III SA/Kr 1705/12
WyrokWSA w Krakowie2013-11-19
Skład orzekający: Dorota Dąbek, Janusz Kasprzycki, Tadeusz Wołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków dotyczących gleboznawczej klasyfikacji działki ewidencyjnej, która jest oznaczona jako las, mimo braku zezwolenia na zmianę jej przeznaczenia na użytek rolny lub wyłączenie z produkcji leśnej?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły wprowadzenia zmian w gleboznawczej klasyfikacji działki oznaczonej jako las. Rozstrzygnięcie opiera się na rozróżnieniu między ewidencją gruntów a gleboznawczą klasyfikacją, podkreślając, że klasyfikacja gleboznawcza gruntów leśnych może być prowadzona tylko w obrębie kategorii gruntów leśnych, dopóki nie zostanie wykazane zezwolenie na zmianę ich przeznaczenia na użytek rolny lub wyłączenie z produkcji leśnej.Stan faktyczny
Skarżący J. K. i E. K. domagali się zmiany gleboznawczej klasyfikacji działki ewidencyjnej nr [...] z użytku leśnego (Ls) na inny, wskazując na problemy z utrzymaniem drzewostanu. Organy administracji (Starosta, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego) odmówiły wprowadzenia zmian, argumentując, że działka ma charakter leśny i klasyfikacja gleboznawcza może być prowadzona tylko w ramach tej kategorii, dopóki nie zostanie uzyskane zezwolenie na zmianę przeznaczenia. Skarżący podnosili błędy merytoryczne organów i marginalne potraktowanie ich zarzutów.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. K., E. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków skargę oddala.
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 września 2012 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, na podstawie art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz. U. 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm., zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2011 r., znak [...], orzekającą o odmowie wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu P miasto P zmiany gleboznawczej klasyfikacji dla działki ewidencyjnej nr [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Pismem z 5 października 2007 r. J. K. zwrócił się z prośbą do Starosty o aktualizację klasyfikacji gruntów na działkach ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w obrębie P uzasadniając, że utrzymanie lasów na tym terenie jest niemożliwe, gdyż w miarę wzrostu drzewostanu ulega on wiatrołomom oraz wyniszczeniu przez szkodniki. Teren ten w znacznym stopniu został wylesiony w okresach zimowych.
W związku z niedostarczeniem przez stronę dokumentacji z klasyfikacji gruntów, organ nie wydał decyzji o zmianie.
W dniu 10 września 2010 r. J. K. do swojego pierwotnego wniosku przesłał uzupełnienie, w którym zwrócił się o przywrócenie stanu według pierwotnej dokumentacji geodezyjnej. W kolejnym piśmie z 23 października 2010 r. J. K. poinformował o ograniczeniu zakresu aktualizacji tylko do działki nr [...].
Wydanie decyzji poprzedzone zostało wykonaniem czynności z zakresu gleboznawczej klasyfikacji gruntów. W protokole z klasyfikacji gruntów stwierdzono, że analizowana działka pozostaje bez zmian. Obszar działki porośnięty jest drzewostanem jodłowo - bukowym w domieszce świerk, grab itp. Na części lasu drzewostan przerzedzony, niskiej jakości, posusz i pnie po wiatrołomach, jednak charakter siedliska, ściółka, runo, podszyt, porost położenie (środek zwartego kompleksu leśnego) oraz funkcje kwalifikuje ten grunt jako użytek leśny.
Decyzją z dnia [...] 2011 r., znak: [...], Starosta orzekł zatem o odmowie wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu P miasto P zmiany gleboznawczej klasyfikacji dla działki ewidencyjnej nr [...].
Od takiego rozstrzygnięcia sprawy odwołanie złożyli J. K. i E. K. Odwołujący się wnieśli o anulowanie wydanej decyzji, gdyż w ich ocenie, treść jej odbiega od rzeczywistości, ogranicza możliwość rozwoju gospodarstwa oraz o wznowienie postępowania na bazie nowej opinii klasyfikatora z uwzględnieniem klasyfikacji terenów wg zapisu w protokołach parcelowych znajdujących się w ewidencji Starostwa Powiatowego - Wydziału Geodezji i Budownictwa.
