III SA/Kr 1614/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uiszczenia kosztów postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. M. kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz R postanowieniem z dnia [...] 2012 r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 262 § 1 pkt 2, art. 264 § 1 i art. 265 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 152 i 153 Kodeksu cywilnego, nałożył na J. M. oraz na M. L. – L. koszty w wysokości po 1.400 zł na każdą z tych osób. Burmistrz określił, że były to koszty powołania geodety uprawnionego do przeprowadzenia rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...], położonych w B i wykonania tego rozgraniczenia. Burmistrz ustalił termin uiszczenia kosztów do dnia 24 sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że 26 sierpnia 2012 r. na wniosek J. M. zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe, mające na celu ustalenie przebiegu granic i utrwalenia punktów granicznych trwałymi znakami granicznymi pomiędzy działką nr [...] położoną w B objętą księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy, będącą własnością J. M. a działką nr [...] położoną w B, objętą księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy, będącą własnością M. L. - L. Burmistrz wystąpił do czterech firm z zapytaniem ofertowym o warunki przeprowadzenia rozgraniczenia, a na to zapytanie odpowiedział tylko jeden wykonawca: Usługi Geodezyjne, J. W., który określił cenę usługi na kwotę 2.800 zł, o czym Burmistrz poinformował strony postępowania rozgraniczeniowego. Rozgraniczenie zakończono operatem pomiarowym przyjętym do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno - Kartograficznej w dniu 12 lipca 2012 r. pod nr [...]. Ponadto Burmistrz R wydał stosowną decyzję w przedmiocie rozgraniczenia, co zakończyło postępowanie administracyjne. Burmistrz powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 1998 r. sygn. akt II SA 479/98 oraz uchwałę składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2001 r. sygn. akt OPK 19/01 i uznał, że zasadnym było podzielenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego po połowie na obie strony tego postępowania. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyły J. M. i M. L. – L., nie zgadzając się na obciążenie ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Kolegium ustaliło, że zażalenie M. L. – L. złożone zostało po terminie i rozpatrzyło je odrębnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 25 września 2012 r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144, art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło zaskarżone postanowienie w całości, ustaliło koszty postępowania na kwotę 2.800 zł oraz zobowiązało J. M. i M. L. – L. do uiszczenia kosztów postępowania w kwocie po 1.400 zł w terminie do dnia 15 listopada 2012 r. Kolegium powołało się na uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt: l OPS 5/2006, a następnie stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił koszty postępowania, obciążając nimi w równej części każdą ze stron postępowania. Kolegium wyjaśniło, że konieczna była korekta orzeczenia organu I instancji, ponieważ w zaskarżonym postanowieniu organ nie ustalił w sposób czytelny wysokości kosztów postępowania, a ponadto upłynął wyznaczony termin i zaistniała konieczność ustalenia nowego terminu uiszczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Skargę na postanowienie SKO wniosła J. M., która zarzuciła, że nie jest winna tego, że zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe, a więc nie powinna być obciążana jego kosztami. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji podlegają uchyleniu, lecz z innych względów niż podniesione w skardze. Kwestia opłat i kosztów postępowania administracyjnego został uregulowana w dziale IX Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrując sprawę kosztów powołania geodety uprawnionego do przeprowadzenia rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...], położonych w B, Burmistrz R oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie powołały się na art. 262 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Zgodzić się też należy z organami, że w postępowaniu rozgraniczeniowym ma również zastosowanie art. 152 Kodeksu cywilnego, z którego wynika, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Wynika to z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych (tak NSA w uchwale siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, Lex Omega nr 229485). Jednakże w ocenie Sądu kontrolowanym postępowaniu został naruszony art. 267 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. W aktach administracyjnych (karta 8) znajduje się pismo J. M. z dnia 13 października 2011 r. zawierające wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podkreślić trzeba, że wniosek strony o zwolnienie od kosztów postępowania administracyjnego powinien być rozpatrzony przed wydaniem postanowienia wymienionego w art. 264 Kodeksu postępowania administracyjnego. Logicznym jest bowiem, że przed ustaleniem wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia powinna być rozstrzygnięta kwestia zwolnienia od kosztów. Tymczasem w kontrolowanym postępowaniu wniosek J. M. z dnia 13 października 2011 r. o zwolnienie od kosztów postępowania nie został w ogóle rozpatrzony przez organ I instancji. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela również pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1502/10 (Lex Omega nr 964680), że postanowienie w sprawie zwolnienia od kosztów jest jednym z postanowień w sprawie kosztów postępowania, o których mówi art. 264 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 262 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego na postanowienia w sprawie kosztów służy zażalenie. Zatem, zdaniem Sądu, w kontrolowanym postępowaniu miało miejsce naruszenie art. 267 Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ postanowienia organów obu instancji zostały wydane przedwcześnie bez rozpatrzenia wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy będą zobowiązane do usunięcia wskazanego naruszenia prawa i wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego dopiero po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 13 października 2011 r. Na marginesie wytknąć należy też organowi odwoławczemu wadliwość sentencji zaskarżonego postanowienia. Sentencja postanowienia wydawanego w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego powinna bowiem w sposób jednoznaczny wskazywać na to, jakiego postępowania administracyjnego dotyczy z podaniem oznaczeń rozgraniczanych działek oraz zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Treść sentencji zaskarżonego postanowienia pozwala na przyporządkowanie postanowienia wydanego w przedmiocie kosztów do postępowania rozgraniczeniowego jedynie na podstawie powołanego rozstrzygnięcia organu I instancji. W ocenie Sądu tak sformułowana sentencja postanowienia jest nieprawidłowa, ponieważ SKO uchyliło w całości postanowienie organu I instancji i orzekało co do istoty sprawy. Zatem sentencja postanowienie powinna zawierać precyzyjne rozstrzygnięcie z uwzględnieniem wskazanych wyżej elementów pozwalających na przypisanie postanowienia wydawanego w przedmiocie kosztów do konkretnego postępowania rozgraniczeniowego. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ppsa. W związku z uwzględnieniem skargi Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane w całości na podstawie art. 152 ppsa. W przedmiocie kosztów orzeczono w oparciu o art. 200 ppsa, zasądzając na rzecz skarżącej od organu, który wydał zaskarżone postanowienie równowartość uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego.