III SA/Kr 1577/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 8 sierpnia 2024 r., nr SKO.NP/4115/138/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Skarżący J. K., 14 grudnia 2023 r. wniósł o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem J. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją z 8 stycznia 2024 r. znak: DŚRSM-5202-193/22 organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ pomocowy stwierdził, że w przedmiotowym wypadku nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Kolejno organ pomocowy wskazał, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawnym w znacznym stopniu ojcem a rezygnacją przez opiekuna z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stwierdzono, że skarżący jedynie zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, co oznacza, że nie zrezygnował z zatrudnienia. Na skutek odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 18 marca 2024 r., sygn. akt SKO.NP/4115/72/2024 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ pomocy społecznej błędnie oparł odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium podniosło też, że zawieszenie działalności gospodarczej należy uznać za faktyczną rezygnację z jej wykonywania. Kolegium wskazało, że istotnym w sprawie jest wykazanie jakiego charakteru pomocy wymaga osoba niepełnosprawna, a ponadto jak się to przekłada na zakres wykonywanych przez opiekuna czynności pielęgnacyjno-opiekuńczych. Uznało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawiera dokumentacji medycznej - kart informacyjnych, zaświadczeń, opinii psychologicznych czy psychiatrycznych, obrazujących stan zdrowia podopiecznego oraz przebiegu leczenia, co wymaga uzupełnienia. Powyższe, zdaniem Kolegium, pozwoliłoby stwierdzić czy stan zdrowia niepełnosprawnego uległ pogorszeniu, ma charakter postępujący czy też nie i jakie znajduje to przełożenie na charakter sprawowanej przez skarżącego opieki. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji decyzją z 6 maja 2024 r., nr DŚRSM-5202-193-1/23 po raz kolejny odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu stwierdził, że nie kwestionuje złego stanu zdrowia ojca skarżącego, jednak zgromadzona dokumentacja nie pozwala uznać, że czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącego nad ojcem oznaczają stałą lub długotrwałą opiekę uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Uznano, że charakter i zakres czynności wykonywanych przez skarżącego w ramach opieki nad ojcem ma zasadniczo charakter czynności codziennych, wykonywanych również przez osoby pracujące zawodowo i nie wymagają całodobowej dyspozycyjności osoby sprawującej opiekę. Zdaniem organu pierwszej instancji, sprawowana opieka nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia na część etatu, czy umowę zlecenie. Dodano, że skarżący powinien rozważyć pomoc w opiece nad ojcem w postaci realizowanych przez organ usług opiekuńczych. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2. przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 kpa, poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie zebranego lub ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej opieki nad ojcem nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Decyzją z 8 sierpnia 2024 r., nr SKO.NP/4115/138/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia w zakresie ustaleń faktycznych Kolegium wskazało, że ojciec skarżącego, legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie z 9 listopada 2023 r., zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności do 30 listopada 2028 r., ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień tej niepełnosprawności datuje się od 12 października 2023 r. Przyczyną niepełnosprawności ojca skarżącego są oznaczone symbolem 10-N choroby neurologiczne. Ponadto, jak wskazują akta sprawy, orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 3 stycznia 2024 r. ojciec skarżącego został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Dalej organ odwoławczy