Decyzją z [...] 2012 r. nr [...] organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W jej uzasadnieniu wskazano, że mimo iż wnioskodawca domagał się zmiany użytku gruntowego, organ I instancji błędnie przystąpił do postępowania w przedmiocie zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Najpierw bowiem należało rozważyć możliwość zmiany użytku gruntowego z punktu widzenia rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a w dalszej kolejności prowadzić ewentualne postępowanie dotyczące zmiany klasy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta decyzją z dnia
[...] 2012 r., znak: [...], orzekł o odmowie wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu P gmina P zmiany gleboznawczej klasyfikacji dla działki ewidencyjnej nr [...].
Odwołanie od takiego rozstrzygnięcia złożyli J. K. i E. K., wnosząc o anulowanie decyzji, gdyż ich zdaniem nie odzwierciedla ona stanu rzeczywistego i ogranicza możliwość rozwoju ich gospodarstwa.
Opisaną na wstępie, kwestionowaną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] 2011 r., znak: [...].
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał,
że nie budzi wątpliwości konieczność rozróżnienia pomiędzy ewidencją gruntów
i budynków a gleboznawczą klasyfikacją gruntów. Organ wyjaśnił, że postępowanie mające za przedmiot gleboznawczą klasyfikację gruntów jest postępowaniem odrębnym od postępowań uregulowanych w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Dane ewidencyjne dotyczące rodzajów użytków gruntowych oraz dane ewidencyjne dotyczące klas gleboznawczych, to dwa różne rodzaje danych, których sposób pozyskiwania odbywa się na podstawie różnych przepisów prawa i w oparciu o różne procedury. Konsekwencją takiego stanowiska jest obowiązek ustalenia w pierwszej kolejności charakteru użytku. Dopiero bowiem ustalenie, że użytki gruntowe stanowią grunty rolne lub lasy (lub grunty pod wodozbiorami) pozwala na przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Przy czym czynności związane z ustaleniem klasy dokonuje specjalista gleboznawca (klasyfikator), natomiast ustalenie użytku należy do organu i upoważnionego
przez niego geodety.
W tym kontekście należało stwierdzić, że wniosek J. K. dotyczył zarówno żądania wprowadzania zmiany użytku gruntowego (z Ls na Lz), jak również zmiany klasy gruntu.
Czynności podjęte przez Starostę zmierzały do wyjaśnienia, czy istnieją podstawy do wprowadzenia w operacie ewidencyjnym zmian żądanych przez wnioskodawcę. Wydanie decyzji przez Starostę zostało poprzedzone wykonaniem czynności z zakresu gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Podstawowym dowodem, na którym oparł się organ I instancji wydając decyzję był protokół z klasyfikacji gruntów z dnia 3 czerwca 2011 r.
Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 1956 r. Nr 19, poz. 97 ze zm., zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie klasyfikacji gruntów), protokół z dokonanych czynności klasyfikatora, mapa z wynikami klasyfikacji i rejestr klasyfikacyjny gruntów, winny być wyłożone w lokalu do publicznego wglądu przez okres 7 dni.
Zgodnie z przepisem § 7 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów,
po upływie 7 dni od wyłożenia protokołu, mapy i rejestru klasyfikacyjnego gruntów, projekt klasyfikacji sprawdza na miejscu inspektor uprawniony, który dokonuje kontroli na gruncie, bada złożone zastrzeżenia i w razie potrzeby wprowadza
do projektu klasyfikacji niezbędne poprawki. Z czynności tych sporządza protokół,
w którym daje ogólną ocenę projektu klasyfikacji, uzasadnia wprowadzone poprawki oraz ustosunkowuje się do poszczególnych zastrzeżeń motywując potrzebę ich uwzględnienia lub odrzucenia.
W opisanej sprawie kontroli i oceny wykonanej klasyfikacji gruntów dokonał inspektor ds. klasyfikacji gruntów mgr inż. R. W.
Realizując wytyczne zawarte w decyzji organu II instancji z dnia [...] 2012 r. organ I instancji zwrócił się do Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa
i Leśnictwa oraz do Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych o udzielenie informacji, czy była wydana decyzja w trybie art. 13 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 ze zm.) oraz w trybie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. jedn., Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.), dotycząca działki ewidencyjnej nr [...] w P.
W odpowiedzi uzyskano informację, że decyzje takie nie były wydawane.
