II OZ 794/13

Dnia 8 października 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 sierpnia 2013 r, sygn. akt II SO/OI 39/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. Z. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy [...] w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SO/OI 39/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił A. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. Z. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy [...] w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II SO/OI 39/12 Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania A. Z. (dalej skarżący) prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 ppsa). W rozstrzygnięciu wskazał m.in., że wnioskodawca nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wykazanych nieruchomości (k. 50-57 akt II SO/OI 39/12). Sąd I instancji wskazał, że ze złożonego przez skarżącego urzędowego formularza o przyznanie prawa pomocy i załączonych do niego kopii dokumentów wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnego dochodu, a źródłem jego utrzymania jest uprawa nieruchomości rolnej. Nadto jest właścicielem mieszkania o pow. ok. 36 m2, budynku do rozbiórki o pow. 111,54 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 0,59 ha. Nie posiada oszczędności i przedmiotów wartościowych, a zgromadzone na rachunku bankowym środki finansowe zostały bezterminowo zablokowane przez komornika. Pismem z 9 maja 2013 r. Sąd I instancji zobowiązał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni odpowiednich oświadczeń i dokumentów, które pozwoliłyby wyjaśnić jego sytuację majątkową i materialną (k. 88, 90 akt II SO/OI 39/12). W odpowiedzi, pismem z dnia 25 maja 2013 r., skarżący wyjaśnił, że nie posiada jakichkolwiek źródeł utrzymania ani dochodu. Na dowód załączył zaświadczenie urzędu pracy, że jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku i zaświadczenia z urzędu skarbowego potwierdzające, że w 2012 r. nie uzyskał żadnego dochodu i nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej. Wskazał, że wobec tego nie może wykazać wszystkich ponoszonych wydatków, gdyż samodzielnie ich nie ponosi. Stwierdził, że na żądanie Sądu może przedstawić faktyczne wydatki, na które łoży jego rodzina, która nie ma takiego obowiązku, gdyż nie stanowi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Uznał, że nie musi wskazywać rodziny, która mu pomaga, skoro rodzina ta nie ma takiego prawnego ani faktycznego obowiązku. Przedstawił opłacone rachunki za czynsz i fundusz remontowy w kwocie 92,09 zł i 71,50 zł, dowody wpłat rat podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2013 r. w łącznej kwocie 166 zł i fakturę za energię elektryczną na kwotę 32,70 zł. Podkreślił, że wydatki te ponosi jego rodzina, która go wspomaga i dożywia gotowymi posiłkami i zakupionymi wcześniej artykułami żywnościowymi (k. 91-105 akt II SO/OI 39/12). Oceniając powyższe Sąd I instancji stwierdził, że skarżący w zasadzie uniemożliwił dokonanie oceny, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja majątkowa. Podnosząc, że jest osobą ubogą, która nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów, faktycznie nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Podał wprawdzie, że wszelkie wydatki związane z utrzymaniem jego i jego majątku ponosi rodzina, która nie prowadzi jednak z nim gospodarstwa domowego. Nie wskazał, kto rzeczywiście udziela mu tej pomocy, w jakiej formie i zakresie. Bez wyjaśnienia pozostawił kwestie związane z posiadanymi nieruchomościami, w szczególności dotyczące ich przeznaczenia i wartości. Na ocenę możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, a także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych, tym bardziej gdy w skład tego majątku wchodzi kilka nieruchomości różnego rodzaju. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek nie może pozostawać bez wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu Państwa i winno mieć miejsce tylko w sytuacji, gdy zdobycie przez nią środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Istotne jest, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest obowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, co do zasady wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy zwłaszcza, w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego wykorzystania w celu pozyskania dochodu, obciążenia, czy zbycia (postanowienie NSA z: 20.10.2004 r., FZ454/04; 25.10.2012 r., I OZ 806/12; 8.11.2012 r., I OZ 826/12). Fakt posiadania nieruchomości musi być w każdej sprawie oceniany indywidualnie. Istotny jest rodzaj nieruchomości, ich przeznaczenie, stan, sytuacja prawna, wartość, a także możliwość uzyskania z tych nieruchomości dochodu odpowiedniego na pokrycie kosztów postępowania. Sąd I instancji zaznaczył, że skarżący jest właścicielem mieszkania i trzech działek o powierzchni 403 m2, 500 m2 i 5000 m2. Z treści znajdujących się w aktach sprawy kopii aktów notarialnych wynika, że wszystkie nieruchomości są wolne od obciążeń, jedna działka jest zabudowana zakwalifikowanym do rozbiórki budynkiem mieszkalnym, a dwie pozostałe są niezabudowane. Dane o rodzajach działek, ich przeznaczeniu, położeniu i wartości zostały przez skarżącego usunięte, czym nie pozwolił określić stanu posiadanego majątku i jego wartości, co uniemożliwia ustalenie możliwości wykorzystania jego potencjału. Skarżący nie wskazał w czytelny sposób, jak wykorzystuje każdą nieruchomość, a w przypadku gdy jakakolwiek nieruchomość nie przynosi dochodu - przyczyn braku jej wykorzystania w celu pozyskania źródła dochodu. Skarżący mimo że jak podnosi od wielu miesięcy, nie uzyskuje dochodu, nie wskazał jednak, dlaczego w pierwszej kolejności nie wykorzystuje ich w celu pozyskania źródła dochodu, np z tytułu dzierżawy, a ostatecznie z tytułu sprzedaży, choćby tej, której w żaden sposób nie wykorzystuje. Gdy skarżący posiada majątek o potencjalnie znacznej wartości, aktualny brak uzyskiwania przez niego dochodów nie może sam w sobie uzasadniać przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W warunkach niniejszej sprawy skarżący, posiadając wolny od obciążeń majątek, w skład którego wchodzi mieszkanie i trzy nieruchomości gruntowe, nie wykazał wiarygodnie, że wykorzystując racjonalnie ten majątek nie jest w stanie przezwyciężyć swych problemów finansowych. Znajdujące się w aktach sprawy pisma i wyjaśnienia nie wskazują jednoznacznie, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego. Podkreślił, że jeśli fakty, które skarżący podaje nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z 7.3.2006 r., II OZ 211/06). Skoro skarżący nie przedstawił informacji, które wskazywałyby na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe w sposób nie budzący wątpliwości, to zdaniem Sądu I instancji, rozpoznawany wniosek należy ocenić jako niezasadny wobec niemożności przeprowadzenia pełnej analizy posiadanych przez niego środków. Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna mieć świadomość, że domagając się przyznania tego prawa musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku. Odnosząc się do argumentu, że odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie naruszy art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 2 Konstytucji, Sąd I instancji wskazał, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności wyważenia między zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi, który nie ma dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, to ograniczenie nie będzie sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa, gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu i gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności między stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały (postanowienie NSA z 13.8.2010 r., II FZ 398/10). Odmowa przyznania prawa pomocy w sytuacji braku przesłanek ku temu, nie naruszy też zasady równości wobec prawa. Sąd I instancji, powołując art. 246 § 1 pkt 1 ppsa stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (k. 124-131 akt II SO/OI 39/12). Na powyższe postanowienie wnioskujący wniósł obszerne zażalenie, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść postanowienia tj. art. 255, art. 246 § 1 pkt 1 i 2, art. 245 § 3, art. 246 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z: art. 252 § 1, art. 258 § 2 pkt 7, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 141, art. 183 § 1 pkt 5 z zw. z art. 255 ppsa, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i domagał się jego zmiany przez przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym wnioskiem PPF o pomoc, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji (k. 136-139 akt II SO/OI 39/12). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Wniosek skarżącego z 3 stycznia 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 ppsa) został oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 6 lutego 2013 r., II SO/OI 39/12, od którego zażalenie skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z 28 marca 2013 r., II OZ 213/13 (k. 13-14, 50-57, 72-75 akt II SO/OI 39/12). Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu zażaleniowym jest postanowienie z 2 sierpnia 2013 r., II SO/OI 39/12 (dalej postanowienie z 2 sierpnia 2013 r.), rozstrzygające o wniosku skarżącego z 22 kwietnia 2013 r. o prawo pomocy w zakresie całkowitym, i o takim żądaniu orzekł Sąd I instancji postanowieniem z 2 sierpnia 2013 r., powołując art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Na takie żądanie wskazał też skarżący w zażaleniu z 24 sierpnia 2013 r. (akapit 1; k. 84-85, 124-131, 136-139 akt II SO/OI 39/12). Tym samym wszelkie zarzuty, dotyczące naruszenia postanowieniem z 2 sierpnia 2013 r. art. 246 § 1 pkt 2 ppsa (wskazanego samodzielnie bądź w związku z innymi przepisami), okazały się niezasadne, bowiem Sąd nie miał obowiązku stosować w kontrolowanym postanowieniu normy wywiedzionej z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Zaskarżone postanowienie nie narusza także art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, bowiem powołany przepis zawiera normę kompetencyjną dla referendarza sądowego i nie nakłada na Wojewódzki Sąd żadnych obowiązków (art. 260 ppsa). Art. 183 § 1 ppsa nie jest podzielony na punkty, zatem Sąd I instancji nie mógł naruszyć normy prawnej, zawartej w tak określonym przepisie. Punkt 5 znajduje się w § 2 art. 183 ppsa, wskazującym, że nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona obrony swych praw. W kontrolowanym postępowaniu skarżący nie został pozbawiony obrony swych praw, bowiem w całym postępowaniu II SAB/OI 49/12 bierze aktywny udział, składa wnioski, sprzeciwy i zażalenia; Sąd doręcza skarżącemu pisma, odpisy orzeczeń wraz z właściwymi pouczeniami - szczególności w zakresie wskazanego w zażaleniu art. 255 ppsa (k. 88, 90 akt II SO/OI 39/12). Instytucja prawa pomocy ma na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów. Sąd I instancji trafnie wskazał, że z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2011 s. 794, nb18; s. 817 nb 5; s. 831 nb 1 i aprobowane przez Komentatorów orzecznictwo). Jeżeli fakty, które skarżący podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami, istnieją podstawy, by odmówić przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z 7.3.2006 r., II OZ 211/06, cbosa). Podobnie ocenia się sytuację, gdy skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, ponieważ w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. Gdy oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). Konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku i określenia w sposób pełny, i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy (postanowienie NSA z: 5.10.2011 r., II FZ 540/11, Lex nr 965088; 26.8.2011 r., II FZ 338/11, Lex nr 896349; 06.6.2011 r., II FZ 227/11, Lex nr 821427). W orzecznictwie sądów administracyjnych i w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, podzielany w pełni przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Sąd I instancji pismem z 9 maja 2013 r., prawidłowo wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia wskazującego: źródło utrzymania w ostatnich sześciu miesięcy; stałe miesięczne wydatki, ich rodzaje, wysokość i źródło finansowania; sposób wykorzystywania nieruchomości wskazanych w formularzu wniosku (w tym odrębnie każdej z wykazanych pod pozycją "nieruchomość rolna") i ewentualnego dochodu uzyskiwanego z tych nieruchomości: w przypadku gdy jakakolwiek nieruchomość nie przynosi dochodu - wskazać dodatkowo przyczyny braku jej/ich wykorzystania w celu pozyskania źródła dochodu (np. z tytułu uprawy, dzierżawy, najmu, itp.) lub ostatecznie jej ich sprzedaży oraz złożenia kopii aktów notarialnych nabycia nieruchomości wykazanych w formularzu wniosku; kopii dowodów opłacenia w 2013 r. należności wiążących się z posiadaniem nieruchomości wykazanych w formularzu wniosku, a w przypadku ich nieopłacenia - stosownego zaświadczenia o wysokości zaległości z tego tytułu; wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich sześciu miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji skarżący w piśmie z 25 maja 2013 r. stwierdził, że nie posiada źródeł dochodu i tym samym nie ma źródła utrzymania. Z tego też względu nie może wykazać swych wydatków, gdyż ich nie ponosi. Nadto wskazał, że może jedynie przedstawić wydatki, ponoszone przez jego rodzinę, z którą jednak nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Nie wskazał jednak, kto udziela mu pomocy finansowej, w jakiej formie i zakresie (k. 84-85, 91-105 akt II SO/OI 39/12). Przedstawił jedynie opłacone rachunki za czynsz maj 2013 i fundusz remontowy za listopad 2012 r. w kwocie 98,09 zł i 71,50 zł, dowody wpłat na podatek od nieruchomości w łącznej kwocie 166 zł, fakturę za zużycie energii elektrycznej za za okres jednego miesiąca na łączną sumę 32,70 zł (k. 93-105 akt II SO/OI 39/12). Wnioskujący podkreślił, że wydatki te ponosi jego rodzina, która nadto wspomaga i dożywia stronę gotowymi posiłkami i zakupionymi wcześniej artykułami żywnościowymi. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczegółowego określenia swego żądania i wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSAz: 4.4.2011 r., II FZ 103/11, Lex nr 783800; 22.02.2011 r" II GZ 59/11, Lex nr 783918; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis 2011 r., s. 737; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011 r., s. 618-619 uw. 1-2). , Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 35,75 m2 i trzech działek o powierzchni: 403 m2, 500 m2 i 5000 m2. Mimo wezwania Sądu, wnioskujący nie pozwolił na określenie stanu posiadanego majątku i jego wartości, gdyż dane o rodzajach działek, ich przeznaczeniu, położeniu i wartości zostały przez skarżącego usunięte, mimo że takie działanie skarżącego nie znalazło aprobaty w postanowieniu z 6 lutego 2013 r. II SO/OI 39/12 i z 28 marca 2013 r. II OZ 213/13 (k. 50-57, 72-75 akt II SO/OI 39/12). Należy uznać, że przedstawione przez skarżącego argumenty w żaden sposób nie mogły wyjaśnić uzasadnionych wątpliwości, jakie powstały w toku rozpatrywania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu i ustanowienie imiennie wskazanego adwokata. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w przypadku uchylania się przez wnioskodawcę od udokumentowania swego stanu majątkowego nie jest możliwa ocena jego rzeczywistej sytuacji. Artykuł 255 ppsa, z którego w przedmiotowym postępowaniu prawidłowo skorzystał Sąd I instancji, umożliwia rzetelne rozpatrzenie tego, czy w danym przypadku i w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. Jak wynika z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy zależne jest od wykazania przez wnioskodawcę, że spełnia on ustawowe przesłanki w tym względzie. Stąd też bezzasadne jest stanowisko skarżącego, że nie ma on obowiązku przedstawiania pełni swej sytuacji. To w interesie skarżącego leży wykazanie, że jego przypadek uzasadnia odstąpienie od zawartej w art. 199 ppsa ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (postanowienie NSA z 24.3.2009 r., II FZ 91/09). Przekonanie, że skarżący nie ma obowiązku udostępnienia Sądowi pełnej treści aktów notarialnych dokumentujących nabycie nieruchomości jest nieuzasadnione. Wykreślenia i zatajenie przez niego części istotnych informacji żądanych przez Sąd I instancji, a zatem dostarczenie danych według uznania skarżącego, uniemożliwiło Wojewódzkiemu Sądowi ocenę, czy rzeczywista jego sytuacja majątkowa odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. W tym stanie rzeczy również pozostałe podnoszone w zażaleniu zarzuty nie mogły okazać się skuteczne. Zaskarżone postanowienie nie narusza art. 141 ppsa (przy czym skarżący nie wskazuje, którego z 4 paragrafów tego artykułu się dopatruje). Z istoty uregulowań, w grę wchodzić może jedynie § 4 art. 141 ppsa. Wbrew ocenie skarżącego, zaskarżone postanowienie uzasadnione zostało szczególnie starannie. Niezasadnym jest stanowisko skarżącego, że odmowa przyznania prawa pomocy stanowiła naruszenie zawartej w art. 45 § 1 Konstytucji RP ogólnej zasady prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez niezawisły sąd. Przepisy regulujące kwestię przyznania prawa pomocy są obowiązującymi przepisami prawa, zawartymi w ustawie, do przestrzegania których sądy zobligowane są na podstawie ustawy zasadniczej, a jeśli w ocenie skarżącego przepisy te są niekonstytucyjne, to ma on prawo do zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności tej normy z przepisami Konstytucji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.