III SA/Kr 1627/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Grzegorz Karcz (spr.) WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 października 2025 r. nr 010070/680/229435/2025 (523140862) w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia 9 października 2025 r. nr 010070/680/229435/2025 (523140862) po rozpatrzeniu odwołania M. Z. (dalej: Skarżący) utrzymał w mocy wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin (dalej: organ I instancji) decyzję z dnia 4 kwietnia 2025 r. nr 010070/680/229435/2025 (523140862) o odmowie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. na dziecko M. Z. (dalej: dziecko, córka). Kontrolowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Jak wynika z akt które organ II instancji przesłał do tutejszego sądu wraz ze skargą Skarżący złożył w dniu 1 lutego 2024 r. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego za okres świadczeniowy 2025/2026 załączając do tego wniosku skrócony odpis aktu urodzenia dziecka oraz prawomocny wyrok rozwodowy wydany przez Sąd Okręgowy w Krakowie z 19 lipca 2023 r. sygn. akt [...]. W tym samym dniu tj. 1 lutego 2024 r. ale parę godzin później analogiczny wniosek złożyła matka dziecka lecz bez w/w załączników. Organ I instancji opisaną na wstępie decyzją z 4 kwietnia 2025 r. odmówił Skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. z uzasadnieniem, że zgodnie z przedłożonym przez Skarżącego wyrokiem rozwodowym miejscem zamieszkania małoletniego dziecka jest miejsce zamieszkania matki. Skarżący odwołał się od tej decyzji podnosząc, że zgodnie z ugodą zawartą przed mediatorem w dniu 8 maja 2023 r. (a więc przed wydaniem wyroku rozwodowego – przyp. Sądu) małżonkowie uzgodnili, że będą sprawować opiekę naprzemienną nad dziećmi. Do odwołania załączył ugodę. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania i opisaną na wstępie decyzją z 9 października 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji podnosząc, że w okresie świadczeniowym, którego wniosek dotyczy nastąpił zbieg prawa obojga rozwiedzionych rodziców do tego świadczenia a w związku z tym prawo do jego pobierania przysługuje matce dziecka bo zgodnie z wyrokiem rozwodowym miejscem zamieszkania dzieci jest miejsce zamieszkania matki oraz, że skoro Sąd wykonywanie władzy rodzicielskiej powierzył obojgu rodzicom i nie orzekł o kontaktach to Skarżący nie jest faktycznym opiekunem dziecka. W podstawie prawnej decyzji powołano ogólnie ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 ze zm.) dalej "k.p.a." oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11.02.2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U.2024.421) dalej"u.p.p.w.d." Uzasadniając decyzję organ II instancji wskazał, że choć z okazanej przez Skarżącego ugody wynika fakt oraz sposób ustalenia przez małżonków opieki naprzemiennej nad dziećmi, sposób sprawowania władzy rodzicielskiej oraz to że weszła ona w życie, to jednak ponieważ Skarżący mimo wezwania nie doręczył prawomocnego postanowienia Sądu zatwierdzającego tę ugodę przyjąć należy, że ugoda nie została zatwierdzona przez Sąd w związku z czym ugoda ta nie może stanowić środka dowodowego i przyjąć należy, że od 19 lipca 2023 r. nie zostały zmienione przez Sąd zarządzenia opiekuńcze wobec dzieci ustalające miejsce ich zamieszkania przy każdorazowym miejscu zamieszkania matki co powoduje, że to matka jest uprawniona do świadczenia wychowawczego na dziecko. Zdaniem organu II instancji choć ugoda ta weszła w życie 16 maja 2023 r. to jednak nie jest integralną częścią prawomocnego wyroku rozwodowego ani nie została ustanowiona przez Sąd. Organ II instancji podkreślił przy tym, że nie neguje iż dziecko w okresie świadczeniowym 2025/2026 mieszkało ze Skarżącym i było pod jego opieką zgodnie z ustalonym w ugodzie harmonogramem kontaktów, jednak ponieważ warunki tej ugody nie zostały ustanowione przez Sąd więc dla organu wiążące jest tylko to orzeczenie sądowe, które wskazuje kto sprawuje opiekę nad dzieckiem, określa miejsce jego pobytu i ustala kontakty z dzieckiem. W ocenie organu odwoławczego świadczenie wychowawcze przysługuje matce dziecka ponieważ zgodnie z wyrokiem rozwodowym dziecko miało ustalone miejsce zamieszkania przy niej a tym samym Sąd powierzył jej sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem i jednocześnie nie określił zakresu kontaktów Skarżącego z dzieckiem. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że ponieważ na dzień wydania decyzji nie zostało ustalone miejsce zamieszkania dziecka przy Skarżącym w okresie świadczeniowym, którego wniosek dotyczy, więc Skarżący nie sprawuje nad dzieckiem faktycznej opieki i w związku z tym należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący zarzucił organowi II instancji naruszenie: • art. 4 ust. 1 oraz art. 4 ust. 2a u.p.p.w.d. przez niewłaściwą interpretację tego przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie polegając na tym, że ZUS błędnie odmówił Skarżącemu statusu faktycznego opiekuna dziecka, • art. 22 u.p.p.w.d. przez niewłaściwą interpretację tego przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie polegając na tym, że ZUS błędnie przyjął, że w sprawie niniejszej nie dochodzi do zbiegu prawa obojga rodziców do świadczenia wychowawczego, • art. 24 kodeksu cywilnego dalej "k.c." przez niewłaściwą interpretację tego przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie polegając na tym, że ZUS oparł swoje ustalenia na potocznym rozumieniu "miejsca zamieszkania" a nie na prawnej definicji, • art. 25 §2 k.c. przez niewłaściwą interpretację tego przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie choć z okazanej ugody wynika, że córka Skarżącego przebywa z nim w większym okresie czasu aniżeli z matką, • art. 58 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dalej "k.r.o." przez niewłaściwą interpretację tego przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania że Sąd wydając wyrok rozwodowy ma możliwość zatwierdzenia ugody (zawartej przez mediatorem) choć nie jest to możliwe bo Sąd zamieszcza w wyroku rozwodowym jedynie rozstrzygnięcia zawarte w treści ugody możliwe do zamieszczenia w nim co nie oznacza, że treść zawartej ugody przed mediatorem nie ma żadnego znaczenia, • art. 58 §1 zd. 2 k.r.o. przez niewłaściwą interpretację tego przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania, że Sąd wydając wyrok rozwodowy nie uwzględnia pisemnego porozumienia małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktu z dzieckiem po rozwodzie, • art. 7, 8, 77 §1 i 107 §3 kodeksu postępowania administracyjnego dalej" k.p.a." poprzez brak ustaleń co do sposobu w jaki Skarżący opiekuje się dzieckiem, wymiaru czasowego sprawowania tej opieki, oraz ponoszonych przez Skarżącego kosztów utrzymania dziecka oraz poczynienie ustaleń w oparciu o informację o miejscu zamieszkania dziecka podczas, gdy organ w poprzednim okresie świadczeniowym przyznał i wypłacił Skarżącemu to świadczenie wychowawcze bez żadnych wątpliwości. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie przyznanie świadczenia wraz z wyrównaniem oraz zasądzenie kosztów Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie poczynionych zarzutów uwypuklono w nim jednak, że choć ustawa nie definiuje opieki naprzemiennej to jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowano, że pod tym pojęciem należy rozumieć opiekę wykonywaną na podstawie orzeczenia sądu powszechnego a ponadto wykonywaną przez oboje rodziców w porównywalnych okresach zakładającą naprzemienne zamieszkiwanie dziecka u każdego z rodziców oraz, że w myśl art. 22 ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców świadczenie to wypłaca się temu który faktycznie sprawuję opiekę a jeżeli opieka jest sprawowana równocześnie to temu, kto pierwszy złożył wniosek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Zacząć należy od tego, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym albowiem w myśl art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2026.143 dalej: p.p.s.a.) uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy to uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części (art. 145 §1 p.p.s.a.). Z kolei jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach to uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 §2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Zacząć wypada od tego, że zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., który to przepis przewiduje z kolei, że w przypadku gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Z przepisów tych wynika więc po pierwsze, że podzielone świadczenie wychowawcze stanowi wyjątek od ogólnej zasady, że świadczenie to przysługuje jednemu z rodziców o czym świadczy użycie w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.p.w.d. alternatywy rozłącznej "matce albo ojcu" (oczywiście po spełnieniu też warunku wspólnego zamieszkiwania i pozostawania na utrzymaniu "matki albo ojca" – przyp. Sądu). A po drugie, że podzielone świadczenie wychowawcze przysługuje obojgu rodzicom, jeżeli orzeczenie sądu w przedmiocie opieki nad dzieckiem przewiduje sprawowanie przez rodziców opieki nad wspólnym dzieckiem w porównywalnych, powtarzających się okresach przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązujące przepisy nie wymagają równego podziału obowiązków czy czasu wykonywania opieki przez rodziców. W orzecznictwie przyjmuje się przy tym, że forma opieki naprzemiennej jest możliwa do ustalenia także w porozumieniu o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej (planie wychowawczym), przedkładanym i zaaprobowanym przez sąd oraz w ugodzie zawartej przed sądem (por. wyrok NSA z 29 września 2021 r. sygn. I OSK 4362/18). Niedopuszczalne jest jednak zastąpienie orzeczenia o sprawowaniu opieki naprzemiennej samą faktyczną opieką wykonywaną w porównywalnych okresach na przemian przez oboje rodziców albowiem przepis art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. do uwzględniania opieki naprzemiennej wymaga verba legis ustalenia takiej formy opieki w drodze orzeczenia sądowego a nie faktycznego wykonywania czynności. W sytuacji zatem braku orzeczenia sądowego o ustanowieniu opieki naprzemiennej świadczenie wychowawcze przysługuje przede wszystkim temu z rodziców, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje i na którego utrzymaniu pozostaje. Ta zasada ulega modyfikacji w przypadku zbiegu prawa rodziców. Wówczas bowiem zastosowanie znajduje przepis art. 22 u.p.p.w.d. zgodnie z którym świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli jednak opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Natomiast w przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica drugi rodzic złoży wniosek o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala, kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Analiza przepisu art. 22 u.p.p.w.d. wskazuje więc, że uprawnionym do świadczenia wychowawczego będzie przede wszystkim ten rodzic, który rzeczywiście "faktycznie" sprawuje w przeważającej większości opiekę nad dzieckiem i ponosi koszty tej opieki. Uwypuklić bowiem należy, że świadczenie wychowawcze jest kierowane do osób mających na utrzymaniu dzieci a jego celem jest przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowawczych dzieci. Stanowi ono bowiem realizację zasady pomocniczości państwa względem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z 13 listopada 2025 r. sygn. akt III SA/Kr 655/25). W sytuacji jednak, gdy oboje rodzice sprawują opiekę w porównywalnych okresach lecz nie jest ona świadczona na podstawie orzeczenia ustanawiającego opiekę naprzemienną to wówczas świadczenie to co do zasady przysługuje temu z rodziców, który jako pierwszy złożył wniosek. Użyta w art. 22 zd. 2 u.p.p.w.d. fraza "jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie" rodzi pewne trudności interpretacyjne. Z pewnością jednak owa "równoczesność" opieki oznacza, że żadnego z rodziców nie pozbawiono władzy rodzicielskiej, ani jej nie ograniczono w związku z czym rodzice mają równe prawo do opieki nad wspólnym dzieckiem i wykonują je w sposób wykluczający możliwość przypisania sprawowania opieki wyłącznie przez jednego rodzica i ograniczenie opieki drugiego rodzica do sporadycznych kontaktów z dzieckiem. Dyskusyjne jest natomiast to czy opieka ta musi być wówczas fizycznie sprawowana w tym samym okresie przez oboje rodziców, co z zasady wymagałoby wspólnego zamieszkiwania rozwiedzionych rodziców czy też opieka ta może być wykonywana przez każde z rozwiedzionych rodziców w następujących po sobie okresach (tak. NSA w wyroku z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1648/22). W ocenie Sądu dyspozycję przepisu sformułowaną w zdaniu drugim art. 22 u.p.p.w.d. należy odnosić do tych przypadków gdy rodzice zamieszkują wspólnie. Oczywiście w przypadku rodziców rozwiedzionych będą to przypadki nader rzadkie ale po 1) przepis nie jest adresowany wyłącznie do rozwiedzionych rodziców lecz ogólnie do "rodziców". A po 2) opowiedzenie się za poglądem dopuszczającym rozumienie "równoczesności" opieki nad dzieckiem w ten sposób, że jest ona wykonywana przez każde z rozwiedzionych rodziców w następujących po sobie okresach kłóci się z językowym rozumieniem pojęcia "równoczesny", które Słownik Języka Polskiego PWN definiuje jako "dziejący się w tym samym czasie" i co ważniejsze takie rozumienie "równoczesności" opieki wpisuje się w charakterystykę opieki naprzemiennej. Przypomnieć zaś należy, że niedopuszczalne jest zastąpienie orzeczenia o sprawowaniu opieki naprzemiennej samą faktyczną opieką wykonywaną w porównywalnych okresach na przemian przez oboje rodziców. Powyższe prowadzi do konkluzji, że w sytuacji gdy żadnego z rozwiedzionych rodziców nie pozbawiono władzy rodzicielskiej, ani jej nie ograniczono w związku z czym rozwiedzeni rodzice mają równe prawo do opieki nad wspólnym dzieckiem i prawo to wykonują w sposób wykluczający możliwość przypisania sprawowania opieki wyłącznie przez jednego rodzica i ograniczenie opieki drugiego rodzica do sporadycznych kontaktów z dzieckiem (co właśnie prowadzi do zbiegu ich prawa do świadczenia wychowawczego – przyp. Sądu) przy czym opieki tej nie sprawują ani w formie opieki naprzemiennej ani równocześnie (np. z uwagi na brak wspólnego adresu zamieszkiwania) a przy tym każdy w rozwiedzionych rodziców złożył odrębny wniosek o ustalenie prawa do tego świadczenia w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, to w takiej sytuacji zastosowanie znajduje trzecia reguła kolizyjna, zawarta w zdaniu trzecim art. 22 u.p.p.w.d. zgodnie z którą w przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, drugi rodzic złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest ustalenie, kto rzeczywiście sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodzić należy się bowiem ze stanowiskiem, że ustawodawca nałożył na organy normę zadaniową, której cel należy wykonać w najpełniejszym możliwym stopniu, wyznaczonym przez faktyczne i prawne możliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2025 r. sygn. akt I OSK 2198/23). Przenosząc te wszystkie uwagi na grunt kontrolowanej sprawy wskazać należy, że Skarżący nie legitymował się orzeczeniem o opiece naprzemiennej, bo w istocie taka forma opieki nad małoletnią córką (a w zasadzie córkami) Skarżącego nie wynika z przedstawionego do akt wyroku rozwodowego. Z kolei brak zatwierdzenia przez sąd ugody mediacyjnej zawartej przed tym wyrokiem rozwodowym wyklucza możliwość przyjęcia opieki naprzemiennej na tej podstawie, gdyż przepis art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. wymaga verba legis ustalenia takiej formy opieki w drodze orzeczenia sądowego. Nota bene z akt nie wynika też w sposób jednoznaczny by Skarżący ubiegał się o podzielone świadczenie wychowawcze. Jednocześnie nie można jednak tracić z pola widzenia, że Skarżący w toku postępowania przed organami orzekającymi wskazał i wykazał m.in. przedstawionym wyrokiem rozwodowym, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi pozostawiono obojgu rodzicom (a więc żadnego z rozwiedzionych rodziców nie pozbawiono władzy rodzicielskiej, ani jej nie ograniczono – przyp. Sądu) a ponadto, wskazał