Organ odwoławczy podniósł, że w przypadku braku zezwolenia zamiany użytku leśnego na użytek rolny lub wyłączenie z produkcji leśnej na cele nierolnicze
i nieleśne, klasyfikacja gleboznawcza może być prowadzona tylko w obrębie kategorii gruntów leśnych.
W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawili dokumentów, o których mowa w art. 22 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które uzasadniałyby dokonanie zmian danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków związanych
z granicami użytków dla działki ewidencyjnej nr [...] w P. Postępowanie przeprowadzone przez Starostę potwierdziło natomiast, że brak jest podstaw do zmiany użytku gruntowego na działce nr [...], jak również nie ma podstaw do zmiany klasy gruntu, ponieważ w odniesieniu do gruntów oznaczonych w ewidencji jako las, co do których nie zostanie wykazane zezwolenie ich zmiany na użytek rolny lub wyłączenie z produkcji leśnej na cele nierolnicze i nieleśne, klasyfikacja gleboznawcza może być prowadzona tylko w obrębie kategorii gruntów leśnych.
W skardze na powyższą decyzję, którą wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. K. i E. K., skarżący zażądali jej uchylenia. Podnieśli, że organ prowadzący postępowanie popełnił szereg błędów merytorycznych w trakcie prowadzenia sprawy, w szczególności wskazany
przez organ podmiot przeprowadzający oględziny działki praktycznie nie wykonał żadnych czynności, przez co skarżący odmówili podpisania protokołu z oględzin. Ponadto, odwołanie od decyzji organu I instancji zostało przez organ odwoławczy potraktowane marginalnie, bez odniesienia się do szeregu zarzutów i kwestii w nim podniesionych.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę
do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie,
lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Zgodnie natomiast z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają
także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym zapadły kontrolowane decyzje była zmiana rodzaju użytków gruntowych i przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
W podstawie prawnej wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć organy I i II instancji wskazały: art. 7b ust. 2 pkt 2, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287
ze zm., zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), § 49 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454, zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków) oraz ogólnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 1956 r. Nr 19, poz. 97 ze zm., zwanym dalej rozporządzeniem
w sprawie klasyfikacji gruntów), ustawę z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U.
z 2011 r. Nr 12, poz. 59 ze zm., zwanej dalej ustawą o lasach) oraz przepisy art. 104 i 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., obecnie t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.).
Jak stanowi art. 20 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje między innymi gruntów, w tym ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków rolnych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone
dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).
Stosownie do treści ust. 2 wskazanego powyżej przepisu, w ewidencji gruntów wskazuje się także właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych
i samorządowych – inne osoby fizyczne i prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich część oraz szereg innych danych, o których jest mowa w tym przepisie w pkt 2 do 4.
Informacje zatem, które obejmuje ewidencja gruntów mają charakter podmiotowy i przedmiotowy. Przedmiotowy charakter mają informacje wskazane
w art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Istotnie, z regulacji zawartych w Prawie geodezyjnym i kartograficznym wynika, że dotyczą one także gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Wprost stanowi o tym art. 22 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego,
że ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie.
W art. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, zawierającym definicje pojęć ustawowych, wskazano w pkt 8, że przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) rozumie się jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.
Natomiast w pkt 12 art. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego zdefiniowano, że przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb.
Takie więc określenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów ma moc obowiązującą w stosunku do spraw uregulowanych Prawem geodezyjnym
i kartograficznym.
Przepis art. 20 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego stanowi,
że grunty rolne i leśne obejmuje się gleboznawczą klasyfikacją gruntów, przeprowadzoną jednolicie dla całego kraju, na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów.
Jednakże ust. 3a w art. 20 Prawa geodezyjnego i kartograficznego stanowi,
że ewidencję gruntów i budynków w części dotyczącej lasów prowadzi się
z uwzględnieniem przepisów o lasach.
Już z powyższych regulacji wynika, że dane zawierające informacje co do rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, są elementem zbioru tzw. informacji przedmiotowych ewidencji gruntów i budynków.
Nośnikiem tych informacji zgodnie z art. 24 ust. 1 Prawa geodezyjnego
i kartograficznego jest tzw. operat ewidencyjny, który w myśl powołanego przepisu, składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów.
Przyczynę objęcia ewidencją gruntów i budynków także danych dotyczących rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, wyjaśnia przepis art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zgodnie z tym przepisem podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków
i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarski nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie zawierają w zasadzie regulacji szczegółowo określających zasady zakładania, prowadzenia oraz wymiany danych ewidencyjnych. Obecnie czynią to przepisy wydanego na podstawie ustawy, a obowiązującego od 3 czerwca 2001 r. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z przepisem § 59 pkt 6 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów
i budynków danymi dotyczącymi gruntów są m.in. dane dotyczące użytków gruntowych i klas gleboznawczych. W myśl § 66 ust. 1 danymi ewidencyjnymi dotyczącymi użytków gruntowych i klas gleboznawczych są: 1) numeryczne opisy konturów tych użytków i klas, 2) oznaczenia użytków gruntowych i klas gleboznawczych w granicach poszczególnych konturów oraz numery tych konturów. Przepis § 66 ust. 2 stanowi, że klasy gleboznawcze poszczególnych użytków, ich kontury i oznaczenia przyjmuje się z operatu gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Natomiast przepis § 67 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów
i budynków wykazywane w ewidencji użytki gruntowe dzieli na grupy w tym m.in. na użytki rolne (pkt 1), grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione (pkt 2).
Wprowadzając w ramach grup użytków ich podział, przepisy § 68 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków stanowią w ust. 2, że grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione dzielą się na: lasy, oznaczone symbolem Ls (pkt 1), oraz grunty zadrzewione i zakrzewione (pkt 2) oznaczone symbolem Lz
z ewentualnym symbolem użytku gruntowego stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu opisanego szczegółowo w tym przepisie.
Zasady zaliczania gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określa załącznik Nr 6 do rozporządzenia. W myśl ust. 2 pkt 1 tego załącznika, do lasów zalicza się grunty określone jako "las" w ustawie o lasach. W punkcie 2 wskazano rodzaj gruntów podlegających zaliczeniu do użytków gruntowych zadrzewionych
i zakrzewionych.
Natomiast przepisy Prawa geodezyjne i kartograficznego, oraz przepisy wydanego na jej podstawie rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie określają zasad postępowania, w którym następuje ustalenie klas gleboznawczych poszczególnych użytków i oznaczanie ich konturów. W tym przedmiocie obowiązują nadal przepisy rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów (tj., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów; Dz. U. z 1956 r. Nr 19, poz. 97 ze zm.). Podstawę obowiązywania tych przepisów stanowi przepis art. 59 Prawa geodezyjnego
i kartograficznego, zgodnie z którym do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie (vide: art. 26 ust. 1) pozostają w mocy dotychczasowe, jeżeli nie są z nią sprzeczne.
W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów
– gleboznawczą klasyfikacją obejmuje się grunty rolne oraz grunty pod lasami,
a także pod wodozbiorami (wodami zamkniętymi) o powierzchni do 10 ha. Klasyfikację przeprowadza się w sposób jednolity dla całego kraju na zasadach określonych w rozporządzeniu i na podstawie tabeli klas gruntów, stanowiącej załącznik do rozporządzenia (§ 1 ust. 2). Przepisy stosuje się do wszystkich gruntów wymienionych w art. 1 niezależnie od tego w czyim są władaniu. Stanowiąca załącznik tabela klas gruntów w szczególności określa rodzaje gruntów pod lasami.
Przepisy rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów zawierają regulacje dotyczące także postępowania przed organem prowadzącym gleboznawczą klasyfikację gruntów, którym w obecnym stanie prawnym jest – jak wyżej wskazano
– Starosta. Z przepisów § 3 ust. 2 i 3 oraz § 4 ust. 4-7 wynika, że organ obowiązany jest w trybie przewidzianym tymi przepisami o zamierzonym przeprowadzeniu klasyfikacji gruntów zawiadomić użytkowników gruntów, oraz jednostki organizacyjne sprawujące zarząd gruntów. Podmioty te jeśli wezmą udział w klasyfikacji podpisują protokół z dokonanych czynności (§ 6 ust. 1).
Wyniki klasyfikacji winny być wniesione na mapę i do rejestru klasyfikacyjnego, a protokół, mapa i rejestr klasyfikacyjny podlegają wyłożeniu jako projekt klasyfikacji gruntów, podlegający zastrzeżeniom (§ 6 ust. 1 zd. II ust. 2). Przepis § 7 nakłada obowiązek kontroli na gruncie projektu klasyfikacji przez upoważnionego inspektora. Czynności te poprzedzają wydanie przez Starostę decyzji o ustaleniu klasyfikacji gruntów (§ 8 ust. 1), od której służy odwołanie w trybie przepisów kpa (§ 8 ust. 2).
Zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów
do obowiązków klasyfikatora należy określenie typów i klas gleby oraz ustalenie
na gruncie konturów poszczególnych typów i klas gleby wraz ze sporządzeniem stosownej dokumentacji.
W postępowaniu którego przedmiotem jest gleboznawcza klasyfikacja gruntów następuje więc ustalenie, które grunty tej klasyfikacji podlegają (grunty rolne czy grunty pod lasami, czy pod wodozbiorami), a następnie ustalenie
w odniesieniu do gruntów podlegających klasyfikacji ustalenie typów gleby, jej klas
i konturów.
W myśl przepisu § 9 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów, prawomocne "orzeczenie" , przez które w obecnym stanie prawnym rozumieć należy decyzję starosty, stanowi podstawę wniesienia wyników klasyfikacji do ewidencji gruntów i budynków.
Podkreślić zatem należy, że pojęcia oznaczenia użytków gruntowych
i gleboznawczej klasyfikacji gruntów, jako elementów informacji o gruntach (art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego) określają odmienne elementy ewidencji gruntów jako elementów informacji o gruntach. Na tą różnice wskazuje treść art. 22 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a nadto wskazane
już przepisy § 66, 67 i 68 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
W świetle przedstawionych zatem powyżej regulacji rodzaj użytków gruntowych, oraz ich zasięg nie zależy więc od typu i klasy gleby, ale od istnienia elementów będących podstawą rozróżnienia rodzaju tych użytków, określonych przepisami rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, oraz załącznika Nr 6 do tego rozporządzenia. Wniosek taki wypływa także z treści § 4 ust. 3 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów, który określa obowiązki klasyfikatora. Dokonane przez klasyfikatora czynności w postaci określenia typów i klasy gleby oraz ustalenie na gruncie konturów poszczególnych typów gleby i konturów klas gleby stanowią podstawę do wydania orzeczenia o ustaleniu klasyfikacji gruntów. Natomiast rozróżnienie rodzajów użytków gruntowych odbywa się na podstawie przypisanych cech, właściwości, czy też sposobu zagospodarowania, charakterystycznych dla danego rodzaju użytków, a elementy te określa załącznik Nr 6 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z pkt 2.1 tego załącznika zatytułowanym "Zaliczanie gruntów
do poszczególnych użytków gruntowych" do lasów zalicza się grunty określone jako las w ustawie o lasach i oczywistym jest w związku z tym, że zaliczenie tych gruntów
do leśnych prowadzi się z uwzględnieniem przepisu art 3 ustawy o lasach, definiującym pojęcie lasu. Lasem w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach jest grunt
o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) – drzewami i krzewami oraz runem leśnym – lub przejściowo jej pozbawiony: a) przeznaczony do produkcji leśnej lub b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo c) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenie turystyczne. Gwoli ścisłości rodzaj roślinności znajdującej się na gruncie nie przesadza o kwalifikacji prawnej gruntu jako las,
lecz ustalenie w świetle treści ww. art. 3, czy dany grunt jest lasem w rozumieniu tego przepisu. Tak długo zatem jak użytek leśny ma charakter lasu, tak długo może wyłącznie podlegać klasyfikacji jako grunt pod lasami.
Wbrew więc zarzutom skargi, że organ w niniejszej sprawie nie poczynił nic
w kwestii gleboznawczej klasyfikacji gruntów wskazać należy, iż w świetle przedstawionych powyżej regulacji, prowadzone przez starostę postępowanie
w przedmiocie ustalenia klasyfikacji gruntów jest postępowaniem odrębnym
od prowadzonego przez ten sam organ, co należy podkreślić, postępowania,
którego przedmiotem jest wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów. Dopiero ostateczna decyzja w sprawie klasyfikacji gruntów, stanowi podstawę
do wprowadzenia wynikających z niej zmian w zakresie klasyfikacji gruntów
do ewidencji gruntów.
