III SA/Kr 1694/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Grażyna Danielec (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 14 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala. Decyzją z dnia [...] 2012 r. (Nr [...]) na podstawie art. 104 §1 i 2 kpa oraz art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – choroby skóry: alergicznego kontaktowego zapalenia skory wymienionej w poz. 18/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869) u J. B. Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez J. B., decyzją z dnia 14 września 2012 r. ([...]) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz §8 ust. 1 i §11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869) Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podał co następuje: J. B. pracował w następujących zakładach: -[...] Zakłady Usługowe [...] Spółdzielnia Pracy w K, ul. [...] (obecnie zlikwidowany) od 04.10.1976 r. do 30.11.1977 r. na stanowisku uczeń OHP stolarz, - [...] Przedsiębiorstwo [...] w K (obecnie [...] Przedsiębiorstwo [...] S.A. w K Al. [...]) od 21.10.1983 r. do 07.04.1984 r. na stanowisku pomocnik palacza, A Oddział Robót Budowlanych w K ul. W (obecnie zlikwidowany) od 15.05.1984 r. do 30.11.1992 r. na stanowisku blacharz, Firma Budowlana J. K. Sp. J. S od 01.07.1993 r. do 03.01.1995 r. na stanowisku blacharz-dekarz, Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w K, ul. K od 10.11.1999 r. do nadal na stanowisku gospodarz domu, gdzie wykonuje prace porządkowe. Na podstawie przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego oceny narażenia zawodowego z dnia 18.04.2012 r. ustalono, że J. B. na swoim stanowisku pracy w Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K pracuje w kontakcie z czynnikami alergizującymi, czyli środkami czyszcząco-myjącymi: proszek do czyszczenia I, płyn L, emulsja PCV P, proszek do prania, płyn do dezynfekcji D, płyn do szyb W oraz wapno chlorowane. J. B. badany był w Ośrodku Medycyny Pracy, który wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] 2011 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby skóry pochodzenia zawodowego pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Nie stwierdzono bowiem zmian na skórze o typowych dla alergicznego kontaktowego zapalenia skóry lokalizacji i morfologii. Analiza wykonanych badań alergologicznych - w tym ujemnych testów skórnych z alergenami zawodowymi (płyn do mycia szyb W płyn do dezynfekcji D, proszek do czyszczenia, płyn L, emulsja PCV "P", emulsja PCV "B", proszek do prania, wapno chlorowane), nie daje to bowiem podstaw do stwierdzenia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy, a tym samym do rozpoznania choroby zawodowej. W trybie odwoławczym J. B. został skierowany na ponowne badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W dniu [...] 2012 r., Instytut wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazał, że w badaniu dermatologicznym stwierdzono małe nasilenie zmian skórnych pod postacią wyprysku o charakterze pogrubienia, suchości skóry z pojedynczymi pęknięciami skóry nad stawami międzypaliczkowymi i śródręcznopaliczkowymi. Przeprowadzona diagnostyka alergologiczna nie wykazywała jednak cech atopii. Wartości całkowitego stężenia przeciwciał klasy IgE w surowicy były w normie. Uzyskano dodatnie wyniki punktowych testów skórnych z powszechnymi alergenami środowiskowymi: D.pteronyssinus (+++), D.farinae (+++) oraz pleśniami (+). Pozostałe skórne testy punktowe wypadły ujemnie. Wykonany test śródskórny z bawełną także wypadł ujemnie. Również wyniki wszystkich wykonanych testów płatkowych (zestaw standardowy, gumy, detergenty, rozpuszczalniki, środki czyszcząco-myjące, w tym próbki otrzymane od pracodawcy - stosowane w pracy przez badanego) wypadły ujemnie. Dodatnie wyniki punktowych testów skórnych wskazują na obecność I typu reakcji immunologicznej. Natomiast w patomechanizmie alergicznego kontaktowego zapalenia skóry bierze udział IV typ reakcji immunologicznej, którego obecność nie potwierdzono u badanego - ujemne wyniki kontaktowych testów skórnych. Instytut wskazał, iż biorąc pod uwagę wywiad chorobowy, narażenie zawodowe oraz ujemne wyniki testów płatkowych z potencjalnymi alergenami zawodowymi, nie ma podstaw do rozpoznania u J. B. alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego. Wyniki oceny narażenia zawodowego oraz orzeczenia lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego były podstawą do wydanej przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzji z dnia [...] 2012 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Od powyższej decyzji J. B. wniósł odwołanie, w którym podniósł, że w październiku 2011 r. miał zabieg operacyjny i do początku 2012 r. przebywał kolejno na zwolnieniu lekarskim i urlopie wypoczynkowym. Przez ten okres nie miał kontaktu z czynnikami alergizującymi i stosował zalecone maści na zmiany skórne zawierające sterydy. Wedle skarżącego miało to mieć wpływ na wiarygodność testów skórnych przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Pismem z dnia 2.07.2012 r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wyjaśnił, że przed rozpoczęciem obserwacji J. B. został poinformowany o konieczności odstawienia na 2 tygodnie leków z grupy sterydów, p/histaminowych i kromoglikanów, zaś w dniu przyjęcia na obserwację pacjent podał jakie leki stosuje. Były to: metocard1allupol (leki bez wpływu na wyniki testów, kontynuowane w trakcie obserwacji) oraz leki stosowane miejscowo, z tym, że w przypadku tych ostatnich J. B. podał zaprzestanie