podniósł, że skarżący do końca sierpnia 2023 r. prowadził działalność gospodarczą E. – J. K., którą następnie zawiesił od września 2023 r. Jak stwierdził, było to wywołane potrzebą sprawowania opieki nad ojcem. Zdaniem organu odwoławczego zawieszenie działalności gospodarczej należy uznać za faktyczną rezygnację z jej wykonywania. Następie organ drugiej instancji odniósł się do zawartej w aktach sprawy dokumentacji medycznej ojca skarżącego wskazując na szczegóły znajdujących się tam zapisów. Wskazano min., że karta informacyjna leczenia szpitalnego ojca skarżącego z 2015 r., wskazuje na złamanie innych i nieokreślonych części odcinka lędźwiowego kręgosłupa i miednicy, uraz kręgosłupa szyjnego i piersiowego po wypadku samochodowym. Zapisy kart informacyjnych z 2023 r. wskazują na wystąpienie u ojca skarżącego ognisk naczyniowych obu półkul mózgu, zespół parkinsonowski, stan po przebytym urazie obu stanów barkowych, przebyte złamanie policzka dalszego palca, przebyte złamanie wyrostka poprzecznego L3 po prawej i kompresyjne złamania Th 8 po urazie komunikacyjnym z 2015 r. nadciśnienie tętnicze, przerost prostaty, zaburzenia depresyjne. Następnie odwołując się do ustaleń przeprowadzonego 28 grudnia 2023 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wskazano, że ojciec skarżącego w lipcu 2023 r. przeszedł udar mózgu. Zdiagnozowano u niego ogniska naczyniowe obu półkul mózgu oraz ogniska niedokrwienne, co grozi kolejnym udarem, zespół Parkinsona, nadciśnienie tętnicze, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, stan po urazie obu stawów barkowych. Niepełnosprawny ma problemy z chodzeniem, jest spowolniony ruchowo, po mieszkaniu porusza się przy pomocy balkonika, natomiast na zewnątrz wychodzi tylko w towarzystwie drugiej osoby, potrzebuje pomocy przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów, przy czynnościach higienicznych. Nadto wymaga stałego nadzoru i monitoringu zachowania z uwagi na duże problemy z pamięcią, które stwarzają sytuacje zagrażające zdrowiu, bezpieczeństwu swojemu jak i w otoczeniu (zdarza się, że pozostawia na włączonej kuchence czajnik lub garnek i zapomina o tym). Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepełnosprawnym ojcem. Zakres wykonywanych przez skarżącego czynności opiekuńczych względem ojca sprowadza się do pomocy w czynnościach higienicznych (pomoc w toalecie, kąpiel, mycie głowy, pomoc przy ubieraniu i rozbieraniu), przygotowywania posiłków, podawania leków, codziennego pomiaru ciśnienia, pomocy przy wstawaniu z łóżka, pomocy przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów, towarzyszenia w wizytach lekarskich, na spacerze, zawożenia na rehabilitację, wykonywania masażu, czynności porządkowych. Nadto dodano, że ojciec skarżącego wymaga stałego nadzoru i monitoringu w celu zapewnienia mu bezpieczeństwa bowiem ma on duże problemy z pamięcią, co powoduje, że potrafi włączyć gaz lub inne urządzenia i ich nie wyłączyć. Na koniec podano, że stan zdrowia ojca skarżącego pogarsza się. Dalej wskazano, że rodzinny wywiad środowiskowy sporządzony 10 kwietnia 2024 r. w zasadniczej mierze potwierdza ustalenia wywiadu z 28 grudnia 2023 r. Jak wynika z oświadczenia skarżącego z 10 kwietnia 2024 r. zapewnia on ojcu całodobową opiekę, która ma charakter ciągły przez 7 dni w tygodniu. Zakres czynności opiekuńczych obejmuje pomoc w czynnościach higienicznych, przygotowywanie posiłków, które ojciec spożywa samodzielnie, pomoc przy wstawaniu z łóżka, pomoc w ubieraniu się, w korzystaniu z toalety, pomoc przy poruszaniu się na zewnątrz, podawanie leków, towarzyszenie w wizytach lekarskich, wykonywanie masaży, pomiarów ciśnienia, utrzymywanie porządku w mieszkaniu, pranie, prasowanie, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, monitorowanie i kontrola zachowań ojca. Czas i zakres sprawowanej opieki nad ojcem uniemożliwia, zdaniem skarżącego, podjęcie jakiejkolwiek pracy. Z oceny sprawności i samodzielności niepełnosprawnego wg skali Barthel, przeprowadzonej 2 stycznia 2024 r. wynika, że badany uzyskał wynik na poziomie 35 pkt na 100 pkt możliwych. Wynika z niej, że ojciec skarżącego panuje nad czynnościami fizjologicznymi - 10 pkt, potrzebuje pomocy przy spożywaniu posiłków - 5 pkt, potrzebuje większej pomocy przy przemieszczaniu się z łóżka na krzesło i z powrotem - 5 pkt, potrzebuje pomocy przy korzystaniu z toalety - 5 pkt, potrzebuje pomocy słownej, fizycznej przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów - 5 pkt, czasami nie kontroluje czynności fizjologicznych - 5 pkt, potrzebuje pomocy przy utrzymaniu higieny osobistej - 0 pkt, jest zależny przy myciu i kąpieli całego ciała - 0 pkt, nie porusza się po powierzchniach płaskich powyżej 50 metrów - 0 pkt, jest zależny przy ubieraniu i rozbieraniu - 0 pkt. W tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy uznał, że czynności opiekuńcze skarżącego bezpośrednio związane z ojcem nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu. Jak stwierdził, brak jest podstaw do przyjęcia, aby skarżący z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się ojcem, a ponadto fakt, że ojciec jest osobą w części samodzielną, rzeczywiście nie może podjąć żadnej pracy. Podkreślono, że przeprowadzone badania psychologiczne i psychiatryczne nie potwierdzają opinii skarżącego na temat stanu psychicznego ojca wskazując jedynie na stany depresyjne związane ze śmiercią małżonki. Zalecono przy tym rozważenie możliwości zwrócenia się do ośrodka pomocy społecznej o przyznanie pomocy w postaci usług opiekuńczych. Taka pomoc w ocenie organu odwoławczego byłaby uzupełnieniem opieki sprawowanej przez skarżącego, umożliwiając mu podjęcie zatrudnienia. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał min., że zakres opieki sprawowanej nad ojcem wynika zarówno ze złożonych w sprawie dokumentów, oświadczeń skarżącego jak i przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Pracownik socjalny stwierdził, że ojciec skarżącego z uwagi na swoją niepełnosprawność i stan zdrowia nie jest w stanie zadbać o swoje potrzeby, jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Z uwagi na postępujący charakter choroby wymaga stałej, całodobowej opieki ze strony drugiej osoby w codziennym funkcjonowaniu. Zakres wsparcia, które skarżący musi zapewnić ojcu, w znacznym stopniu przekracza czynności, które polegają na zwykłym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Skarżący podkreślił, że poza czynnościami opiekuńczymi wykonywanymi stricte przy ojcu, przeznacza również czas na czynności związane z dbaniem o dom, zapewnieniem ojcu odpowiednich warunków życia dostosowanych do jego niepełnosprawności, zaopatrzeniem itp. Skarżący jest też codziennie, przez cały czas, w pełnej gotowości do niesienia pomocy ojcu w razie potrzeby. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przywołał wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jednocześnie zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W tym miejscu należy wskazać, że od 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) dalej u.ś.w. Organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję 8 sierpnia 2024 r., a zatem już po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, które nastąpiło w dniu 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych warunki, a jedynie organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie. Aby ustalić, czy wszystkie warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w niniejszej sprawie spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r., należy dokonać oceny stanu faktycznego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do tej daty (por. wyrok WSA w Łodzi z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 104/24). Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Konieczne jest poczynienie w tym zakresie kompleksowych ustaleń i poddanie ich wszechstronnej ocenie. Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy Sąd zauważa, że w sprawie tej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekało dwukrotnie. W decyzji kasatoryjnej z 18 marca 2024 r. dostrzeżono potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego. W następstwie powyższego wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone zebraniem obszernego materiału dowodowego w postaci dokumentacji medycznej ojca skarżącego, czy ponowienia wywiadu środowiskowego. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, a jego ocena zasługuje na aprobatę Sądu. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że ojciec skarżącego (lat 63) w lipcu 2023 r. przeszedł zawał mózgu. Zdiagnozowano u niego ogniska naczyniowe obu półkul mózgu oraz ogniska niedokrwienne. Ma stwierdzony wczesny zespół Parkinsona, nadciśnienie tętnicze, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz stan po urazie obu stawów barkowych. Ma problemy z chodzeniem, jest spowolniony ruchowo, po mieszkaniu porusza się przy pomocy balkonika, natomiast na zewnątrz wychodzi tylko w towarzystwie drugiej osoby, potrzebuje pomocy przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów, przy czynnościach higienicznych. Ma również problemy z pamięcią, które jak wskazał skarżący, sytuacje zagrażające bezpieczeństwu jego i otoczenia gdyż zdarza się, że pozostawia na włączonej kuchence czajnik lub garnek i zapomina o tym. Jak podał skarżący, stan zdrowia ojca pogarsza się. Skarżący (lat 31) mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepełnosprawnym ojcem. Pomaga ojcu w czynnościach higienicznych (pomoc w toalecie, kąpiel, mycie głowy, pomoc przy ubieraniu i rozbieraniu), przygotowuje posiłki, podaje leki, codziennie mierzy ojcu ciśnienie, pomaga przy wstawaniu z łóżka, pomaga przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów, towarzyszy w wizytach lekarskich, na spacerze, zawozi na rehabilitację, wykonuje masaż, a także wykonuje czynności porządkowe. Nadto nadzoruje ojca i towarzyszy mu z uwagi na problemy z pamięcią. W ocenie Sądu mimo, że ojciec skarżącego jest osobą borykającą się z problemami zdrowotnymi, to jednak organy obu instancji słusznie przyjęły, że materiał dowodowy sprawy, a zwłaszcza obszerna dokumentacja medyczna ojca skarżącego, nie wskazuje aby stopień jego samodzielności i zakres opieki jakiej wymaga, wykluczał podjęcie zatrudnienia przez skarżącego, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Jak już wyżej wspomniano, ojciec skarżącego przeszedł zawał mózgu w lipcu 2023 r. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego Szpitala Wojewódzkiego Św. Łukasza SP ZOZ w Tarnowie, gdzie przebywał w dniach od 27 czerwca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. (tj. w okresie zdiagnozowania choroby, k. 41 i nst.), odnośnie stanu fizycznego ojca skarżącego wynika min., że: komunikacja werbalna z pacjentem oraz rozumienie mowy w zakresie podstawowym było zachowane. Orientacja auto i allopsychiczna prawidłowa. Stwierdzono spowolnienie fluencji słownej, wydłużony czas aktualizacji adekwatnych określeń w mowie dialogowej i spontanicznej oraz nieprawidłowości realizacyjne w postaci dyskoordynacji oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnej, zniekształcona artykulacja, skracanie fraz, zwolnione tępo mowy. Stwierdzono też, że leksja jest zachowana i występują niewielkie trudności w zakresie analizy słuchowej dłuższych wyrazów. Podjęto trening logopedyczny. Stwierdzono również globalne osłabienie kkg i kkd. Stwierdzono, że ojciec skarżącego porusza się w asekuracji bierno - czynnej jednaj osoby. W wyniku pobytu na oddziale rehabilitacyjnym, gdzie ojciec skarżącego przebywał w okresie od 14 lipca 2023 r. do 4 sierpnia 2023 r., uzyskano znaczącą poprawę jego sprawności. Jak wynika z karty informacyjnej leczenia szpitalnego Szpitala Wojewódzkiego im. Św. Łukasza SP ZOZ w Tarnowie (k. 42 i nast.), przy przyjęciu na oddział stwierdzono min., że w badaniu układu nerwowego i narządu ruchu ojciec skarżącego był przytomny i zorientowany. Ruchomość gałek ocznych prawidłowa, dwojenie neguje. Oczopląs nieobecny. Mowa powolna z elementami dyzatrii. Ograniczenie ruchomości czynno - biernej stawów barkowych zwłaszcza lewego. Bez zaburzeń czucia powierzchniowego, z leżenia do siadu przechodzi samodzielnie, dobrze stabilizuje tułów w siadzie bez podporu, chodzi samodzielne zaburzonym wzorcem chodu, krok skrócony, zaburzenia równowagi. W trakcie pobytu na oddziale rehabilitacyjnym uzyskano poprawę wydolności ogólnej organizmu i wzrost tolerancji na wysiłek fizyczny, wzrost siły mięśniowej, z poprawą wszystkich rodzajów chwytu, zdolności manipulacyjnych i ruchów precyzyjnych, wzrost ruchomości stawów barkowych, wzmocnienie mięśni obręczy barkowej, biodrowej i tułowia, ze wzrostem jego stabilności, mobilności wzmocnienie mięśni posturalnych z poprawą wzorca sylwetki, poprawę kontroli równowagi zwłaszcza podczas chodzenia, wzrost sprawności w wykonywaniu czynności dnia codziennego oraz poprawę jakości ekonomiki chodu. Po terenie równym porusza się samodzielnie bez dodatkowego wsparcia ortopedycznego. Schody pokonuje o poręczy z asekuracją czynna 1 osoby z powodów okresowych zawrotów głowy. Kroki równe prawidłowa długość fazy podporu i przenoszenia, prawidłowa propulsja stóp, obecne ruchy rotacyjne miednicy oraz współruchy kkg względem kkd (k. 42 i następna). We wskazówkach co do dalszego pielęgnowania w okresie poszpitalnym z 4 sierpnia 2023 r. (k. 35) odnotowano, że ojciec skarżącego ma prawidłowy apetyt, jest samodzielny w utrzymaniu higieny ciała, wydalanie prawidłowe, porusza się samodzielnie. Odnośnie stanu psychicznego ojca skarżącego ustalono, że podczas jego pobytu w szpitalu w okresie od 27 czerwca do 7 lipca 2023 r. stwierdzono u niego obniżony nastrój i objawy epizodu depresyjnego w związku ze śmiercią żony. Stwierdzono trudności z pamięcią, nie stwierdzono zaburzeń treści i toku myślenia. W konsultacji psychiatrycznej stwierdzono, że w badaniu przytomny, zorientowany wszechstronnie, w nastroju i napędzie obniżonym sytuacyjnie, afekt zgodny o wypowiedzi. Spontanicznie nie prezentuje zachowań wskazujących na obecność omamów wzrokowych, słuchowych i neguje je. Bez myśli suicydalnych i homicydalnych. Zalecono kontrolę w poradni zdrowia psychicznego (k. 41 i nast.). Konsultowany psychologicznie podczas pobytu na oddziale rehabilitacyjnym w dn. 14 lipca - 4 sierpnia 2023 r., ojciec skarżącego był w kontakcie słownym logiczny, nieco wycofany, prawidłowo zorientowany auto i allopsychicznie, współpracujący. Nie zdiagnozowano zaburzeń w sferze poznawczej, ani cech otępiennych, ponadto zachowany wgląd. Nie zdiagnozowano ewidentnych zaburzeń organicznych dotyczących postrzegania wzrokowego, prakcji konstrukcyjnej oraz koordynacji motorycznej. Napęd nieznaczenie spowolniony. Nastrój z tendencją do obniżenia, afekt adekwatny. Wskazano obserwację nastroju po opuszczeniu oddziału i jeśli wystąpi taka potrzebna podjęcia terapii wspierającej (k. 42). Z powyższego wynika, że stan psychiczny ojca skarżącego nie wymaga stałej obecności opiekuna. Okres jego gorszego samopoczucia psychicznego był łączony z czasem żałoby po śmierci żony. Zarówno w pierwszym (28 grudnia 2023 r., k. 18 i nast.), jak i w drugim wywiadzie środowiskowym (10 kwietnia 2024 r., k. 51 i nast.) nie odnotowano problemów psychicznych czy psychologicznych ojca. Także widniejąca w aktach sprawy dokumentacja medyczna nie wskazuje, aby ojciec skarżącego, mimo wskazań zawartych w ww. kartach informacyjnych, kontynuował leczenie psychiatryczne czy wsparcie psychologiczne. Zasadniczo po pobytach szpitalnych ojca skarżącego, które miały miejsce w 2023 r. brak jest dokumentacji medycznej wskazującej na kontynuację leczenia ojca w porani logopedycznej czy rehabilitacyjnej (zgodnie ze wskazaniami po pobycie w szpitalu (k. 42 i nast.). W aktach sprawy widnieje jedynie ślad wizyty neurologicznej z 14 września 2024 r. (k. 37) oraz zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia ojca skarżącego wydane dla potrzeb powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności z 18 września 2023 r. (k. 38 i nast.). Brak jest zatem dokumentacji lekarskiej dającej podstawę do przyjęcia, że od momentu opuszczenia oddziału rehabilitacyjnego stan zdrowa ojca skarżącego stale się pogarsza. Z powyższego wynika więc, że ojciec skarżącego nie jest osobą, z którą nie ma kontaktu, czy też która nie orientuje się w miejscu i czasie. Nie jest obłożnie chory, czy pampersowany. Nie wymaga karmienia, czy czuwania nocnego. Ma spowolniałą mowę i problemy z poruszaniem się, jednakże przy pomocy balkonika jest w stanie poruszać się po mieszkaniu. Stwierdzono u niego problemy z pamięcią jednakże dokumentacja medyczna wskazuje, że sprowadzają się one bardziej do zapominania się, niż do utraty orientacji czy objawów otępiennych. Jeśli chodzi o sytuacje, o których wspomina skarżący w wywiadach środowiskowych, że ojciec zostawia na włączonej kuchence czajnik czy garnek i zapomina o tym, w ocenie Sądu jest to możliwe do wyeliminowania poprzez odpowiednie dostosowanie urządzeń lub przestrzeni do potrzeb niepełnosprawnego, tak aby był bezpieczny podczas nieobecności skarżącego w domu. Ograniczenie możliwości użycia kuchenki przez ojca skarżącego w sytuacji gdy to skarżący przygotowuje mu posiłki nie powinno być problematyczne. W ocenie Sądu niewątpliwie ojciec skarżącego jest osobą w wieloma schorzeniami i wymaga wsparcia skarżącego jednak jego stan nie wskazuje, aby skarżący nie był w stanie zostawić go samego przynajmniej na część dnia w celu podjęcia pracy zarobkowej. Zauważyć przy tym należy, że skarżący prowadził własną działalność gospodarczą, która pozwala na większą elastyczność czasową w zakresie godzin pracy, a tym samym możliwość pogodzenia jej z opieką nad ojcem. Sąd wskazuje, że sam fakt sprawowania opieki przez skarżącego oraz stan zdrowia niepełnosprawnego ojca potwierdzony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie oznacza automatyzmu w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z wolą ustawodawcy te dwie okoliczności nie są wystarczające, a organ orzekający w przedmiocie przyznania świadczenia ma obowiązek zbadania, czy zaistniał ścisły związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez opiekuna, a koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał aby opieka jakiej wymaga jego ojciec była na tyle absorbująca, że konieczna jest rezygnacja skarżącego z podjęcia zatrudnienia. Zdaniem Sądu takie czynności jak: przygotowanie posiłków, podawanie leków, mierzenie ciśnienia czy organizowanie wizyt lekarskich, realizacja recept, robienie zakupów i załatwianie spraw urzędowych, choć niewątpliwie zabierają pewien czas, nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Również pomoc w ubieraniu i w czynnościach higienicznych jest wykonywana zwykle w określonych porach dnia lub raz na jakiś czas, a zatem i ta czynność nie ma charakteru ciągłego. Są to czynności dnia codziennego, które mogą być wykonywane przez osoby na co dzień pracujące zawodowo i wykonujące je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, mające pod opieką chorych członków rodziny. Do tego rodzaj i charakter tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji rodzinnych jakie występują pomiędzy rodzicami i dziećmi. Także czynności porządkowe, takie jak: sprzątanie, pranie, prasowanie należy uznać za typowe czynności, które swą specyfiką nie wpisują się w charakter opieki ciągłej zwłaszcza, że skarżący i jego ojciec wspólnie zamieszkują. Ponadto, jak trafnie wyartykułował to organ pierwszej instancji na ostatniej stronie swojej decyzji, skarżący może skorzystać z wielu form wsparcia, które mogą odciążyć go w opiece nad ojcem, a tym samym ułatwić wykonywanie pracy zarobkowej. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem nie wyklucza możliwości zatrudnienia. W ocenie Sądu organy podjęły wszelkie niezbędne czynności dla ustalenia istotnych w sprawie okoliczności oraz poddały je prawidłowej ocenie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego oraz organu I instancji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.