III SA/Kr 159/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Asystent sędziego Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi P. D. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 15 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w związku z pracą w indywidulanym gospodarstwie rolnym uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny organu pierwszej instancji Raportem z dnia 28 sierpnia 2015 r. P. D. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji z prośbą o zaliczenie okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym dziadków w charakterze domownika – od 16 września 2000 r. do 31 stycznia 2006 r. - do pracowniczego stażu pracy. P. D. podał, że w tym okresie nigdy nie mieszkał w internacie, a zamieszkiwał razem z dziadkami J. i J. D., którzy posiadali gospodarstwo rolne, a także razem z matką i trójką młodszego rodzeństwa. Zaznaczył, że pracował w gospodarstwie rolnym dziadków pomagając im we wszystkich pracach związanych z produkcją rolną, tym bardziej, że dziadkowie z racji podeszłego wieku nie mogli pracować, a babcia zmarła w 2004 r. Podał, że matka sama utrzymywała dzieci, więc on sam wykonywał większość prac w gospodarstwie. Do tego wniosku P. D. dołączył oprócz własnego oświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym zaświadczenia: zaświadczenie Urzędu Miejskiego z dnia 22 lipca 2015 r. o zameldowaniu na pobyt stały w okresie od 16 września 1984 r. do 12 lutego 2009 r. pod adresem D ul. W, zaświadczenie Starostwa Powiatowego z dnia 28 lipca 2015 r. o posiadaniu przez J. D. od 1962 r. do chwili obecnej w D gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,1371 ha oraz zaświadczenie Urzędu Miejskiego z dnia 22 lipca 2015 r. - wydane na podstawie art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310) - stwierdzające, że P. D. pracował w gospodarstwie rolnym należącym do swoich dziadków J. i J. D. w okresie od 16 września 2000 r. do 31 stycznia 2006 r. położonym na terenie D. Komendant Miejski Policji zwrócił się pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. do Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w D - informując o prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie zaliczenia P. D. okresu pracy w latach 2000-2006 w gospodarstwie rolnym dziadków w charakterze domownika do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego i nagrody jubileuszowej – o udzielenie informacji w jakich godzinach w latach 1999-2004 odbywały się zajęcia, w których uczestniczył P. D. oraz czy poza podstawowym rozkładem zajęć wymieniony odbywał praktyki zawodowe, staże, szkolenia i itp. inne zajęcia. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Zespołu Szkół nr [...] w D poinformował, że w latach 1999-2004 nauka w szkole odbywała się na dwie zmiany, od godz. 7:10 do godz. 18:15, przy czym maksymalna liczba godzin zajęć lekcyjnych dla ucznia to 8 godzin lekcyjnych dziennie. Jednocześnie zaznaczono, że nie przechowuje się szczegółowych tygodniowych planów zajęć. Podano, że P. D. odbywał miesięczna praktykę zawodową w klasie czwartej w wymiarze 6 godzin dziennie. W toku postępowania uzyskano zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 2 października 2015 r. o zarejestrowaniu P. D. jako bezrobotnego w okresie od dnia 8 września 2004 do 30 listopada 2004 r. i w okresie od 31 stycznia 2005 do 31 stycznia 2006; przesłuchano P. D., który potwierdził wykonywanie prac w gospodarstwie rolnym dziadków, a także przesłuchano w charakterze świadków dwóch sąsiadów P. D. – J. G. i A. H., którzy stwierdzili, iż widywali P. D. przy pracach w gospodarstwie rolnym w przedmiotowym okresie. Komendant Miejski Policji zwrócił się także do Urzędu Miejskiego pismem z dnia 21 września 2015 r. o szczegółowe dane dotyczące gospodarstwa rolnego należącego do J. D. i w odpowiedzi uzyskał informację z dnia 1 października 2015 r. o wielkości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego gruntów rolnych (i klasie tych gruntów), łąk i pastwisk oraz lasu. Jednocześnie w piśmie tym Urząd Miejski zaznaczył, że organ podatkowy nie może określić, czy w gospodarstwie rolnym J. D. była wówczas prowadzona rolnicza działalność wytwórcza w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej oraz "czy i w jakim charakterze pracował w nim Pan D. P.". Rozkazem personalnym z dnia [...] 2015 r. nr [...] Komendant Miejski Policji odmówił zaliczenia P. D. do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu od 16 września 2000 r. do 31 stycznia 2006 r. z uwagi na brak podstaw do uznania go za domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r., poz. 1403 z późn. zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że w rozpoznawanej sprawie istotne było to, czy praca świadczona przez P. D. w tym gospodarstwie miała charakter pracy stałej. Zdaniem organu, z charakteru, struktury i powierzchni gospodarstwa oraz z zakresu działalności można stwierdzić, że "gospodarstwo to było bardzo małe i miało typowo rodzinny charakter, w których działalność wytwórcza ograniczała się jedynie do częściowego samozaopatrzenia stanowiącego uzupełnienie dla dochodów czerpanych z pracy zarobkowej pozarolniczej". Organ ustalił, że matka policjanta pracowała zawodowo, a dziadkowie posiadali ustalone prawo do emerytury, co stanowiło podstawowe źródło utrzymania rodziny Organ stwierdził, że "skoro dla właścicieli gospodarstwa rolnego praca w nim nie była praca stałą – rolnictwo nie było ich głównym zajęciem, to tym bardziej takiego charakteru nie mogła ona mieć dla osoby zamieszkałej wraz z nimi bądź pomagającej w gospodarstwie". Zdaniem organu, sam wnioskodawca nie traktował pracy w gospodarstwie jako stałej, gdyż po ukończeniu nauki w szkole średniej zarejestrował się jako osoba bezrobotna, poszukująca pracy. Organ podkreślił, że praca P. D. w gospodarstwie rolnym nosiła znamiona zwyczajowej pomocy w pracach domowych wykonywanych przez wspólnie mieszkających członków rodziny, w tym dzieci po ukończeniu przez nie 16 roku życia. Zdaniem organ I instancji, w związku z powyższym nie można uznać P. D. za domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W odwołaniu od powyższego rozkazu personalnego P. D. nie podzielił stanowiska organu w nim zajętego i zarzucił, że rozkaz personalny organu I instancji narusza art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że nie wykonywał stałej pracy w gospodarstwie rolnym i nie mógł być uznany za domownika w rozumieniu wymienionego przepisu. Zdaniem odwołującego się, w związku z tym doszło również do naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu prac, a także do naruszenia art. 8 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu odwołania P. D. stwierdził, że spełnia wszelkie warunki niezbędne do zaliczenia okresu jego pracy w charakterze domownika w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Zaznaczył, że w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Jego zdaniem, domownik nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, a zatem nie musi pracować w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Rozkazem personalnym z dnia 15 grudnia 2015 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji. Organ II instancji podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji stwierdzając, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, iż w okresie uczęszczania odwołującego się do szkoły średniej to nauka oraz związane z nią obowiązki były głównym celem i zadaniem P. D., a tym samym niemożliwe było wykonywanie przez niego czynności w gospodarstwie rolnym wtedy, gdy istniała taka potrzeba, a jedynie wówczas, gdy miał taką możliwość. Biorąc powyższe pod uwagę organ II instancji stwierdził, że praca odwołującego się w gospodarstwie rolnym dziadków we wnioskowanym okresie mogła być pomocą w prowadzeniu gospodarstwa, a nie stałą pracą świadczoną z pozycji domownika. Organ II instancji nadmienił również, że sam fakt zamieszkiwania na terenie gospodarstwa rolnego i wykonywania obowiązków, jakie są z tym związane, nie jest równoznaczny z uznaniem, iż we wskazywanym okresie wymieniony pracował w takim gospodarstwie w charakterze domownika. Zdaniem organu, czynności wykonywane w gospodarstwie rolnym, stanowiące faktycznie oczywistą konsekwencję zamieszkania na terenach wiejskich, które obserwowali przesłuchani w sprawie świadkowie, i które z pracą błędnie utożsamia sam zainteresowany, wymagają niewątpliwie poświęcenia określonego czasu, jednakże nie mogą być utożsamiane z pojęciem stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Organ II instancji uznał zatem, że w omawianym przypadku nie można mówić o wykonywaniu stałej pracy w gospodarstwie rolnym, a jedynie o świadczeniu doraźnej pomocy w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, a więc zwyczajowo wymaganych w warunkach wiejskich od dzieci, a także innych członków rodziny rolnika. Z powyższym rozkazem personalnym Komendanta Wojewódzkiego Policji nie zgodził się P. D. który pismem z dnia 18 stycznia 2016 r. wniósł na niego skargę, domagając się jego uchylenia wraz z poprzedzającym go rozkazem personalnym Komendanta Miejskiego Policji. Zaskarżonemu rozkazowi personalnemu skarżący zarzucił naruszenie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji tego przyjęcie, że skarżący nie wykonywał stałej pracy w gospodarstwie rolnym i nie może być uznany za domownika w rozumieniu w/w przepisu. Skarżący podkreślił, że gospodarstwo rolne, w którym skarżący wykonywał różne prac znajduje się w tej samej miejscowości, co szkoła średnia, do której uczęszczał. Zdaniem skarżącego, praca, którą wykonywał w gospodarstwie rolnym dziadków była pracą stałą, gdyż wykonywał ją zawsze, gdy była taka potrzeba, pomimo uczęszczania do szkoły, czy pomimo uczestnictwa w różnych kursach, szkoleniach, czy zawodach. Także okoliczność, że skarżący zarejestrował się jako bezrobotny nie stanowi żadnej przeszkody do uznania skarżącego jako domownika, tym bardziej, że w ówczesnej sytuacji rodzinnej skarżącego – schorowanie dziadków, stan po operacji dziadka, małe rodzeństwo skarżącego wymagające opieki – skarżący był jedyna osobą mogącą wykonywać większość prac w gospodarstwie rolnym, w którym mieszkał. Przy zajęciu tego stanowiska skarżący powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w konkretnych wyrokach, z których wynika, że obecnie w orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanki "stałej pracy" nie należy utożsamiać z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. Skarżący zarzucił, że organ nie ocenił dowodów przeprowadzonych w sprawie – zeznań świadków, których przesłuchał i "nie wiadomo do końca, na jakich dowodach oparł się organ". W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Organ II instancji podniósł także, że na podstawie dokumentacji osobowej skarżącego, sporządzonej przy przyjęciu go do służby, nie wynika, aby rodzina lub on sam utrzymywali się z pracy w gospodarstwie rolnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga P. D. jest uzasadniona, albowiem dokonując kontroli zaskarżonych rozkazów personalnych w płaszczyźnie ich zgodności z prawem Sąd stwierdził, że wydane przez te organy rozstrzygnięcia naruszają obowiązujące przepisy. Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 z późn. zm.): "Art. 101. 1. Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat." Kwestię zaliczenia lub odmowy zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat należy rozpatrywać przez pryzmat przepisów obowiązujących w czasie wykonywania tej pracy. W związku z powyższym należy zauważyć, że na dzień 31 stycznia 2006 r. obowiązywała ustawa z dnia 6 września 1990 r. o Policji, która w art. 102 stanowiła: "Art. 102. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, uwzględniając rodzaje okresów służby, pracy i innych okresów podlegających zaliczeniu do wysługi, sposób jej dokumentowania oraz tryb postępowania w tych sprawach." Na podstawie wyżej wymienionej delegacji z art. 102 ustawy o Policji zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Nr 152, poz. 1732 z późn. zm.), które w § 4, ust. 1 pkt 5 i § 5 ust. 1 stanowi: "§ 4. 1. Do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się: (...) 5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.(...) § 5. 1. Dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr.(...)" Jak słusznie przyjęły organy, odnośnie tzw. innych okresów, które na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego - ma w przedmiotowej sprawie zastosowanie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r., nr 54 poz. 310), który stanowi: "Art. 1. 1. Ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także: (...) 3) przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Pojęcie domownika, o którym mowa w przytoczonym wyżej przepisie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., definiuje w art. 6 pkt 2 ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a pojęcie gospodarstwa rolnego w art. 6 pkt 4 (Dz. U. Nr 54, poz. 310) w sposób następujący: "Art. 6. Ilekroć w ustawie jest mowa o: (...) 2) domowniku - rozumie się osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy, (...) 4) gospodarstwie rolnym - rozumie się każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej," Sąd zwraca uwagę na to, że skarżący P. D. już do raportu z dnia 28 sierpnia 2015 r., którym zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji o zaliczenie okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym dziadków w charakterze domownika od 16 września 2000 r. do 31 stycznia 2006 r. do pracowniczego stażu pracy dołączył m.in. zaświadczenie Urzędu Miejskiego z dnia 22 lipca 2015 r. - wydane na podstawie art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310) - stwierdzające, że P. D. pracował w gospodarstwie rolnym należącym do swoich dziadków J. i J. D. w okresie od 16 września 2000 r. do 31 stycznia 2006 r. położonym na terenie D. Zaświadczenie to stanowi niewątpliwie dokument potwierdzający okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, o którym to dokumencie jest mowa w § 5 ust. 1 tego rozporządzenia. Pomimo takiego stanowiska Sądu, wydanie tego dokumentu wymaga wyjaśnienia albowiem organy w tej sprawie uzyskały późniejszą informację tego samego Urzędu Miejskiego - z dnia 1 października 2015 r. – stwierdzającą, że organ podatkowy nie może określić, czy w gospodarstwie rolnym J. D. (...) i w jakim charakterze pracował P. D. Sprzeczności te wymagają więc wyjaśnienia – zgodnie z art. 7 K.p.a. Ma rację skarżący o tyle, że organy administracyjne nie wskazały na jakich dowodach oparły swoje rozstrzygnięcia, którym dowodom dały wiarę, a którym i z jakiego względu odmówiły wiarygodności. Organy nie wyjaśniły też, z jakiego względu zaświadczenie Urzędu Miejskiego z dnia 22 lipca 2015 r. - wydane na podstawie art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy – nie zostało uznane za miarodajne i na jakiej podstawie wymagało weryfikacji. Tym samym organy naruszyły art. 107 § 3 k.p.a. Słusznie organ II instancji zwrócił uwagę na to, że z dokumentacji osobowej skarżącego, sporządzonej przy przyjęciu go do służby, nie wynika, aby rodzina lub on sam utrzymywali się z pracy w gospodarstwie rolnym, nie mniej Sąd zauważa, że z dokumentacji tej – także samych druków kwestionariuszy – nie wynika konieczność ujawniania przez policjanta wszystkich jego dochodów i wszelkiej jego aktywności, w tym traktowanej jako praca dodatkowa, nie podstawowa (zawodowa), wykonywanej pracy w rodzinnym gospodarstwie rolnym. Zdaniem organów administracyjnych obu instancji, praca skarżącego się w gospodarstwie rolnym dziadków we wnioskowanym okresie mogła być pomocą w prowadzeniu gospodarstwa, a nie stałą pracą świadczoną z pozycji domownika. Jednakże, zdaniem Sądu, organy w żaden sposób nie wykazały, na jakiej podstawie dokonały takiego stwierdzenia, a konkretnie dlaczego uznały, że niewątpliwa i stwierdzona dowodami we wzmiankowanym okresie pomoc P. D. w gospodarstwie rolnym dziadków, w którym skarżący zamieszkiwał na stałe, nie mogła być "stała pracą z pozycji domownika". Zdaniem Sądu, stanowisko organów administracyjnych jest niezrozumiałe tym bardziej, że jak słusznie wskazał skarżący, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Sąd Najwyższy uznał za nieodzowne sięgnięcie do specjalnego znaczenia roli domownika w społeczno-gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 tej ustawy. Z zestawienia tego wynika, że istota działań domownika sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie Sąd Najwyższy zaaprobował stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Także, na co Sąd orzekający zwraca uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 (dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) podzielił pogląd, że obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. Stwierdził ponadto, że stała praca w gospodarstwie polega na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2581/11 (dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że "...w rozumieniu tej ustawy charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik, i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji rolnika i domownika. Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego". W tym stanie rzeczy zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonego rozkazu personalnego w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż organy naruszyły wskazane wyżej przepisy postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy i wskazane wyżej przepisy prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny organu I instancji – jak w sentencji wyroku.