stosowania maści robionych ze sterydami na 2 tygodnie przed przyjęciem do Instytutu (adnotacja w karcie testów). W trakcie pobytu również nie zalecano u badanego żadnych leków mogących mieć wpływ na wyniki testów. W wyniku przeprowadzonych testów uzyskano wyniki potwierdzające brak ewentualnego wpływu leków przeciwalergicznych na wyniki testów. Wskazał Instytut, że uzyskane wyniki są zbieżne z wynikami testów skórnych przeprowadzonych w Poradni Alergologicznej w grudniu 2010 r., gdzie również stwierdzono dodatnie testy tylko z roztoczami, a ujemne testy kontaktowe, w tym z alergenami zawodowymi. Co się zaś tyczy podnoszonego przez J. B. argumentu o przerwie w wykonywaniu pracy i wpływu tej przerwy na wyniki testów, organ wyjaśnił, że nie jest to zarzut zasadny, gdyż przerwa ta była zbyt krótka dla ewentualnego wygaszenia reakcji alergicznych w przypadku przewlekłego alergicznego zapalenia skóry. Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej. Następstwem wykonanego tam badania jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej rozpoznania wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Bez wskazanych wyżej opinii lekarskich, bądź sprzecznie z tymi opiniami organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej nie zawierającej przekonywującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. J. B. pracując w Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K na swoim stanowisku pracy ma kontakt z czynnikami, które mogą mieć działanie alergizujące. Jednakże ujemne wyniki kontaktowych testów skórnych z potencjalnymi alergenami zawodowymi w obu jednostkach orzeczniczych nie dają podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Stwierdzone zaś u J. B. uczulenie na roztocza kurzu domowego oraz pleśni nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Zarówno Ośrodek Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego właściwe do orzekania w sprawach chorób zawodowych wydały zgodne ze sobą orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u J. B. choroby zawodowej, uzasadniając je w sposób jednoznaczny. Na powyższą decyzję J. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniósł skarżący, że dwutygodniowy okres zaprzestania stosowania maści sterydowych jest zbyt krótki, aby wyniki przeprowadzonych badań były wiarygodne i mogły stanowić podstawę do wydania decyzji oraz, że pomimo stwierdzenia zmian na skórze i jej suchości nie pobrano naskórka do badań. Dodał, że zaskarżona decyzja w ogóle nie odnosi się do wskazanych przez skarżącego argumentów o narażaniu jego zdrowia przez niezapewnienie przez pracodawcę podstawowych środków ochrony osobistej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W niniejszej sprawie bezsporną jest okoliczność istnienia w środowisku pracy skarżącego czynników alergizujących w postaci środków czyszcząco-myjących, narażających na powstanie choroby zawodowej, jednak przeprowadzone dwukrotnie badania lekarskie nie wykazały istnienia choroby skóry pochodzenia zawodowego pod postacią kontaktowego zapalenia skóry. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] 2011 r. Ośrodek Medycyny Pracy nie stwierdził u pacjenta zmian na skórze o typowej dla alergicznego kontaktowego zapalenia skóry lokalizacji i morfologii. Analiza wykonanych badań nie dała podstaw do stwierdzenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy, co wskazywało na brak podstaw do rozpoznani choroby zawodowej. Również w orzeczeniu lekarskim z dnia 28 marca 2012 r., Instytut Medycyny Pracy orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Dodatnie wyniki punktowych testów skórnych wskazały na obecność I typu reakcji immunologicznej, zaś "w patomechanizmie alergicznego kontaktowego zapalenia skóry bierze udział IV typ reakcji immunologicznej", którego obecności nie potwierdzono u badanego. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy administracyjne odmawiając stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, prawidłowo uznały te orzeczenia lekarskie za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o braku choroby zawodowej. Nie każde bowiem stwierdzone u pacjenta schorzenie jest chorobą zawodową, przepisy wymagają dodatkowo, by było ono spowodowane czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. Wydane w niniejszej sprawie decyzje zarówno organu I jaki II instancji są więc zgodne z prawem materialnym. Także przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo. Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez Inspektora Sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji. Przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Wydane w niniejszej sprawie opinie biegłych są jednoznaczne i wzajemnie spójne, nie budzą wątpliwości. Dlatego też uznać należy, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji administracyjnych zostało przeprowadzone prawidłowo, a decyzje oparte zostały na opiniach lekarskich zawierających przekonywujące uzasadnienie. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty podnoszone w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. O sposobie wykonywania badań jak i o warunkach badania decydują bowiem lekarze specjaliści. Jeśli zaś chodzi o podnoszoną przez skarżącego kwestię naruszenia przez pracodawcę zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, to sprawa ta winna być objęta odrębnym postępowaniem i nie mieści się w granicach przedmiotowej sprawy. Mając powyższe na uwadze, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ orzekający, na mocy art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.