Trafnie zatem na odrębność postępowania mającego za przedmiot gleboznawczą klasyfikację gruntów w stosunku do postępowań uregulowanych
w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków zwrócił uwagę organ odwoławczy. Słusznie stwierdził, że dane ewidencyjne dotyczące rodzajów użytków gruntowych oraz dane ewidencyjne dotyczące klas gleboznawczych, to dwa różne rodzaje danych, których sposób pozyskiwania odbywa się na podstawie różnych przepisów prawa i w oparciu o różne procedury.
Za prawidłowe w świetle powyższych wywodów uznać należy stanowisko,
że konsekwencją takiego stanu rzeczy jest obowiązek ustalenia w pierwszej kolejności charakteru użytku gruntowego. Dopiero bowiem ustalenie, że użytki gruntowe stanowią grunty rolne lub lasy (lub grunty pod wodozbiorami) pozwala
na przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Przy czym czynności związane z ustaleniem klasy dokonuje specjalista gleboznawca (klasyfikator), natomiast ustalenie użytku należy do organu i upoważnionego przez niego geodety.
Przeprowadzone w niniejszym przypadku ustalenia organów orzekających czynności wykazały, że brak jest podstaw do zmiany zarówno użytku gruntowego
jak i klasy tego gruntu.
Prawidłowo bowiem organ stwierdził, że w odniesieniu do gruntów oznaczonych w ewidencji jako rodzaj użytku gruntowego - las - Ls (nawet w sytuacji gdy na tym terenie nie rosną drzewa), a tak oznaczona jest działka ewidencyjna
nr [...], która będąc użytkiem leśnym w świetle art. 3 ustawy o lasach (las w typie siedliskowym, las górski), póki nie zostanie wykazane zezwolenie na zmianę
tej działki na użytek rolny lub wyłączenie z produkcji leśnej na cele rolne i nieleśne, klasyfikacja gleboznawcza może być prowadzona tylko w obrębie kategorii gruntów leśnych.
W sytuacji zatem, gdy skarżący nie przedstawili dokumentów, o których mowa w art. 22 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które uzasadniałyby dokonanie zmian danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków związanych
z granicami użytków dla działki ewidencyjnej nr [...] w P, a nadto, gdy skarżący nie wykazali, że wydana została decyzja z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, jak decyzja z art. 11 ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a okoliczności nie wydania tych decyzji w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] potwierdzają poczynione ustalenia organów orzekających, to za prawidłowe uznać należało rozstrzygnięcia organów odmawiające wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, gleboznawczej klasyfikacji dla działki ewidencyjnej nr [...].
Na marginesie wskazać należy w odniesieniu do podniesionych
przez skarżących argumentów we wniosku, że utrzymanie lasu na tym terenie jest niemożliwe, gdyż w miarę wzrostu drzewostanu ulega on wiatrołomom, wyniszczeniu
przez szkodniki i został w okresie zimowym w znacznym stopniu wylesiony, iż art. 13 ust. 1 ustawy o lasach nakłada na właściciela lasów obowiązki w tym obowiązek zachowania w lasach roślinności leśnej, ponownego wprowadzenia tej roślinności
w okresie 5 lat od usunięcia drzewostanu, czy też obowiązek pielęgnowania
i ochrony lasu i jego racjonalnego użytkowania.
Art. 13 ust. 2 ustawy o lasach dopuszcza wprawdzie zmianę lasu na użytek rolny ale w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właściciela lasu. "Szczególnie uzasadnionej potrzeby" nie należy jednak utożsamiać z uzasadnionym interesem skarżących np. chęci zagospodarowania działki dla celów rekreacyjnych, czy hodowlanych (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 października 2011 r., sygn.. akt II OSK 1448/10, LEX nr 1151880). Nawet przejściowe pozbawienie lasu drzew nie stanowi przesłanki z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach (por. wyrok WSA
w Białymstoku z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 374/12, LEX nr 1225765).
Podniesione zarzuty w skardze nie mogły więc odnieść zamierzonego skutku. Nie można bowiem w rozpatrywanej sprawie postawić organom zarzutu
ani naruszenia przepisów postepowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ
na wynik tej sprawy, ani też naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mających wpływ na jej wynik.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie,
na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł,
jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło