiem wymogów określonych dyspozycją art. 26 ust. 1 prawa o aktach stanu cywilnego. Nie stanowiły podstawy sporządzenia aktu ani też nie zostały złożone do akt zbiorowych po jego sporządzeniu jako podstawa dołączenia wzmianki lub przypisku. Nie sposób uznać za część akt zbiorowych dokumentów których w aktach zbiorowych nie ma. Przedłożone przez pełnomocnika odwołującej się wtórne (poprawione) tłumaczenia jej aktu urodzenia nie należą również do katalogu innych dokumentów wymienionych w art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego, które mogłyby stanowić podstawę sprostowania aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego w trybie czynności materialno-technicznej.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko skarżącej, że w obiegu prawnym funkcjonuje dokument, którego treść należy skorygować. Mając na uwadze okoliczność, że zapis dotyczący daty urodzenia A. W. C. w jej akcie urodzenia sporządzonym w polskim rejestrze stanu cywilnego nie jest w istocie konsekwencją omyłki pisarskiej lub niedochowania należytej staranności przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, ale wynika z błędnego zredagowania jednego z dokumentów stanowiących podstawę sporządzenia aktu, organ doszedł do przekonania, iż zakres działań które należy podjąć w tej sprawie wykracza poza kompetencję kierownika urzędu stanu cywilnego określone dyspozycją art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego.
Z opisanych względów Wojewoda uznał za słuszne stanowisko wyrażone zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego o odmowie sprostowania aktu urodzenia A. W. C., sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w dniu 13 lutego 2020 r. pod nr [...] poprzez zastąpienie figurującej w akcie daty urodzenia osoby której akt dotyczy: "[...] 1950 r." datą " [...] 1950 r."
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżąca podniosła, że w obrocie prawnym funkcjonuje wadliwy dokument. Akt urodzenia ma identyfikować osobę, a nie ma być aktem dla samego aktu zawierającym błędne wpisy, które są znane kierownikowi urzędu stanu cywilnego.
Jednocześnie podniosła, że błędna jest argumentacja organu odwoławczego, że dokumentem wyjściowym jest polski akt stanu cywilnego o nr [...]. Dokumentem takim jest bowiem brytyjski dokument wydany przez Urząd Stanu Cywilnego Okręg Rejestracyjny P (nr wpisu [...]), który zawiera następujące dane: imię pierwsze A.; imię drugie W.; nazwisko C.; płeć kobieta; data urodzenia [...] 1950 r.
W polskim dokumencie aktu urodzenia, sporządzonym przez USC figuruje już błędna data "[...] 1950 r.", ale nie jest on dokumentem pierwotnym tylko wtórnym, sporządzonym na podstawie oryginalnego brytyjskiego aktu urodzenia i błędnego – anulowanego tłumaczenia tłumacza przysięgłego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 2 ust. 6 w zw. z art. 35 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 463 ze zm., zwanej dalej prawem o aktach stanu cywilnego).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 prawa o aktach stanu cywilnego stanem cywilnym jest sytuacja prawna osoby wyrażona przez cechy indywidualizujące osobę, kształtowana przez zdarzenia naturalne, czynności prawne lub orzeczenia sądów lub decyzje organów, stwierdzona w akcie stanu cywilnego. Rejestracji stanu cywilnego dokonuje się w rejestrze stanu cywilnego w formie aktów stanu cywilnego (art. 2 ust. 2 prawa o aktach stanu cywilnego). Aktem stanu cywilnego jest wpis o urodzeniu, małżeństwie albo zgonie w rejestrze stanu cywilnego wraz z treścią późniejszych wpisów wpływających na treść lub ważność tego aktu. Akt stanu cywilnego jest sporządzony z chwilą dokonania wpisu o urodzeniu, małżeństwie albo zgonie w rejestrze stanu cywilnego (art. 2 ust. 3 - 4 prawa o aktach stanu cywilnego).
Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego jest odmowa sprostowania aktu urodzenia na podstawie art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego.
Z art. 35 ust.1 prawa o aktach stanu cywilnego jednoznacznie wynika, że sprostowanie aktu stanu cywilnego kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził, jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy akt ten zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi:
1) w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo
2) z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego.
Jednocześnie w art. 35 ust. 2 prawa o aktach stanu cywilnego zastrzeżono, że sprostowanie aktu stanu cywilnego może być dokonane na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego lub innego dokumentu zagranicznego potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli zawierają one dane, które podlegają sprostowaniu, stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych.