i wykazał przedstawioną ugodą, że opieka sprawowana przez niego i jego byłą żonę nad wspólnymi dziećmi w praktyce wykonywana jest w sposób wykluczający możliwość przypisania opieki wyłącznie przez matkę dziecka i ograniczenie opieki Skarżącego do sporadycznych kontaktów a córką (córkami). Oznacza to, że żadnemu z rozwiedzionych małżonków nie można przypisać opieki sprawowanej wyłącznie tj. w oparciu o art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. Owszem w wyroku rozwodowym ustalono miejsce zamieszkania małoletnich córek Skarżącego w miejscu zamieszkania matki tj. byłej żony Skarżącego jednak wyprowadzanie z tego wniosku, że Skarżący nie sprawuje nad dzieckiem faktycznej opieki było nieuprawnione a na pewno przedwczesne. Zagadnienie znaczenia dowodowego prawomocnego wyroku rozwodowego ustalającego miejsce zamieszkania było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego między innymi w wyroku z 12 kwietnia 2022 r. sygn. I OSK 138/21. Stwierdzono w nim, że w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wymaga się od rodzica odpowiedniego orzeczenia sądu powszechnego tylko w sytuacji, gdy o świadczenie wychowawcze wnioskuje rodzic dziecka, który sprawuje nad nim opiekę naprzemienną. W pozostałych przypadkach orzeczenie sądu nie jest niezbędne do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, chyba że potrzeba jego złożenia wynika z okoliczności konkretnej sprawy. Nieco bardziej zachowawcze stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął w wyroku z 17 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 2340/21 stwierdzając tam, że spełnienie przesłanek o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt. 1 u.p.p.w.d. nie może być oceniane w oderwaniu od prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego ustalającego, przy którym z rodziców małoletnie dziecko ma mieć miejsce zamieszkania. Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł jednak, że w sytuacji zgodnej współpracy wychowawczej rodziców możliwe jest ustalenie faktycznego miejsca pobytu dziecka odmiennie niż w zapadłym wcześniej orzeczeniu i w oparciu o takie ustalenie rozstrzygnięcie, które z rodziców będzie pobierało w związku ze sprawowaną opieką nad dzieckiem świadczenie. W realiach kontrolowanej sprawy ustalenie to było szczególnie istotne, bo po pierwsze Skarżący przedstawioną ugodą wykazał fakt zgodnej współpracy wychowawczej a po drugie nie można tracić z pola widzenia, że adres zamieszkania matki, przy której ustalono miejsce zamieszkania dziecka pokrywa się z adresem zamieszkania Skarżącego wykazanym we wniosku o świadczenie wychowawcze 800+. Tymczasem organy orzekające w kontrolowanej sprawie przeszły nad tymi kwestiami najzupełniej do porządku arbitralnie stwierdzając, że okazana ugoda nie może stanowić środka dowodowego i jednocześnie nie podejmując jakichkolwiek dalszych czynności wyjaśniających naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy co skutkowało również naruszeniem przepisów prawa materialnego w postaci art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 22 u.p.p.w.d. Stwierdzone w tych zakresach naruszenia prawa musiały wiązać się zatem z uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W toku ponownie prowadzonego postępowania organy orzekające uwzględnią przedstawioną wykładnię art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. oraz art. 22 u.p.p.w.d. rozważając czy w oparciu o poczynione ustalenia możliwe będzie przyjęcie "równoczesności sprawowania opieki" przez Skarżącego i jego byłą żonę nad małoletnią córką (córkami) a wówczas rozważą możliwość zastosowania reguły wynikającej z art. 22 zd. 2 u.p.p.w.d. W przypadku natomiast wykluczenia takiej ewentualności organy orzekające ustalą w sposób i na zasadach określonych w zdaniu 3 art. 22 u.p.p.w.d., który z rodziców składających odrębne wniosku sprawuje opiekę ustalając jej proporcje, rozkład czasu pobytu, zakresu ponoszenia kosztów i rzeczywisty model wychowawczy. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz.U.2026.215).