III SA/Kr 165/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J. D. kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Zaskarżoną przez H. M. (dalej skarżącego) decyzją z dnia 15 grudnia 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 627 ze zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. nr [...] orzekającą o skierowaniu skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prokurator Prokuratury Rejonowej zwrócił się pismem z dnia 14 grudnia 2015 r. do organu I instancji o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego na celu skierowanie skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, powołując się na okoliczność prowadzenia wobec skarżącego przez Sąd Rejonowy Wydział III Rodzinny i Nieletnich postępowania pod sygn. akt [...] o zastosowanie obowiązku leczenia odwykowego. Skarżący został przebadany przez biegłych lekarzy psychiatrów, którzy w opinii stwierdzili uzależnienie od alkoholu i konieczność podjęcia leczenia w warunkach stacjonarnych. Prezydent Miasta wszczął w dniu 29 grudnia 2015 r. postępowanie z urzędu w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Postępowanie zakończyło się wydaniem w dniu 12 października 2016 r. decyzji o nr [...] orzekającej o skierowaniu skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami z powodu otrzymania informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych o istnieniu uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Organ podjął rozstrzygnięcie na podstawie treści opinii sądowo -psychiatrycznej przesłanej przez Prokuraturę Rejonową, z której wynikało, że skarżący jest osobą uzależnioną od alkoholu. Odwołując się od powyższej decyzji skarżący zaprzeczył, by nadużywał alkoholu. Zaznaczył, że nigdy nie prowadził pojazdu po użyciu alkoholu. Uznał, że pochodzące od żony informacje o problemie alkoholowym wynikają z jej starań o świadczenia z pomocy społecznej. Jest osoba chorą z objawami od roku 2009 depresji. On sam podejmuje szereg starań o rozwój rodziny: wybudował dom i wychował trójkę dzieci. Ponadto posiada liczne schorzenia: miał dwa razy złamany kręgosłup, cierpi na osteoporozę, astmę oskrzelową a od roku 2012 ma przyznaną grupę inwalidzką. Do odwołania załączył orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że zgodnie z przepisem art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Zgodnie z art. 99 ust.1 pkt 2 lit. b starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badania lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zapisy ustawy precyzuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2014 r., poz. 949). Kolegium zwróciło uwagę na okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy, zwłaszcza na opinię biegłych lekarzy psychiatry i psychologa z dnia 4 grudnia 2013 r., z której wynikało, że u skarżącego występuje zespół uzależnienia od alkoholu i wymaga on leczenia choroby alkoholowej. Stwierdzono występowanie 6 na 6 przejawów charakterystycznych dla choroby alkoholowej, między innymi upośledzoną zdolność kontroli nad zachowaniem związanym z przyjmowaniem substancji. W konsekwencji stwierdzono, że skarżący jest głęboko uzależniony od alkoholu (faza chroniczna zespołu uzależnienia) i nie ma umiejętności radzenia sobie z głodem alkoholowym. Wymaga leczenia na etapie podstawowym w warunkach stacjonarnych. Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt [...] orzeczono w stosunku do skarżącego obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu przeciwalkoholowemu. Postanowieniem Sądu z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt [...], umorzono postępowanie wykonawcze ze względu na to, że upłynęły dwa lata od daty uprawomocnienia się orzeczenia o zastosowaniu obowiązku leczenia uczestnika. W ocenie Kolegium zachodzą w sprawie uzasadnione podejrzenia w rozumieniu art. 99 ust 1 ustawy o kierujących pojazdami co do możliwości wpływania stanu zdrowia, w jakim znajduje się skarżący na zdolność do kierowania pojazdami. Występują przestanki ku temu, iż stan zdrowia może, ale nie musi (gdyż to ocenią specjaliści) wpływać na zdolność kierowania pojazdami. Stwierdzenie istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy przy tym do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje odpowiednie przewidziane prawem orzeczenie. Decyzja o skierowaniu na badania nie ogranicza praw skarżącego i nie powoduje jego utraty. Uzasadnieniem określenia przez ustawodawcę okoliczności, które stanowią przesłanki do skierowania na badania w przypadku wątpliwości co do stanu zdrowia osoby, której przyznano uprawnienia do kierowania pojazdami jest ochrona zdrowia i życia ludzkiego. Nie jest istotne, czy wątpliwości co do stanu zdrowia pojawiły się w związku z czynnościami związanymi z uczestniczeniem w ruchu drogowym, czy też, tak jak w niniejszej sprawie z inną aktywnością danej osoby. Podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jest wiarygodna informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia kierującego pojazdem wskazująca z dużą dozą prawdopodobieństwa na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. W niniejszej sprawie w sposób należyty udokumentowano okoliczności, które mogą wpływać na zdolność do kierowania pojazdami. Wynikają one z dokumentów dotyczących stanu zdrowia, z których wynika uzależnienie od alkoholu kierowanego na badania lekarskie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zaprzeczył w niej ponownie uzależnieniu od alkoholu, a wszystko to jest zmyślone przez jego żonę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 1 czerwca 2017 r. ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu wniósł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzasadniając go tym, ze skarżący nie jest osobą majętną, nie posiada oszczędności, ma skromny dochód w postaci renty, natomiast skierowanie go na badanie lekarskie wiązać się będzie z koniecznością opłacenia tego badania w wysokości 200 zł, co dla osoby funkcjonującej w gospodarstwie domowym, w której dochód na jednego członka wynosi 690,33 zł jest sumą znacznie obciążającą. Zapłacenie tej sumy wiązać się więc będzie z koniecznością nieopłacenia rachunków za media, zakupu pożywienia, czy części leków, co spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Sąd na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. wydał postanowienie o oddaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpatrując sprawę, zważył, co następuje: I Sąd oddalając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji doszedł do przekonania, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Podnieść należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że wykonanie badań lekarskich spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Podkreślić należy, że decyzja w przedmiocie skierowania na badania lekarskie - sama w sobie - nie oznacza pozbawienia skarżącego uprawnienia do kierowania pojazdami. Wykonanie tej decyzji, czyli sam fakt poddania się badaniom lekarskim, nie rodzi więc niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Badania takie mają bowiem na celu jedynie ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Ewentualną konsekwencją poddania się badaniom w sytuacji stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem jest decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Wobec tego nie mogły odnieść zamierzonego skutku argumenty pełnomocnika skarżącego z urzędu dotyczące konieczności poniesienia, przez skarżącego w jego sytuacji materialnej, kosztów badania lekarskiego, jeżeli się nawet zważy rozmiar wskazanych skutków finansowych. Ponadto, nawet w tym względzie nie wykazano w sposób dostateczny, że ich poniesienie, rzeczywiście zaważy na finansach rodziny skarżącego w taki sposób, że będzie to stan nieodwracalny. Z reguły poniesienie ciężarów finansowych nie wywołuje takiego stanu, ale nawet uznając, że mogło by do takiego stanu dojść, to nie wykazano jakie są wydatki skarżącego i w związku z tym uwzględniając konieczność poniesienia przez niego kosztów badania lekarskiego w wysokości 200 zł, nie wykazano ile po odjęciu tej sumy pozostaje środków do dyspozycji skarżącego i jego rodziny przy uwzględnieniu kwoty wydatków. Mając powyższe na uwadze Sąd zatem wniosek oddalił. II Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 99 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami). Zgodnie z przepisem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W myśl natomiast art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega między innymi osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Badanie to przeprowadza się na podstawie skierowania (art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami), wydanego przez starostę w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli u kierowcy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Stosownie z kolei do treści art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję o skierowaniu na badania z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a, lub na podstawie zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy - art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o kierujących pojazdami. Wykładnia wskazanych powyżej przepisów prowadzi zatem do wniosków, że z powyższych regulacji prawnych jednoznacznie wynika administracyjnoprawny nakaz poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia tylko wówczas, gdy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Okoliczności ustalone przez organ muszą z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu. Przeciwwskazania te powinny zostać zweryfikowane podczas badania lekarskiego. Podkreślić przy tym należy z całą stanowczością, że istotą postępowania administracyjnego w zakresie skierowania kierowcy na badanie lekarskie nie jest sama weryfikacja jego stanu zdrowia. To wyłącznie wystąpienie przesłanki, związanej z zaistnieniem uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy obliguje organ administracji do wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Trafnie stwierdza WSA w Kielcach w wyroku z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 385/16, że: "Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo istnienia takich przeciwwskazań. (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r. o sygn. akt I OSK 1051/16, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu." Podzielić więc należy pogląd, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W tym przypadku informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego organy uzyskały na podstawie wskazanych okoliczności i przesłanej dokumentacji przez Prokuraturę Rejonową. Z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 4 grudnia 2013 r. wynika, że rozpoznano u skarżącego występowanie zespołu uzależnienia od alkoholu. Stwierdzono występowanie 6 na 6 przejawów charakterystycznych dla choroby alkoholowej, między innymi upośledzoną zdolność kontroli nad zachowaniem związanym z przyjmowaniem substancji. W konsekwencji stwierdzono, że skarżący jest głęboko uzależniony od alkoholu (faza chroniczna zespołu uzależnienia) i nie ma umiejętności radzenia sobie z głodem alkoholowym. Wymaga leczenia na etapie podstawowym w warunkach stacjonarnych. Wobec tego nie można skutecznie, zdaniem Sądu, zarzucić organom orzekającym niewłaściwej oceny tego wystarczającego dla wydania decyzji z art. 99 ustawy o kierujących pojazdami o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie, materiału dowodowego. Racje ma SKO, podnosząc, że celem badań jest bowiem jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2014 r. o sygn. akt I OSK 584/13), a decyzja o skierowaniu na takie badania lekarskie ma na celu ochronę zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego przed następstwami złego stanu zdrowia kierującego pojazdem. Dopiero negatywna ocena stanu zdrowia skarżącego przez upoważnionych lekarzy będzie stanowić w konsekwencji podstawę do pozbawienia go uprawień do kierowania pojazdami. Wobec tego nie mogła odnieść zamierzonego skutki argumentacja skargi. W ocenie Sądu, wiadomości zawarte w udostępnionej organowi opinii sądowo-psychiatrycznej, stanowią wiarygodną informację - co nie tylko może, ale i musi stanowić podstawę do wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Wyjaśnić po raz kolejny należy, że skierowanie na badania lekarskie może nastąpić już wówczas, gdy jest, co należy z całą mocą podkreślić, prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Zwrócić należy zatem uwagę, że ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym do tego lekarzom, którzy przeprowadzą w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy stosowne badania i ocenią, czy skarżący jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Organy nie naruszyły więc ani postanowień artykułów 7, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). W uzasadnieniach decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. zawarte zostały wystarczające motywy podjętych rozstrzygnięć ze wskazaniem powodów uznania opinii sądowo – psychiatrycznej i innych wskazanych dowodów za wiarygodne. W żaden sposób nie można się dopatrzeć w działaniach orzekających organów niewłaściwej interpretacji i zastosowania przepisów art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Wskazane przez organy rozumienie tych przepisów jest bowiem zgodne z przedstawioną powyżej ich sądową wykładnią, zatem również i w tym zakresie argumenty skargi okazały się nieuzasadnione. Wobec powyższego skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.