Przepis art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego precyzyjnie określa przesłanki, które muszą być spełnione, aby sprostowania aktu dokonał kierownik urzędu stanu cywilnego w trybie czynności materialno-technicznej. Zawiera on również zamknięty katalog dokumentów, na podstawie których można dokonać sprostowania.
Art. 36 prawa o aktach stanu cywilnego reguluje natomiast kwestię sprostowania aktu stanu cywilnego w sytuacji, w której dokonanie takiego sprostowania w oparciu o dokumenty, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2 nie jest możliwe. Art. 36 stanowi zatem, że sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego, jeżeli:
1) sprostowanie aktu stanu cywilnego jest niemożliwe na podstawie akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub innych aktów stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, o których mowa w art. 35 ust. 2;
2) sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego nie jest możliwe wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w pkt 1.
Istotą sprostowania aktu stanu cywilnego w świetle ww. art. 35 jest doprowadzenie do prawidłowej treści aktu. Tak więc podstawowa zmiana w procedurze sprostowania na podstawie art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego polega na wprowadzeniu jednej przesłanki sprostowania, tj. sytuacji, gdy akt stanu cywilnego zawiera dane niezgodne z innymi dokumentami. Ustawodawca powierza kompetencje sprostowania aktu stanu cywilnego kierownikowi urzędu stanu cywilnego oraz sądowi w zależności od istniejących przesłanek, wynikających z art. 35 ust. 1 oraz z art. 36 (por. Basior Iwona, Czajkowska Alicja, Sorbian Danuta, Prawo o aktach stanu cywilnego z komentarzem. Przepisy wykonawcze i związkowe oraz wzory dokumentów, Opublikowano LEX 2015).
Zgodnie z art. 35 ust. 1 prawa o aktach stanu cywilnego akt stanu cywilnego, który zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego, podlega sprostowaniu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził. W myśl zaś art. 35 ust. 3 prawa o aktach stanu cywilnego, sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje się z urzędu, na wniosek osoby, której ten akt dotyczy lub jej przedstawiciela ustawowego, na wniosek osoby mającej w tym interes prawny lub prokuratora, w formie czynności materialno
-technicznej. Należy podkreślić, że sprostowanie w trybie administracyjnym jest ograniczone do sytuacji, w której dokonanie tej czynności jest możliwie w oparciu o akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego lub inne akty stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo zagraniczne dokumenty stanu cywilnego, o których mowa w art. 35 ust. 2 prawa o aktach stanu cywilnego (art. 36 prawa o aktach stanu cywilnego). Jeżeli kierownik urzędu stanu cywilnego uznaje, że brak jest podstaw do sprostowania aktu stanu cywilnego, wydaje decyzję o odmowie sprostowania tego aktu (art. 2 ust. 6 prawa o aktach stanu cywilnego).
W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy możliwości sprostowania na wniosek z dnia 23 marca 2020 r. aktu urodzenia nr [...] poprzez wpisanie właściwej daty urodzenia skarżącej (A. W. C.).
Zdaniem Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na dokonanie sprostowania aktu urodzenia w zakresie daty urodzenia A. W. C. Jak podał, akt urodzenia na nazwisko C. A. W. został przeniesiony w drodze transkrypcji do polskiego rejestru stanu cywilnego z dnia 13 lutego 2020 r. i oznaczony nr [...]. Został sporządzony zgodnie z tłumaczeniem, dokonanym przez tłumacza przysięgłego i nie istnieje rozbieżność miedzy treścią aktu stanu cywilnego, a treścią tłumaczenia, na podstawie którego sporządzono akt.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że do wniosku w sprawie transkrypcji został załączony oryginalny odpis aktu urodzenia na nazwisko C. A. W. sporządzony pod nr [...] w okręgu rejestracyjnym P (Wielka Brytania) wraz z urzędowym przekładem z języka angielskiego na język polski, sporządzonym przez tłumacza przysięgłego K. H. w dniu 29 lipca 2019 r. nr rep. [...].
W niniejszej sprawie ustalono jednak, że w tłumaczeniu na język polski aktu urodzenia A. W. C. zarejestrowanego przez brytyjski Urząd Stanu Cywilnego Okręg Rejestracyjny P (nr wpisu [...], nr wniosku [...]), nieprawidłowo przetłumaczone zostały dane dotycząca miesiąca urodzenia A. W. C.: "[...] 1950 r." zamiast "[...] 1950 r." Zgodnie z przedłożonym przez strony postępowania oświadczeniem tłumacza przysięgłego K. H. tłumaczenie z błędną datą urodzenia zostało wpisane do repertorium pod nr [...], zaś po zakwestionowaniu daty, w dniu 31 sierpnia 2020 r. zostało sporządzone nowe, poprawne tłumaczenie zarejestrowane w repertorium pod nr [...].
Zdaniem Sądu z zestawienia art. 35 ust. 1 i 2 oraz art. 36 prawa o aktach stanu cywilnego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że dokonanie sprostowania aktu przez kierownika urzędu stanu cywilnego dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy nieprawidłowość danych zawartych w akcie objętym wnioskiem o sprostowanie wynika z samego porównania tych danych z danymi zawartymi w dokumentach wskazanych w art. 35 ust. 1 i 2 prawa o aktach stanu cywilnego. Sprostowanie to (w trybie art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego) nie jest natomiast dopuszczalne wtedy, gdy stwierdzenie wywodzonej przez wnioskodawcę nieprawidłowości wymagałoby przeprowadzenia dowodu z jakichkolwiek innych dokumentów, niewymienionych w art. 35 ust.1 i 2 prawa o aktach stanu cywilnego (dokumenty paszportowe nie spełniają kryteriów, o których mowa w art. 35 ust.1 i 2 prawa o aktach stanu cywilnego).
Jak już wskazano, w przedmiotowej sprawie w dniu 13 lutego 2020 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego dokonał transkrypcji aktu urodzenia wydanego na nazwisko A. W. C. przez brytyjski Urząd Stanu Cywilnego Okręg Rejestracyjny P (nr wpisu [...]). W zagranicznym dokumencie widnieje data urodzenia "[...] 1950 r." Z kolei w tłumaczeniu aktu urodzenia (k. - 21 akt administracyjnych) widnieje data "[...] 1950 r.". Dokonując transkrypcji tego aktu, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego wpisał w polskim akcie urodzenia datę, jaka widnieje w tłumaczeniu zagranicznego aktu urodzenia.
Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 104 ust. 1 i 2 prawa o aktach stanu cywilnego zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji, która polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego. Przeniesiony do polskiego rejestru stanu cywilnego może być wyłącznie dokument zagraniczny będący aktem stanu cywilnego w formie zupełnej bądź skróconej stanowiący dowód zdarzenia i jego rejestracji we właściwym zagranicznym urzędzie stanu cywilnego. Przedmiotem transkrypcji może być więc jedynie akt urodzenia, małżeństwa lub zgonu, natomiast nie może to być akt przewidziany w obcym systemie rejestracji stanu cywilnego, a nieznany prawu polskiemu. W tym miejscu należy przywołać postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt III CSK 296/14 (LEX nr 1712817), zawierające: "wytyczne co do transkrypcji do polskich ksiąg stanu cywilnego zagranicznego aktu stanu cywilnego". W świetle tego postanowienia "wierne oraz literalne odtworzenie treści zagranicznego aktu stanu cywilnego w polskiej księdze stanu cywilnego musi być dokonywane z uwzględnieniem znaczenia poszczególnych elementów jego treści. Powinny one być przenoszone do polskich ksiąg stanu cywilnego zgodnie nie tylko z ich brzmieniem, ale także funkcją, którą pełnią. Wpisy zawarte w zagranicznym akcie stanu cywilnego powinny więc być przenoszone w taki sposób, aby w polskich księgach stanu cywilnego i w powstałym w wyniku transkrypcji polskim akcie stanu cywilnego zachowały swoją tożsamość nie tylko pod względem ich brzmienia, ale także funkcji. O zasadach sporządzania aktów (dokumentów) stanu cywilnego w tym, o tym jakie dane są w nich wpisane, w jakim układzie graficznym, w jakiej kolejności i w jakiej funkcji następuje ich ujawnienie, rozstrzyga wyłącznie prawo tego państwa, w którym sporządzony został dany akt (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2003 r., sygn. akt V CK 6/02, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 131)". W przeciwnym razie powstaje ryzyko zniekształcenia treści zagranicznego aktu stanu cywilnego przy jego transkrypcji oraz sporządzenia nieprawidłowego pod względem treści polskiego aktu stanu cywilnego. Transkrypcja zagranicznego aktu stanu cywilnego oznacza zatem sporządzenie aktu krajowego reprodukującego odpis aktu zagranicznego, czyli wierne wpisanie jego treści do polskiego rejestru stanu cywilnego. Przepis art. 104 prawa o aktach stanu cywilnego wyraźnie rozróżnia wpisanie treści zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskich ksiąg stanu cywilnego, a więc jego transkrypcję, od zarejestrowania określonych zdarzeń, które nastąpiły za granicą. Do polskich ksiąg stanu cywilnego można transkrybować akty stanu cywilnego sporządzone za granicą bez względu na datę ich sporządzenia i na datę zdarzenia, którego dotyczy, a także bez względu na to, czy osoba, której akt ten dotyczy jest obywatelem polskim, czy w Polsce ma miejsce stałego zamieszkania. Wskazany art. 104 ust. 1 w tym zakresie nie wprowadza żadnych ograniczeń. Ponadto w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że