III SA/Kr 171/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 18% postanawia 1. zwolnić stronę skarżącą z wpisu od skargi kasacyjnej, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżący domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sporządzonym na urzędowym formularzu wniosku oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnią córką A. Przedstawiając swoją sytuację majątkową podał, że "zamieszkiwał u teściów w oparciu o nieodpłatne użyczenie" a posiadane przez niego nieruchomości zostały natomiast zabezpieczone przez banki i urząd skarbowy. Nie posiada także żadnych zasobów pieniężnych ani jakichkolwiek przedmiotów wartościowych. Podobnie jego córka, która się uczy, nie posiada własnego majątku ani źródeł dochodu. Uwidocznił, że ma zaległości wobec ZUS, Urzędu Skarbowego i innych urzędów. Na skutek prowadzonych egzekucji zajęto mu konta, majątek ruchomy oraz nieruchomości. Odnosząc się do wysokości swoich stałych miesięcznych dochodów podał, że nie osiąga ich z prowadzonej działalności gospodarczej albowiem "rok podatkowy został zamknięty stratą". Wskazał, że został aresztowany i ciągle przebywa w Areszcie Śledczym w K., pozostając do dyspozycji Prokuratury Okręgowej. Uzasadniając swoje starania podniósł, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Prowadzona firma, która stanowiła jego jedyne źródło utrzymania utraciła bowiem płynność finansową. Majątek ruchomy i nieruchomy oraz konta zostały zablokowane i zabezpieczone przez Urząd Skarbowy. Banki wypowiedziały mu umowy kredytowe w związku z czym ponosi wysokie koszty odsetek. Tak samo firmy leasingowe które nadto zabrały przedmioty leasingu. Wierzyciele wystąpili o wszczęcie postępowań egzekucyjnych co siłą rzeczy wiąże się z ogromnymi kosztami. To wszystko spowodowało, że wartość księgowa jego firmy jest bardzo niska a skarżący utracił większość klientów. Nie jest też w stanie ściągać swoich należności. Posiada zaległości wobec ZUS, Urzędu Skarbowego, Urzędu Celnego oraz podmiotów prywatnych. Nie posiada żadnych oszczędności ani papierów wartościowych czy wartościowych ruchomości nadających się do zbycia. Nie dysponuje żadnymi antykami czy obrazami, które nadawałyby się do spieniężenia i opłacenia kosztów sądowych. Ma na utrzymaniu córkę, a w związku z tym musi ponosić niezbędne wydatki związane z jej utrzymaniem i wychowaniem. Wyjaśnił, że z usług kwalifikowanego pełnomocnika korzysta tylko dlatego, że ten ostatni znając trudną sytuację skarżącego zgodził się nie pobierać od niego póki co wynagrodzenia, kredytując w ten sposób skarżącego. Z urzędu należy stwierdzić, że zalegające na kartach 28-29, 48 akt sprawy kopie rocznych zeznań podatkowych dokumentują, iż w latach 2004 - 2005 skarżący prowadził rozległą działalność gospodarczą odnotowując zarówno wielomilionowe przychody jak i koszty jego uzyskania. Na rozmiar prowadzonych w 2006 r. przez skarżącego interesów naprowadza z kolei znajdująca się na kartach 51-54 kopia sprawozdania statystycznego z której wynika, że tylko w l kwartale ubiegłego roku odnotował on 378.000 zł przychodu przy 448.000 zł wykazanych kosztów. Z drugiej strony znajdująca się na karcie 42-45 akt sprawy kopia decyzji Urzędu Skarbowego potwierdza, że na majątku podatnika dokonane zostało zabezpieczenie zobowiązania podatkowego określonego na kwotę około 3.200.000,00 zł. Z uwagi na przedłożenie do akt przez skarżącego kopii umowy majątkowej małżeńskiej (k. 46-47) wiadomym jest, że pomiędzy skarżącym a jego małżonką panuje rozdzielność majątkowa. Ponieważ rozpatrywana sprawa nie jest jedyną, której inicjatorem był skarżący a w związku ze złożonymi skargami czynił on już wcześniej starania o uzyskanie zwolnień od kosztów sądowych m.in. w sprawach prowadzonych do sygnatur akt. [...] - [...], to wobec tego należy także odnotować, iż zalegają tam kopie zawiadomień i wniosków komornika o dokonanie w księgach wieczystych wzmianek o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, protokołów zabezpieczenia ruchomości, wezwań banków o dokonanie natychmiastowej spłaty milionowych umów kredytowych, wydanych przeciwko skarżącemu nakazów zapłaty, zawiadomień o zabezpieczeniu rachunku bankowego, zarządzeń zabezpieczenia nieruchomości. Na tej samej zasadzie należy również podnieść że w sprawie prowadzonej do sygn. akt. [...] skarżący przedłożył był na wezwanie aktualny wyciąg z posiadanego rachunku bankowego (k. 97-98 sygn. akt j.w.) wraz z zaświadczeniem banku o zablokowaniu tego rachunku (k. 99 sygn. akt j.w.) , kopię sprawozdania statystycznego za okres od początku roku do końca IV kwartału 2006 r. (k. 104-107 sygn. akt j.w.) oraz spis posiadanych nieruchomości (k. 102 sygn. akt j.w.) W aktach tych na karcie 101 zalega także kopia zarządzenia o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu osoby podejrzanej. Z tego wszystkiego wynika, że skarżący w dalszym ciągu jest właścicielem siedmiu nieruchomości, które jednak nadal są zabezpieczone na rzecz banku PKO. Jego zaległości wobec ZUS sięgają kwoty około 450.000 zł, wobec Urzędu Skarbowego około 700.000 zł a w stosunku do podmiotów prywatnych około 2.000.000 zł. Skarżący ma nadal pozajmowane wszystkie rachunki bankowe. Równocześnie na prowadzonej w dalszym ciągu działalności gospodarczej odnotował 1.539.000 zł przychodu przy kosztach jego uzyskania sięgających 1.793.000 zł. W prowadzonych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie na przestrzeni lat 2005-2007 sprawach zainicjowanych przez skarżącego przykładowo: w sprawach [...] – [...], [...] został on zwolniony w 2/3 części od wpisu sądowego a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie został oddalony. W sprawach sygn. akt [...] – [...] został zwolniony od wpisu do skargi, tak samo w sprawach o sygn. akt [...] – [...], przy oddaleniu w pozostałym zakresie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Wniosek J. C. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje w ocenie Sądu na uwzględnienie w części. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach instytucji prawa pomocy zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny. Należy wskazać, że zwolnienie od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84). Podkreślenia wymaga jednak kwestia, iż o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy decyduje z jednej strony wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowe. W tym względzie należy odnieść się do znanego z urzędu faktu, iż skarżący w prowadzonych równolegle sprawach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt [...] – [...] został zwolniony jedynie od wpisu do skargi, tak samo w sprawach o sygn. akt [...] – [...], przy oddaleniu w pozostałym zakresie wniosku, co oznacza, że skarżący pozostaje w tych sprawach obciążony kosztami sądowymi w części. Okoliczność ta ma znaczenie dla ustalenia, iż skarżący winien być zwolniony z zapłaty wpisu od skargi kasacyjnej, która w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł. Dodatkowo za ustaleniem tym przemawiają okoliczności zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż skarżący posiada na utrzymaniu córkę A. C., posiadane nieruchomości zostały zabezpieczone przez banki i urząd skarbowy, natomiast konta i majątek ruchomy zostały zajęte na drodze egzekucji. Ponadto skarżący posiada zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Skarbowego oraz innych urzędów. Na decyzję Sądu ma również wpływ okoliczność, iż skarżący pozostaje w areszcie śledczym a w związku z tym posiada ograniczoną możliwość powiększania aktywów własnego majątku, które przyczyniłoby się do możliwości pełnego zaspokajania potrzeb finansowych prowadzonych licznie postępowań sądowych. Stąd wynika, iż zapłata przez skarżącego na dzień dzisiejszy kwoty 100 zł, która wydaje się na gruncie sprawy niewysoka, natomiast w świetle obciążeń skarżącego w ogólności prowadzonych spraw stanowi poważny uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego samego jak i dla jego córki. Zważyć jednak należy, że skarżący prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą (mimo pozostawania w areszcie) a dokonane operacje finansowe wskazują na posiadanie środków finansowych pomimo, że spora cześć majątku skarżącego objęta jest zajęciami a koszty uzyskania przychodu (co wynika z deklaracji z roku 2006 ) wynoszą 1.793,000 zł przy przychodzie 1.539,000 zł. Zwraca uwagę w sprawie ponadto fakt, że firmę skarżącego cały czas stać na ponoszenie kosztów wbrew faktowi, że koszty uzyskania przychodu przekraczają przychód, na co wskazuje wykazanie, iż w ubiegłym roku skarżący na tzw. "usługi obce" wydał 138 tys. zł a na tzw. "pozostałe koszty rodzajowe" 12 tys. zł. Stąd też zdaniem Sądu wygospodarowanie przez skarżącego sum na poczet ewentualnych dalszych kosztów sądowych jest zdaniem Sądu realne, stąd też w pkt II orzeczenia wniosek skarżącego w pozostałej części (ponad wpis sądowy) został oddalony. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 244 § 1, art.245 § 3, art. 246 § 1pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.