III SA/Kr 1544/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej A. G. W. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. H. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Prezydent Miasta decyzją z [...] 2014 r. nr [...] na podstawie art. 104, art. 107 K.p.a. oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przyznał P. W. zasiłek celowy w kwocie 40 zł na zakup środków czystości. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że P. W. prowadzi jednoosobowego gospodarstwo domowe, a uzyskiwany przez niego dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 542 zł. Organ ustalił, że P. W. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W ocenie organu I instancji wysokość świadczenia została ustalona w oparciu o przedstawione potrzeby oraz przy uwzględnieniu ograniczonych środków finansowych będących w dyspozycji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Nadto organ ustalił, że decyzjami z dnia [...] 2013 r. oraz z dnia [...] 2014 r. P. W. przyznano pomoc na zakup środków czystości każdorazowo w kwocie 40 zł. Organ podkreślił również, że wnioskodawca nie może oczekiwać, iż organ pomocy społecznej za każdym razem będzie pokrywał całość kosztów w tym zakresie. P. W. wniósł od tej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem prawa polegającym na braku własnoręcznego podpisu pracownika organu I instancji na zawiadomieniu. Odwołujący zakwestionował stanowisko organu w tym zakresie, że organ nie może przejąć całości kosztów pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 czerwca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej nie jest przejęcie w całości i bezterminowo obowiązku utrzymywania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej (w tym materialnej), ale podejmowanie takich działań, które umożliwią tym osobom przezwyciężenie ich trudnej sytuacji i samodzielne zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych, a także integrację ze środowiskiem. Bez wątpienia P. W. spełnia ustawowe przesłanki do przyznania pomocy społecznej. Prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zdolną do pracy w warunkach chronionych, stopień niepełnosprawności został ustalony do lipca 2015 r. Źródłem utrzymania a zarazem źródłem dochodu P. W. jest zasiłek stały w wysokości 389 zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie, co daje łączną kwotę 542 zł miesięcznie. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 11 marca 2014 r. wynika, iż P. W. nie dokłada się do ponoszonych kosztów utrzymania mieszkania w którym zamieszkuje razem z matką i bratem. Nie wskazał także, aby ponosił wydatki obciążające budżet domowy. Organ stwierdził również, że P. W. korzysta z pomocy społecznej od 2004 r. i od tego czasu przyznawane są mu systematycznie zasiłki celowe. Z oświadczenia P. W. złożonego podczas wywiadu środowiskowego w dniu 11 marca 2014 r. wynika, że nie podejmuje on żadnych działań zmierzających do znalezienia pracy w warunkach chronionych. Nie jest on także zainteresowany możliwością uczestniczenia w zajęciach organizowanych w Klubie Integracji Społecznej "L", w tym kursu komputerowego, które to zajęcia są prowadzone w celu poprawy aktywności społeczno-zawodowej uczestników. Organ stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym pomoc przyznana P. W. jest adekwatna do jego potrzeb, tym bardziej, że jak wskazano wyżej nie jest on zainteresowany podjęciem jakichkolwiek działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu a dotyczącego braku własnoręcznego podpisu pracownika organu I instancji na zawiadomieniu o możliwości zapoznania się z aktami sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż co prawda brak podpisu stanowi naruszenie przepisów prawa, w tym art. 54 § 2 K.p.a., jednakże w przedmiotowej sprawie powyższe naruszenie nie miało żadnego wpływu na prawidłowość zarówno przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jak i samego rozstrzygnięcia. Na tą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł P. W., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 32 ust. 1 oraz ust. 2, art. 30 Konstytucji RP, a także art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 ust. 1 oraz ust. 2, ust. 4, art. 80, art. 107 ust. 3 K.p.a. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 32 ust. 2 Konstytucji RP dyskryminując skarżącego w związku z jego niepełnosprawnością. Skarżący zmuszony jest do końca życia korzystać ze specjalistycznej opieki medycznej. Oprócz tego zarzucił naruszenie art. 8 i art. 9 K.p.a. z uwagi na stwierdzenie, że posiada dostateczną wiedzę na temat możliwości przyznania pomocy społecznej. W opinii skarżącego organ zaniechał obowiązku poinformowania go o wszystkich przysługujących mu uprawnieniach, przez co naruszył zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący domagał się również pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej pracownika odpowiedzialnego za niepoinformowanie go o przysługujących mu uprawnieniach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym zarzuty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja poprzedzająca jej wydanie takich wad i uchybień nie zawierają. Materialną podstawę decyzji stanowi art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności – w myśl art. 39 ust. 2 – zasiłek taki może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Świadczenie to przysługuje po spełnieniu ogólnych przesłanek korzystania z pomocy społecznej, w postaci kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 ustawy), jednakże organ rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, por. wyrok WSA w Poznaniu z 6.11.2009 r., sygn. akt II SA/Po 307/09). Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę (wyrok WSA w Warszawie z 11.05.2005 r., sygn.. akt I SA/Wa 448/04, wyrok NSA z 16.01.2009 r., sygn.. akt I OSK 343/08). Ustalenie, że wnioskodawca spełnia przesłanki do otrzymania zasiłku nie oznacza, że powstaje obowiązek uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości lub w części. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie granice tego uznania nie zostały przekroczone. W przypadku skarżącego P. W. spełnione zostało kryterium dochodowe, gdyż jego dochód jako osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Jest sumą pobieranego zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego. Zatem nie przekracza kwoty 542 zł, określonej w art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). Należy podkreślić, że jak wynika z wywiadu środowiskowego skarżący ma 30 lat, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zamieszkuje w mieszkaniu z matką i bratem, nie partycypuje w kosztach mieszkania, korzysta z pomocy społecznej od 2004 r. i od tego czasu przyznawane są mu systematycznie zasiłki celowe. Z jego oświadczenia złożonego podczas wywiadu środowiskowego wynika, że nie podejmuje on żadnych działań zmierzających do znalezienia pracy w warunkach chronionych, nie jest także zainteresowany możliwością uczestniczenia w zajęciach organizowanych w Klubie Integracji Społecznej "L", które to zajęcia są prowadzone w celu poprawy aktywności społeczno-zawodowej uczestników. Istotnym zatem jest fakt, że skarżący często korzysta ze świadczeń pomocy społecznej - pobiera zasiłek stały i liczne zasiłki celowe. Okoliczności te wskazują, że pomoc społeczna pokrywa znaczną część potrzeb materialnych skarżącego, a on sama jak słusznie podkreśla organ, domaga się zaspokojenia wszystkich tych potrzeb. Należy podkreślić, że zasiłek celowy został przewidziany dla osób (rodzin), którym pomoc państwa powinna być udzielona w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, tzn. w takich okolicznościach, gdy sam zainteresowany – bez udziału własnej winy – utracił wszelką możliwość czynienia starań o poprawę własnego bytu, narażając się na zagrożenie dla własnej egzystencji. W orzecznictwie podkreśla się, że jednym z czynników decydującym o przyznaniu zasiłku celowego jest zaangażowanie osoby ubiegającej się o taki zasiłek w rozwiązaniu własnej trudnej sytuacji życiowej, a pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna (cyt. wyżej wyrok WSA w Poznaniu z 6.11.2009 r., wyrok WSA w Gdańsku z 14.01.2009 r., sygn. akt II SA/Gd 797/08). Skarżący jak wynika z akt sprawy, co podniesiono wyżej, takiego zaangażowania nie wykazuje. Raz jeszcze należy podkreślić, że rolą pomocy społecznej jest pomoc i wsparcie w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych a nie wyręczanie beneficjentów w rozwiązywaniu takich sytuacji. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego tego, że został pozbawiony niezbędnej pomocy ze strony organu, który jest zobowiązany konstytucyjnie do jej udzielenia należy wskazać, art. 67 ust. 2 Konstytucji RP stanowi jedynie pewien wzorzec określający ogólne ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa i jest adresowany do organów prawodawczych. Przepis ten stanowi źródło gwarancji, a nie praw podmiotowych obywatela, które konkretyzują się w ustawach zwykłych (wyrok NSA z 24 sierpnia 2011r. sygn. akt I OSK 741/11). Taką ustawą w przedmiotowej sprawie jest ustawa o pomocy społecznej i na podstawie jej przepisów organy administracji orzekały w sprawie. Oceniając działanie organów administracji należy stwierdzić, że nie naruszyły przepisów wspomnianej ustawy i prawidłowo je zastosowały. Nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego, a okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji świadczą o rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy. Wszystkie te okoliczności wskazują, że ocena materiału dowodowego w niniejszej sprawie prowadząca do przyznania zasiłku celowego w kwocie 40 zł dokonana została w sposób prawidłowy. Uznając zatem, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 i uchylenia decyzji, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę. Wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego w ramach udzielonej pomocy prawnej Sąd przyznał w oparciu o art. 250 P.p.s.a.