wpisanie zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskiej księgi stanu cywilnego nie ma charakteru rejestracyjnego. W tej kwestii kilkakrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy, wskazując, że transkrypcja sprowadza się jedynie do "przetransportowania pod względem językowym i formalnym obcego aktu stanu cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i w formie obowiązującej dla rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów" (zob. powołane wyżej postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2003 r., sygn. akt V CK 6/2002 oraz z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt III CZP 12/2011, niepubl.; z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt III CSK 259/2010, niepubl.). W tym tonie wypowiedział się Sąd Najwyższy również w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt III CZP 58/2012 (OSNC 2013/5), w której stwierdził nawet, że akt stanu cywilnego sporządzony za granicą stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych także wtedy, gdy nie został wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego. W uzasadnieniu wskazanej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Transkrypcja, jako instytucja prawa publicznego, jest dokonywana w postępowaniu administracyjnym toczącym się na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego i polega na wiernym przepisaniu treści zagranicznego dokumentu, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek zmian lub poprawek. Przyjmuje się przy tym, że akt przedstawiony do transkrypcji w zasadzie podlega jedynie kontroli w zakresie spełnienia warunków formalnych. Chodzi w szczególności o ustalenie, czy dokument przedstawiony do transkrypcji jest odpisem aktu stanu cywilnego, czy jest to dokument oryginalny i czy został sporządzony w państwie, w którym dokonano pierwotnej rejestracji, nie mogą być bowiem transkrybowane akty, które powstały na skutek transkrypcji. W toku transkrypcji zasadniczo nie dokonuje się merytorycznej kontroli aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą z punktu widzenia prawdziwości stwierdzonego w nim zdarzenia, zgodności tego zdarzenia z prawem oraz motywacji podmiotu przedstawiającego akt do transkrypcji. Tylko wyjątkowo może dojść do odmowy transkrypcji z powołaniem się na jej sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej". Moc dowodowa zagranicznych aktów stanu cywilnego nie zależy od ich zarejestrowania w polskim systemie rejestracji stanu cywilnego, a posiadanie takiego dokumentu jest wystarczającym dowodem urodzenia, małżeństwa bądź zgonu, czego oczywistym potwierdzeniem jest art. 1138 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2021 r., poz. 1805), w świetle którego zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi, zaś akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym, o czym stanowi art. 3 prawa o aktach stanu cywilnego. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że transkrypcja nie ma charakteru rejestracyjnego. Konsekwencją tak rozumianego pojęcia transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego jest niedopuszczalność wprowadzania zmian w jego treści w toku wpisywania do polskiej księgi urodzeń, małżeństw i zgonów. Czynność polegająca na wpisaniu zagranicznego odpisu aktu stanu cywilnego ma charakter formalnoprawny, nie wymaga przeprowadzania postępowania dowodowego i polega na przeniesieniu treści zawartej w odpisie zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskiej księgi stanu cywilnego. Organ dokonując wpisu zagranicznego aktu stanu cywilnego nie może podać innej treści aktu, niż treść wynikająca z tego dokumentu. Istnieje zatem w sytuacji transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego bezwzględny zakaz wprowadzania jakichkolwiek zmian w jego treści. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zagraniczny akt urodzenia stanowi wyłączny dowód nie tylko daty i miejsca urodzenia dziecka, ale również innych danych zawartych w tym akcie, a w szczególności imienia i nazwiska nadanego dziecku tuż po urodzeniu, jego płci oraz zmiany tego imienia, nazwiska i płci dokonanej w terminie późniejszym, wpisanej w formie wzmianki dodatkowej. Wzmianki dodatkowe z chwilą wpisania do aktu stanu cywilnego stają się integralną częścią tego aktu, a zatem posiadają taką samą moc dowodową, jak dane zawarte w jego zasadniczej części.
W niniejszej sprawie dane figurujące w akcie nr [....] na nazwisko A. W. C. są niezgodne z dokumentem stanowiącym podstawę sporządzenia tego aktu, a to aktu urodzenia wydanego przez brytyjski Urząd Stanu Cywilnego Okręg Rejestracyjny P nr wpisu [...].
Wskazać należy, że o tym, czy popełniono błąd pisarski przy dokonywaniu transkrypcji aktu urodzenia nr [...] zarejestrowanego przez Urząd Stanu Cywilnego Okręg Rejestracyjny P decyduje porównanie treści tego aktu oraz jego tłumaczenia na język polski z polskim aktem urodzenia.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie sprostowanie tego aktu należy do kompetencji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego. Nieprawidłowy wpis dotyczący daty urodzenia jest konsekwencją, nie czegoś innego, jak tylko błędnego przetłumaczenia oryginalnego dokumentu przez tłumacza przysięgłego. Sam jednakże błędny wpis daty urodzenia w polskim akcie urodzenia nastąpił w chwili sporządzenia go przez kierownika urzędu stanu cywilnego.
Zgodzić się należy, ze stanowiskiem wyrażonym przez organ administracji, że sprostowaniu w pierwszej kolejności mogą podlegać oczywiste omyłki osoby formułującej akt, niedokładności powstałe przy sporządzaniu aktu, a zatem wynikające z błędnego odczytania dokumentów źródłowych, pominięcia któregoś z ich elementów. Nadto, że organ wiernie odtworzył treść tłumaczenia, dokonanego przez tłumacza przysięgłego, nie mogąc zignorować jego treści, ani podważać samodzielnie jakości tłumaczenia. Tłumaczenie to stanowi bowiem akta zbiorowe aktu urodzenia. Jednak zauważyć należy, że Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego przedstawiono tłumaczenie z dnia 31 sierpnia 2020 r., jak i oświadczenie tłumacza przysięgłego z dnia 24 sierpnia 2020 r. o sporządzeniu błędnego tłumaczenia, w oparciu o które, zdaniem Sądu, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego winien dokonać sprostowania. Tłumaczenie z dnia 24 sierpnia 2020 r. odnosi się bowiem do dokumentu źródłowego, którym jest tłumaczenie z dnia 29 lipca 2019 r.
Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane jest stanowisko sądów administracyjnych wyrażone w przedstawionych przez organy orzeczeniach sądów administracyjnych. Orzeczenia ta zapadły jednak w odmiennym stanie faktycznym. Zdaniem Sądu wpływ na rozstrzygnięcie organów administracji winno mieć oświadczenie tłumacza przysięgłego i dołączone ponowne tłumaczenie z dnia 31 sierpnia 2020 r. Z oświadczenia tego wynika bowiem, że pomyłka miała charakter oczywistego błędu pisarskiego w rozumieniu art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego, który może podlegać sprostowaniu. Przy tym, okoliczność wystąpienia tejże pomyłki nie budzi wątpliwości przy porównaniu z dokumentem, na podstawie którego dane w kwestionowanym akcie są reprodukowane. Nade wszystko najistotniejsze – organy nieprawidłowo rozumieją pojęcia transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego. Jak Sąd podkreślił niedopuszczalne jest wprowadzanie zmian w treści zagranicznego aktu stanu cywilnego w toku wpisywania do polskiej księgi urodzeń, małżeństw
i zgonów. Organ przenosi zatem treść zawartą w odpisie zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskiej księgi stanu cywilnego, a dokonując wpisu zagranicznego aktu stanu cywilnego nie może podać innej treści aktu, niż treść wynikająca z tego dokumentu. W niniejszej sprawie organ tego nie uczynił, a wskazane dokumenty - oświadczenie tłumacza przysięgłego o popełnionym podczas tłumaczenia błędzie oraz prawidłowe tłumaczenie brytyjskiego aktu urodzenia - pozwalały organowi na wierne przepisanie treści wskazanego zagranicznego dokumentu do polskiego aktu urodzenia poprzez wpisanie daty urodzenia skarżącej - "[...] 1950 r." – tak jak widnieje to w akcie urodzenia wydanym na nazwisko A. W. C. przez brytyjski Urząd Stanu Cywilnego Okręg Rejestracyjny P (nr wpisu [...]).
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że doszło zatem w postępowaniu w prawie sprostowania treści aktu urodzenia do naruszenia art. 7 i 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w postaci oświadczenia tłumacza przysięgłego z dnia 24 sierpnia 2020 r. i tłumaczenia przysięgłego z dnia 31 sierpnia 2020 r. i jego kompleksowej, właściwej oceny, jak również przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy poprzez przyjęcie, że treść przepisu art. 35 prawa o aktach stanu cywilnego nie pozwala na przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki dla sprostowania przedmiotowego aktu stanu cywilnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy administracji uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło