III SA/Kr 1644/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Halina Jakubiec SO del. Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 sierpnia 2012r. nr [....] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata A. K. - Kancelaria Adwokacka, [....] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 ( dwieście czterdzieści) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. G. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 sierpnia 2012 r. sygn. [...]. Decyzją tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Zespołu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej z dnia [...] 2012 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania G. P. zasiłku celowego na uregulowanie opłat za hotel. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło następujący stan sprawy: Kierownik Zespołu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] 2012 r na podstawie art. 104, art. 107 k.p.a. oraz art. ust. 3 i 4, art. 4, art. 8. art. 11, art, 14, art. 17 ust. 1 pkt. 5, art. 39. art. 104, art. 106, art. 108 art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz, U z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055), po rozpatrzeniu wniosku G. P. z dnia 7 maja 2012 r. odmówił przyznania mu świadczenia w formie zasiłku celowego na uregulowanie opłaty za hotel. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej aktualnej sytuacji materialnej strony stwierdzono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe. Jest zdolny do pracy w warunkach chronionych. Nie poszukuje pracy, gdyż jak oświadczył, że nie pozwala mu na to wiek i stan zdrowia. Pełni natomiast funkcję Prezesa Stowarzyszenia [...] bez wynagrodzenia. Zdaniem organu, posiada potencjał, który mógłby wykorzystać do wykonywania pracy płatnej, pozwalającej na ekonomiczne usamodzielnienie. Do dochodu G. P. wliczono za kwiecień 2012r: zasiłek stały w wysokości 417,00 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 30 zł. Łączny dochód za kwiecień 2012r wynosił zatem 447, 00 zł, natomiast udokumentowane wydatki to opłata za pokój w hotelu w wysokości 600 zł. Należność za pobyt w hotelu do 30.04.2012 r została uregulowana z otrzymanego zasiłku oraz zapomogi z Arcybractwa Miłosierdzia w wysokości 300 zł. Ustalono, że wnioskodawca w ramach skierowania MOPS uczęszcza na zajęcia i posiłki w Ośrodku Wsparcia od poniedziałku do piątku. Jest również właścicielem części kamienicy w L przy ul. Ł o powierzchni ponad 100m2 stanowiącej trzy odrębne lokale mieszkalne. Obecnie dwa lokale są wynajęte, jeden na zasadzie umowy najmu, drugi na zasadzie przydziału kwaterunkowego, natomiast trzecie mieszkanie jest puste. Opłaty za wynajem są zajęte przez Komornika w związku z zaległymi alimentami na rzecz dzieci. Organ podniósł, że motywował wnioskodawcę do wykorzystania swoich zasobów mieszkaniowych, oraz do podjęcia negocjacji w sprawie kontraktu socjalnego, ale mimo spotkań z pracownikami socjalnymi nie podjął on negocjacji w tej sprawie. Podczas wywiadów G. P. był informowany, że brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w sprawie kontraktu ma wpływ ma przyznanie pomocy finansowej. Organ podniósł także, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] 2011 [...] uchylającej decyzję MOPS z dnia [...] 2011 oraz decyzję z dnia [...] 2011 r [...], zobowiązało G. P. do niezwłocznego podjęcia konstruktywnych rozmów z pracownikiem socjalnym MOPS w sprawie zawarcia kontraktu socjalnego. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców został wskazany w art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o uzyskanie pomocy należy rozumieć między innymi gotowość skorzystania z uzasadnionych propozycji pracownika socjalnego, pomagającego beneficjantowi przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Zdaniem organu w tej sprawie miano uzasadnionej propozycji bezsprzecznie zasługuje wskazanie możliwości wykorzystania posiadanej przez G. P. nieruchomości. Organ I instancji odmawiając przyznania G. P. zasiłku celowego na opłatę za hotel stwierdził, iż wprawdzie jego dochód nie przekroczył kryterium dochodowego uprawniającego osobę samotnie gospodarującą do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, ale skoro G. P. nie współpracuje z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej, oraz posiada własne zasoby mieszkaniowe, zatem pomoc na ten cel mu się nie należy. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. P. Odwołujący się zarzucił decyzji naruszenie szeregu przepisów prawa powszechnie obowiązującego, między innym Konstytucji i ustawy o pomocy społecznej, jak również podniósł, iż nie udzielenie mu żądanej pomocy przez MOPS pozbawia go środków do życia. Jest przewlekle chory, leczy się u wielu specjalistów. Budynek w L jest zdewastowany i należałoby go wyremontować, nie nadaje się do zamieszkania. Podniósł także, iż nie przyznanie zasiłku celowego należy uznać nie tylko za przekroczenie granic uznania administracyjnego, ale przede wszystkim za naruszenie przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Przywołał szereg wyroków sądów administracyjnych na poparcie swojego stanowiska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania G. P., uznało zaskarżoną decyzję za prawidłową, nie znalazło podstaw do jej uchylenia lub zmiany. Wskazując, że celem pomocy społecznej nie jest przejęcie w całości i bezterminowo obowiązku utrzymywania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej (w tym materialnej), ale podejmowanie takich działań, które umożliwią tym osobom przezwyciężenie ich trudnej sytuacji i samodzielne zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych, a także integrację ze środowiskiem. Natomiast osoby korzystające z pomocy społecznej - w myśl art. 4 ustawy o pomocy społecznej - są zobowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, czego G. P. nie czyni. Zasiłki celowe mogą być przyznawane osobom spełniającym ustawowe kryteria w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż mimo spełnienia wyżej wskazanych kryteriów zasiłek celowy nie musi zostać przyznany względnie może być przyznany w wysokości niższej niż oczekuje tego osoba korzystająca ze świadczeń pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał, że G. P. od 2002 r. jest objęty pomocą ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Systematycznie przyznawane są mu zasiłki celowe, pobiera także zasiłek stały. Niemniej jednak nie podjął negocjacji odnośnie zawarcia kontraktu socjalnego, a sugestie zawarcia takiego kontraktu traktuje, jako nękanie ze strony MOPS. G. P. od szeregu lat wynajmuje pokój w hotelu pracowniczym, a miesięczna opłata za wynajem pokoju wynosi 600 zł. Organ odwoławczy nie neguje, iż G. P. znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, gdyż jedynym jego stałym źródłem dochodu jest zasiłek stały w aktualnej kwocie 417 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 30 zł, niewielki zaś dochód z czynszu najmu dwóch lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku w L jest zajęty przez komornika na poczet zaległych alimentów należnych synom G. P., jednakże zdaniem organu nie może G. P. oczekiwać wyłącznie zaspokajania w całości żądań dotyczących przyznawania mu pomocy społecznej w formie pieniężnej, przy jednoczesnym braku chęci do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący posiada 3 lokale mieszkalne w L, dzięki którym byłby w stanie przezwyciężyć swoje trudności życiowe. W ocenie Kolegium trafna jest ocena organu l instancji, że skarżący nie podejmuje żadnych działań, które mogłyby się przyczynić do poprawy jego sytuacji materialnej. Działania MOPS idące w kierunku wykorzystania nieruchomości w L nie mogą być uznane jako niekorzystne rozwiązanie, a wykorzystanie własnego lokalu nie jest równoznaczne ze wskazaniem, że winien G. P. opuścić Gminę. Na terenie gminy znajduje się bezpłatna noclegownia, jak i przytuliska dla mężczyzn. Istnieje również możliwość najmu lokalu na wolnym rynku - przy wykorzystaniu środków pozyskanych dzięki posiadanym zasobom w L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy miało na względzie, iż - mimo braku współpracy – G. P. nie zostaje pozbawiony w całości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a jedynie ich wysokość w miesiącu maju 2012 r. zostaje ograniczona. Osoby korzystające z pomocy społecznej nie mogą oczekiwać, iż każde ich żądanie zostanie zaspokojone w całości, zwłaszcza w sytuacji, gdy posiadają pewne zasoby majątkowe, a jednocześnie nie są zainteresowane podjęciem działań zmierzających do efektywnego wykorzystania tych zasobów, a wszelkie sugestie pracowników ośrodka pomocy społecznej, co do ewentualnych możliwości usamodzielnienia się traktują, jako formę nękania. G. P. w skardze zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 3 oraz art. 39 ust. 1, ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego podniósł, iż jest chory na cukrzycę, w związku, z czym musi więcej wydawać środków na żywność. Ośrodek Pomocy Społecznej nie tylko nie pomaga mu, ale poniża go, sugerując, że może przenieść się do noclegowni lub przytuliska. Jest nękany kontraktem socjalnym, którego mu nie przedstawiono, a z kolei i nie ustosunkowano się do wypełnionego przez niego formularza kontraktu. Wskazał, iż zaskarżona decyzja nie uwzględnia wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dotyczących zasiłków okresowych i celowych uchylających decyzję SKO i MOPS z dnia 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 902/09, sygn. akt III SA/Kr 1004/09, z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt: III SA/Kr 424/11, III SA/Kr 469/11, z dnia 20 czerwca 2012 r. sygn. akt: 1024/11, SA/Kr 537/11, III SA/Kr 727/11 oraz z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1517/11-1523/11. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r, poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Nie zostały naruszone przepisy prawa wskazane w skardze. Podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie był art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do skargi należy mieć na uwadze fakt, że G. P. jest właścicielem 3 lokali mieszkalnych i przynajmniej w jednym z nich mógłby zamieszkać. W tych warunkach nie może być mowy o niezaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych. Sąd w niniejszym składzie w pełni aprobuje i przyjmuje za własne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowane w wyroku z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. I OSK 1498/10 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Krakowie z dnia 14 kwietnia 2010 r. sygn. III SA/Kr 1003/09 w sprawie analogicznej jak przedmiotowa, ale dotyczącej innego okresu czasu. Stwierdzić należy, iż nie są zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego ustawy o pomocy społecznej. W świetle art. 2 ust. 1 powołanej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten przewiduje zastosowanie pomocy społecznej przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek: występowanie trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Najczęstsze powody powstania tych sytuacji określa art. 7 cyt. ustawy. Ocena sytuacji należy do pracowników organów pomocy społecznej, którzy zajmują się ukierunkowaniem wsparcia. Natomiast druga przesłanka przyznania pomocy, wynikająca z zasady subsydialności odnosi się do niemożliwości samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna jest nienależna wówczas, gdy jednostka (rodzina) nie wykorzystuje własnych uprawnień, zasobów i możliwości, bo ich nie ma lub gdy nie potrafi zrobić z nich użytku. Bierność potencjalnego świadczeniobiorcy w wykorzystywaniu własnych możliwości i uprawnień może stanowić przesłankę odmowy przyznania pomocy. Z kolei art. 3 cyt. ustawy o pomocy społecznej określa kolejne zasady i cele pomocy społecznej. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 7 omawianej ustawy, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach instytucji pomocy społecznej. Ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody. Trzeba mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Podkreślić należy, iż uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości jaką uzna za zasadną. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają, bowiem charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Na subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej wskazał także Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt SK 15/01 ( OTK ZU nr. 8, poz. 252) stwierdził, że brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej. Pomoc ta nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu służące zaspokajaniu najbardziej nawet uzasadnionych potrzeb bytowych. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 39 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Niewątpliwie żądanie przyznania pomocy m.in. na zaspokojenie potrzeby mieszkaniowej mieści się w katalogu potrzeb, na zaspokojenie, których może być on przyznany. Nie oznacza, to jednak, że wniosek o jego przyznanie złożony przez osobę, która nie przekracza kryterium dochodowego zostanie jej przyznany. Przyznanie zasiłku celowego nie ma, bowiem charakteru obligatoryjnego. Jest to świadczenie fakultatywne zarówno w zakresie jego przyznania jak i wysokości. Wskazać należy, iż przepis ten nie może być interpretowany z pominięciem innych przepisów powołanej ustawy, w tym art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 omawianej ustawy. W świetle powołanego przepisu potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Organy orzekające w niniejszej sprawie wykazały zasadność odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego na dofinansowanie opłat za hotel. W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji wskazano wysokość i strukturę osiąganych przez skarżącego dochodów, a także aktualne koszty związane z zakwaterowaniem go w hotelu pracowniczym. W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, jak wyżej wskazano, że skarżący jest właścicielem 3 lokali mieszkalnych w L. Należy zaaprobować stanowisko organów, że w sprawie nie wystąpił brak zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego, który uzasadniałby przyznanie mu zasiłku celowego na dofinansowanie do opłaty za hotel. Fakt, iż skarżący jest osobą chorą na cukrzycę i leczy się nie miał znaczenia w tej sprawie. Subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej, o którym była mowa na wstępie przesądza bowiem, iż w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie potrzeby mieszkaniowej, a legitymuje się prawem własności do lokalu mieszkalnego, to jest ona w stanie pokonać dotyczące tej kwestii trudności życiowe wykorzystując własne zasoby i możliwości. Kontrolując więc orzeczenia organów obu instancji w tej sprawie, Sąd stwierdził, że przy ich wydawaniu nie doszło do przekroczenia ram uznania administracyjnego. Istotą zasiłku celowego z art. 39 ustawy o pomocy społecznej jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej. Skoro organy ustaliły bezsprzecznie, że skarżący jest właścicielem 3 lokali mieszkalnych w kamienicy w L, a wskutek tego ma potencjalną możliwość w nich zamieszkania, to stwierdzenie przez organy, że nie zaistniała przesłanka niezaspokojonej potrzeby mieszkaniowej, jako jednej z podstawowych potrzeb bytowych, jest oceną trafną. Skarżący podnosi okoliczność, iż budynek w L jest zdewastowany i nie nadaje się do zamieszkania, ale ten argument jest nieprzekonywujący skoro w budynku tym niewątpliwie mieszkają lokatorzy, poza tym skarżący nie domagał się pomocy finansowej na remont, ale pokrycie opłaty za hotel. Powyższe przesądza o tym, że organy pomocy społecznej władne były w tym przypadku podjąć wobec skarżącego, na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, decyzję negatywną i w sposób wystarczający ją uzasadniły. Organy nie naruszyły art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które by mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ustaliły, że zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania skarżący żądał, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście zbędne. Wykładnia przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie pozostawia bowiem żadnych wątpliwości, że to w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznane świadczenia w formie zasiłku celowego. W świetle powyższego w sprawie nie ma znaczenia czy skarżący chciał, czy nie chciał skorzystać z kontraktu socjalnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzekł, na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).