III SA/Kr 1615/12

Kraków, dnia 27 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. K. na akt Prezydenta Miasta z dnia 27 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 30 października 2013 r. odrzucił skargę W. K. na akt Prezydenta Miasta z dnia 27 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy. W dniu 3 grudnia 2013 r. (data prezentaty sądu) skarżący złożył wypełniony formularz PPF domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ponadto jego mieszkanie (lokal nr 14 -15 przy ul. B w K) spaliło się w pożarze w dniu 26 maja 2007 r. Jako swoje dochody wskazał rentę i połowę emerytury w łącznej kwocie 2003,56 zł Stwierdził, że świadczenie rentowo – emerytalne jest jego jedyny źródłem utrzymania i nie wystarcza ono na pokrycie kosztów "gospodarowania". Wskazał również, że jest bezdomny i nie korzysta z pomocy społecznej. Zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2013 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wezwał skarżącego między innymi o wyjaśnienie dlaczego nie ujawnił w rubryce 7 formularza PPF, że przysługuje mu spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku przy ul. G w K na zasadach wspólności małżeńskiej, wyjaśnienie dlaczego w rubryce 2 formularza PPF poprzestał na wskazaniu adresu korespondencyjnego na poste restante, pod jakimi adresami skarżący przebywał przez ostatni rok, jeśli były to hotele, motele, hostele, pokoje gościnne o przedstawienie stosownych faktur. Jeśli skarżący zamieszkiwał w schroniskach dla bezdomnych albo przytuliskach o przestawienie na tę okoliczność stosownych zaświadczeń, wyjaśnienie czy w związku ze swoim aktualnym pobytem skarżący ponosi jakieś koszty związane z bieżącymi opłatami a jeśli tak to jak kształtuje się wysokość tych miesięcznych obciążeń. W odpowiedzi skarżący poprzestał na podaniu, że nie wyjawił spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku przy ul. G w K na zasadach wspólności małżeńskiej, gdyż spółdzielnia tego nie potwierdziła. Podtrzymał twierdzenie o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego gdyż jak powiada żona wprowadziła rozdzielczość finansową małżeńską i swoimi świadczeniami sama gospodaruje. Adres poste restante podał jak można się domyślać z ostrożności procesowej. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2014 r. referendarz WSA w Krakowie oddalił wniosek W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu podał, że skarżący nie ujawnił stałych miesięcznych obciążeń związanych ze swoim utrzymaniem, zbył milczeniem pytanie o posiadane rachunki bankowe, nie wyjaśnił pod jakimi adresami przebywał przez ostatni rok. W takiej sytuacji przyznanie skarżącemu prawa pomocy nie znajduje więc wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 P.p.s.a. jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Pismem z dnia 17 lutego 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wskazał, że nie zgadza się z wydanym postanowieniem a sprzeciw jest jak najbardziej uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- dalej powoływanej również jako P.p.s.a.) , w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia, czy też zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych W. K., w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego przepisu wynika, że podstawą orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Przywołana regulacja nie pozostawia również wątpliwości, co do tego, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. To zatem wnioskodawca zobowiązany jest w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości wykazać w oświadczeniu o sanie rodzinnym, majątku i dochodach, że jego możliwości płatnicze nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, bądź, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Co istotne, jeżeli strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W trybie powołanego przepisu wystosowano do skarżącego wezwanie z dnia 30 grudnia 2013 r. Złożone przez stronę oświadczenie w formularzu urzędowym PPF było bowiem niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a ponadto budziło wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. W szczególności weryfikacji wymagało oświadczenie wnioskodawcy dotyczące jego aktualnej sytuacji mieszkaniowej. Z zaświadczenia Spółdzielni Mieszkaniowej "G" w K wynika, że na podstawie aktu notarialnego z dnia 24 września 2008 r. "umowa darowizny i akt ustanowienia dożywotniego użytkowania" spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przysługuje A. D. Nie zmienia to jednak faktu, że skarżący dalej nie wyjaśnił gdzie w przeciągu ostatniego roku mieszkał jak wynika z jego oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 30 października 2013 r. był również współwłaścicielem (na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej) mieszkania na U. Organy administracyjne prowadzące postępowanie ustaliły również, że przed pożarem budynek przy ul. B w K nie był zamieszkiwany. Zgodnie z posiadanymi przez Wydział Mieszkalnictwa UM informacjami przed pożarem W. K. zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym przy ul. Ś w K. Z powyższego jednoznacznie wynika, że nie sposób dać wiarę twierdzeniom skarżącego, jakoby był osobą bezdomną tym bardziej, że nie przestawił żadnych zaświadczeń ze schronisk dla bezdomnych lub z podobnej instytucji. Nie wykazał również miesięcznych kosztów swojego utrzymania, choć został do tego zobowiązany zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2013 r. Stwierdzić należy, że skarżący nie wykonał prawidłowo obowiązku, który został na niego nałożony zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2013 r. Podał jedynie szczątkowe informacje, które w dalszym ciągu nie dają sądowi podstaw do oceny jego faktycznej sytuacji materialnej i finansowej. Co prawda w świetle art. 246 § 1 P.p.s.a. skarżący nie jest zobowiązany do udowodnienia okoliczności istotnych dla orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy, to jednak ich wykazanie musi przybrać formę wiarygodnego oświadczenia, a w razie wątpliwości, co do tej wiarygodności, oświadczenie to musi zostać poparte stosownymi dokumentami źródłowymi. Gdy tak, jak w przedmiotowej sprawie, oświadczenie o sytuacji dochodowej i wydatkach gospodarstwa domowego wnioskującego o przyznanie prawa pomocy, budzi wątpliwości, Sąd, decydując o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na Skarb Państwa, nie może poprzestać wyłącznie na niepopartych jakimikolwiek wiarygodnymi dokumentami, gołosłownych oświadczeniach strony. Należy podkreślić, że konstrukcja powołanego wyżej art. 255 P.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II OZ 794/13). Tymczasem, H. P., odpowiadając na wezwanie z dnia 20 grudnia 2013 r., a następnie składając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, w istocie zaniechał tej współpracy. Wykonał bowiem nałożone nań zobowiązanie tylko częściowo, składając niepełne oświadczenia i nie przedstawiając żadnych dokumentów. Należy przypomnieć, że z treści powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. W sytuacji, gdy strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do ustalenia jej sytuacji rodzinnej i materialnej dokumentów lub oświadczeń, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. (por. np. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 P.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.