III SA/Kr 1660/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (Spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2013 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata P. P. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art.: - 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267); - art. 3 ust. 4, 8 ust. 1 pkt 3 , 7 pkt 4 , 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.2013.182) - decyzją z dnia 1 października 2012r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2012 r. znak [...] o odmowie przyznania skarżącej K. J. zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłaty mieszkaniowe, wyprawkę do szkoły i drobne naprawy. Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny ustalony przez organy : skarżąca pismem z dnia 10 lipca 2012r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie jej na miesiąc lipiec 2012r. zasiłku celowego na zaspokojenie potrzeb domowych jak opłaty, żywność, wyprawkę do szkoły i drobne naprawy np. rower dziecka. Burmistrz Miasta odmawiając przyznania zasiłku celowego w motywach swej decyzji podniósł , że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono , iż skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, wspólnie mieszka i gospodaruje wraz z córką , uczennicą szkoły podstawowej ; skarżąca posiada lekki stopień niepełnosprawności i jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna , bez prawa do zasiłku , a nadto bierze udział w szkoleniu w ramach aktywizacji osób niepełnosprawnych. Organ ustalił również sytuację dochodową rodziny w miesiącu czerwcu 2012r. stwierdzając , że dochód rodziny skarżącej jest niższy od ustawowego kryterium dochodowego , a zatem przysługuje ww. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej , również i z powodu występującego w rodzinie bezrobocia. Niemniej jednak organ stwierdził , że skarżąca jest objęta pomocą społeczną już od 2010 r. i na chwilę orzekania otrzymała pomoc w formie obiadów w szkole dla córki (równoważną kwocie 258 zł), z tytułu zasiłku celowego w kwocie 300 zł, z tytułu zasiłków okresowych kwotę 883,40 zł, co w sumie – za okres od stycznia do czerwca 2012r. - daje kwotę 1.441,40 zł, tj. średnio na miesiąc 240,23 zł . Organ podniósł , że skarżąca odmówiła pomocy w formie obiadów w szkole , nie podając przyczyn , a nadto informując organ o pożyczkach otrzymywanych od znajomych zamieszkałych w Stanach Zjednoczonych , odmówiła wskazania kwot oraz danych tych osób. Organ wyjaśnił , że odmowa udzielenia skarżącej wnioskowanej pomocy wynika także z porównania sytuacji skarżącej z innymi beneficjentami pomocy społecznej na terenie miasta i gminy G oraz z ograniczonych możliwości finansowych organu pomocy społecznej . Pomoc udzielona dotychczas rodzinie skarżącej jest wyższa od średniej pomocy świadczonej innym rodzinom na terenie objętym zakresem działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca opisała swoją trudną sytuację finansową spowodowaną niskim dochodem i koniecznością regulowania bieżących wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz zakupem żywności , środków czystości , a także obuwia i książek dla dziecka. Skarżąca podniosła również , że przez wiele lat pracowała , a teraz, gdy jest osobą bezrobotną , nadal stara się podnosić swoje kwalifikacje zawodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej podzieliło ustalenia faktyczne tego organu oraz wnioski wynikające z analizy sytuacji finansowej i bytowej skarżącej . Organ odwoławczy przyznał , że rodzina skarżącej znajduje się w bardzo trudnej sytuacji , jednak podniósł , iż na terenie Miasta G zamieszkują inne osoby i rodziny, niejednokrotnie wielodzietne, które również borykają się z problemami finansowymi i oczekują na pomoc , dlatego organ dysponując ograniczonymi środkami pieniężnymi na pomoc społeczną jest w stanie udzielić pomocy tylko tak często i w takim rozmiarze, który mieści się w granicach jego możliwość finansowych . Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca napisała , że nie zgadza się z rozstrzygnięciami organów obu instancji i stwierdziła , że dokładne wyjaśnienia złoży przed tut. Sądem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.2002.153.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 .). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. Kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem powyższych kryteriów doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ww. ustawy o pomocy społecznej , a w szczególności art.39 tej ustawy , który stanowi , że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności , leków i leczenia , opału , odzieży , niezbędnych przedmiotów użytku domowego , drobnych remontów i napraw w mieszkaniu , a także kosztów pogrzebu. Z przytoczonego przepisu wynika , że zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym , które organ pomocy społecznej musi przyznać , gdy wnioskodawca spełnia określone ustawą kryteria. Świadczenie to ma charakter fakultatywny , gdyż świadczenie to może , lecz nie musi być przyznane nawet wówczas , gdy wnioskodawca spełnia kryteria ustawowe. Ustawodawca w redakcji wskazanego przepisu użył pojęcia " może" , co oznacza , że przyznanie zasiłku celowego oparte jest na uznaniu organu. Podnieść należy , że uznanie administracyjne obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy , ale także przesłanki warunkujące jej wysokość , a zatem ilość środków przeznaczonych na pomoc społeczną , ilość rodzin i osób ubiegających się o tę pomoc oraz hierarchię potrzeb , na które środki z pomocy społecznej mają być przeznaczone. Rozstrzygając sprawy w zakresie przyznania zasiłku celowego, przyznanie tego świadczenia , jak i odmowa jego przyznania może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a uzasadnienie decyzji winno wyczerpująco przedstawiać motywy , którymi kierował się organ. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające przeprowadziły wnikliwe postępowanie wyjaśniające , które potwierdziło , że rodzina skarżącej znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej . Organy ustaliły , że kwota dochodu rodziny skarżącej w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o pomoc , to jest w miesiącu czerwcu 2012r. , wynosiła 483,67 zł i była niższa od ustawowego kryterium dochodowego dwuosobowej rodziny wynoszącego 702,00 zł. Okolicznością bezsporną jest zatem , że rodzina skarżącej spełnia kryterium dochodowe , od którego uzależniona jest pomoc społeczna i ma prawo do świadczeń z tej pomocy. Podkreślić jednak należy , że formalne spełnienie kryteriów uprawniających do przyznania pomocy społecznej nie oznacza , że pomoc taka musi być udzielona. Wiadomo Sądowi z urzędu , i na co powołują się organy w swych decyzjach , pomoc taka może być udzielona , gdy mieści się w możliwościach finansowych organu . W orzecznictwie administracyjnym ugruntowany jest pogląd , iż przyznanie pomocy społecznej uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego oczekiwań , lecz organ rozpatrujący wniosek w tym zakresie musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej , a zatem koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również do uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy , jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 2012r. , sygn. I OSK 1795/11 (Lex nr 1145072) wyraził pogląd , że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych , właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej . Uznanie takie uzależnione jest od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią. W rozpatrywanej sprawie Sąd podziela powyższy pogląd . Jak wynika z akt niniejszej sprawy, odmowa przyznania skarżącej zasiłku celowego była spowodowana ograniczonymi możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej, który świadczy tę pomoc dla wielu osób i rodzin zamieszkałych na terenie objętym zakresem działania tego organu. Podnieść należy , że organ ten nie pozostaje obojętny na potrzeby skarżącej , która była objęta pomocą od 2010 roku , a w roku 2012 otrzymywała różnego rodzaju świadczenia , przy czym wysokość tych świadczeń była wyższa od przeciętnej pomocy udzielanej innym rodzinom i osobom , także znajdujących się w trudnej sytuacji i uprawnionych do tej pomocy. Z doświadczenia życiowego wiadomo , że zakres świadczonej pomocy społecznej jest zawsze ograniczony możliwościami finansowych organów . Orzekające w niniejszej sprawie organy w uzasadnieniach swych decyzji przedstawiły powody odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego zasiłku celowego wskazując na ograniczone możliwości finansowe , przyznanie skarżącej innych świadczeń z pomocy społecznej , ale również na odmowę przyjęcia przez skarżącą pomocy w formie obiadów w szkole dla córki i brak współpracy skarżącej w wyjaśnieniu jej sytuacji finansowej poprzez odmowę udzielenia informacji co do osób i kwot pożyczanych od znajomych zamieszkałych za granicą . Zauważyć jednak należy , że skarżąca , jak oświadcza, przez wiele lat pracowała , a obecnie będąc osobą bezrobotną i bez prawa do zasiłku , podnosi swoje kwalifikacje zawodowe , co oznacza , że nie jest osobą bierną , lecz stara się we własnym zakresie przezwyciężać trudną sytuację życiową. Reasumując należy stwierdzić , że organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy , dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od których w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego i z należytą starannością uzasadniły powody, które zadecydowały o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. Rozstrzygnięcie z pkt. II wyroku uzasadnia art.250 ww. ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2012r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461).