III SA/Kr 179/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. O. na Starostę w przedmiocie niewykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SAB/Kr 38/15 I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata R. K. P. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. A. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku tegoż Sądu z dnia 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SAB/Kr 38/15. W uzasadnieniu skargi oraz piśmie uzupełniającym z dnia 25 czerwca 2018 r. podniesiono, że Starosta nie wykonał nałożonego na niego w wyroku obowiązku rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 31 marca 2014 r. oraz wydania stosownego aktu, mimo bezskutecznego upływu wyznaczonego mu w tym celu terminu 30 dni od dnia zwrotu akt. Organ administracyjny działał niezgodnie z prawem. Po zwrocie akt zawiesił postępowanie. W ocenie skarżącego sam fakt zawieszenia postępowania aktualizacyjnego nie zwalnia organu z obowiązku wydania w tej sprawie stosownego aktu, zważywszy, że zawieszenie zostało dokonane w sposób wadliwy, a postanowienie o zawieszeniu zostało uchylone przez organ odwoławczy. Również inne działania organu podejmowane były po bezskutecznym upływie terminu do wydania aktu. Skarżący podniósł, że skoro spadkobiercy po zmarłych M. S. i J. S. nie są wykazani (wobec braku postanowień o stwierdzeniu nabycia po nich spadku lub aktów poświadczenia dziedziczenia), a dzieci po zmarłej J. S. nie przejawiały woli uregulowania tej kwestii, przyjąć należy, że spadki po tych osobach nie zostały objęte, to w takiej sytuacji organ prowadzący postępowanie, przy zastosowaniu dyspozycji art. 30 § 5 K.p.a., powinien był wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora spadku na podstawie art. 666 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, który w takich przypadkach działa jako strona. W konkluzji skargi skarżący wniósł o wymierzenie Staroście grzywny z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2016 r., przyznanie od Starosty na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy grzywny, obciążenie Starosty kosztami postępowania. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ podniósł, że prowadząc postępowanie w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów jednostki ewidencyjnej T - obszar wiejski, obręb B dotyczące wpisu w jednostce rejestrowej [...] P. A. O. jako samoistnego posiadacza nieruchomości położonej w B, obejmującej działki oznaczone nr nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,60 ha, zastosował się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SAB/Kr 38/15. Zgodnie z sugestią zawartą w uzasadnieniu powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Starosta prowadzący przedmiotowe postępowanie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2016 r., zawiesił postępowanie – a to z uwagi na konieczność ustalenia kręgu stron i zapewnienia im czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Zachodzi, bowiem konieczność ustalenia następców prawnych zmarłych współwłaścicieli gospodarstwa rolnego w B, co winno być wykazane postanowieniem w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku bądź zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia mającym skutek prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Dodać trzeba w tym miejscu, że kwestia wykazania następstwa prawnego po zmarłych właścicielach nieruchomości położonej w B, obejmującej działki oznaczone nr nr [...], [...] i [...], leżała po stronie skarżącego, jako podmiotu inicjującego postępowanie o aktualizację operatu ewidencyjnego. Wspomniane postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania na skutek odwołania skarżącego zostało uchylone postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 3 października 2016 r., Organ odwoławczy zobowiązał starostę do ustalenia pełnego kręgu stron postępowania przed wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie. Realizując te wytyczne Starosta pismami skierowanymi do Sądów Rejonowych w B, M i w T, naczelników Urzędów Skarbowych w B M i w T oraz do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW - Wydziału Udostępniania Danych organ prowadzący postępowanie zwrócił się o podanie informacji w sprawie postępowań o stwierdzeniu nabycia spadku, a także o podanie danych współmałżonków i dzieci po zmarłych M. S. i J. S. W przekazanych - przez Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA - danych jednostkowych z rejestru PESEL dotyczących współmałżonka i dzieci zmarłego M. S. brak jest danych adresowych tych osób. W związku z tym, ponownie wystąpiono do Urzędu Miejskiego w B o podanie danych adresowych żony M. S. – L. S. i ich synów: J. S. i A. S. Do chwili obecnej odpowiedź nie nadeszła. Organ informując o toczącym się postępowaniu - do dzieci zmarłej J. S. zwracano się wielokrotnie z prośbą o przedłożenie prawomocnego postanowienia sądu w sprawie stwierdzenia nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po J. S. Do chwili obecnej żadna z wymienionych osób nie dostarczyła takiego dokumentu. Brak informacji o spadkobiercach po wymienionych osobach uniemożliwia wydanie decyzji w tej sprawie, kończącej postępowanie administracyjne. Z uwagi na potrzebę ustalenia pełnego kręgu stron niniejszego postępowania, tj. spadkobierców po zmarłych: M. S. i J. S. - ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków jako współwłaścicieli w odniesieniu do nieruchomości położonej w B, oznaczonej jako działki nr nr [...], [...] i [...] organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy tj. 31 marca 2018 r. Przedmiotowe postępowanie jest zatem w toku. W tych okolicznościach sprawy Starosta twierdzi, że nie zlekceważył wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SAB/Kr 38/15, jak sugeruje skarżący, i nie pozostaje w bezczynności w załatwieniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w niniejszej sprawie okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 154 § 1- § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 powołanego artykułu, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1 wskazanego przepisu, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Odszkodowanie, o którym mowa w § 4 art. 154 P.p.s.a., przysługuje od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego. Grzywnę, o której mowa w § 1 wskazanego przepisu, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. W postępowaniu wywołanym skargą wniesioną na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a., należy przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu, i dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też ta bezczynność jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Ustalenia winny uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wniesienia skargi o wymierzenie grzywny. Istotą skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku sądu jest możliwość zastosowania przez rozpoznający sprawę sąd ustawowo określonych środków, celem nałożenia kary za uchylanie się od wykonania prawomocnego wyroku, zatem środka represyjnego, ale także zdyscyplinowanie organu, co sprowadza się do zapewniania skuteczności wykonywania orzeczeń sądowych. Analizując stan sprawy, sąd bierze pod uwagę zachowanie wszystkich stron postępowania, nie tylko organu, bezczynność którego obowiązany jest zbadać na podstawie akt sprawy. W niniejszej sprawie odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy przekazany został organowi w dniu 25 lipca 2016 r. Zwrócić uwagę należy, iż organ został wyrokiem Sądu zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie, tj. w ciągu 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez Starostę organ podjął stosowne czynności przed upływem wskazanego terminu, ponieważ jak wskazał w odpowiedzi na skargę, gdy tylko otrzymał wyrok to przystąpił do jego realizacji. Z uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2016 r. jednoznacznie wynikało, że obowiązkiem organu będzie ustalenie następców prawnych zmarłych właścicieli gospodarstwa rolnego w B, co powinno nastąpić na podstawie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. Wykonując powyższy wyrok, organ najpierw postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2016 r., zawiesił postępowanie – a to z uwagi na konieczność ustalenia kręgu stron i zapewnienia im czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Powyższe postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania na skutek odwołania skarżącego zostało uchylone postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 3 października 2016 r., Organ odwoławczy zobowiązał starostę do ustalenia pełnego kręgu stron postępowania przed wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie. Bez wątpienia w takiej sytuacji obowiązkiem organu w pierwszej kolejności było zwrócenie się do urzędów, sądów właściwych do prowadzenia ewentualnego postepowania sądowego, a następnie do uczestników postepowania, którzy mogą mieć wiedzę w tym przedmiocie w celu ustalenia następców prawnych. Ewentualne zwrócenie się do sądu spadku o ustanowienie kuratora może dopiero nastąpić po dokonaniu tych czynności i podjęciu starań przez organ prowadzący postepowanie w celu samodzielnego ustalenia następców prawnych. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że organ pismami skierowanymi do Sądów Rejonowych w B, M i w T, naczelników Urzędów Skarbowych w B M i w T oraz do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW - Wydziału Udostępniania Danych zwrócił się o podanie informacji w sprawie postępowań o stwierdzeniu nabycia spadku, a także o podanie danych współmałżonków i dzieci po zmarłych M. S. i J. S. Organ zwracał się w tej sprawie również do innych uczestników toczącego się postępowania. Powyższy tok postępowania wskazuje, że organowi nie można zarzucić bezczynności. Działania organu, podejmowane w sposób metodyczny, miały na celu zebranie całego materiału dowodowego, ustalenie kręgu spadkobierców, a w konsekwencji wydanie aktu administracyjnego kończącego postępowanie. Zaznaczyć również należy, że o niewykonaniu wyroku można mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane, bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie, co zostało wykazane powyżej organ podejmował szereg czynności zmierzających do zakończenia postepowania. Podkreślić też należy, że skuteczność skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu zależy od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. Z powyżej przywoływanych okoliczności wynika, że organ wprawdzie uchybił wyznaczonemu przez Sąd terminowi, lecz na dzień wniesienia skargi, sprawa była rozpoznawana, była w toku. Z tej przyczyny zarzutu niewykonania wyroku tut. Sądu z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SAB/Kr 38/15, nie można uznać za zasadny. Na marginesie należy również wskazać, że skarga o wymierzenie organowi grzywny jest skargą w odrębnej, samodzielnej ze względu na jej podstawy prawne, sprawie. Nie mają do niej zastosowania terminy do wniesienia skargi, określone w art. 53 P.p.s.a., zatem strona może ją wnieść w każdym czasie, gdy organ nie wykonuje wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Jedynym warunkiem wniesienia tej skargi jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do uwzględniania skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu w trybie prawa pomocy Sąd orzekł na zasadzie art. 250 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016.1714).