III SA/Kr 1809/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 roku skargi kasacyjnej Prokuratora Rejonowego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2024 roku w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 września 2023 r. znak SKO.ŚR/4111/537/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia I. uchyla zaskarżony wyrok; II. umarza postępowanie sądowoadministracyjne. Decyzją z dnia 25 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z 30 marca 2023 r. odmawiającej przyznania M. S. (dalej: "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem M. S. i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od 1 sierpnia 2023 r. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a."). Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie 13 listopada 2023 r. Wyrokiem z 16 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. S. 18 kwietnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęło pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie informujące o śmierci skarżącej w dniu 5 kwietnia 2024 r. Skargę kasacyjną od wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w O., zarzucając wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie naruszenie przepisów prawa procesowego: - art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 25 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia pomimo śmierci strony skarżącej, która nastąpiła w dniu 5 kwietnia 2024 roku i tym samym skierowanie wyroku do osoby nieposiadającej zdolności sądowej. Prokurator Rejonowy w O. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że orzeczenia nie można wydać w stosunku do osoby zmarłej, zaś jeżeli zostało ono wydane, to jest obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego. Fakt, iż okoliczność śmierci skarżącej nie była znana Sądowi pierwszej instancji w dniu wydania zaskarżonego wyroku nie znaczenia, ponieważ skierowane rozstrzygnięcia do osoby nieżyjącej wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyny, o której stanowi art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2035/15). Prokurator Rejonowy w O. podkreślił również, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia pozostaje ściśle związane z osobą wnioskującą o jego przyznanie - celem tego świadczenia jest udzielenie pomocy finansowej osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji konieczności sprawowania opieki nad inną bliską osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym, uprawnienie do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wywołane złożonym przez opiekuna wnioskiem, nie podlega dziedziczeniu i nie dotyczy interesu prawnego innych osób (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2016 roku, sygn. l OSK 2925/14). Wobec śmierci M. S. nie było zatem podstaw do zawieszenia postępowania sądowego zainicjowanego wniesioną przez nią skargą. Art. 124 § 3 p.p.s.a. stanowi, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W tej sytuacji, w ocenie Prokuratora Rejonowego w O. - stosownie do art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a - zachodzi konieczność umorzenia postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 179a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a), jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. W ocenie Sądu zaistniały wskazane w przywołanym przepisie przesłanki do uchylenia uprzednio wydanego w sprawie wyroku. W rezultacie, Sąd uchylił wyrok z 16 kwietnia 2024 r. (punkt I wyroku). Sąd w pełni podzielił podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty Prokuratora Rejonowego w O., że z uwagi na śmierć skarżącej, która miała miejsce przed wydaniem zaskarżonego wyroku, tj. w dniu 5 kwietnia 2024 roku, postępowanie było dotknięte wadą nieważności. Należy bowiem podkreślić, że skarżąca w dacie wydania orzeczenia nie miała zdolności sądowej (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Równocześnie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność skierowania wyroku do osoby nieżyjącej powoduje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z 15 marca 2017 r., II OSK 2035/15). Zaznaczyć należy, że z uwagi na śmierć skarżącej postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe w świetle art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i zasługiwało na umorzenie. Zgodnie z powołanym przepisem, Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w postępowaniu zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy postępowanie. Sąd podziela zawarty w skardze kasacyjnej pogląd, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia pozostaje ściśle związane z osobą wnioskującą o jego przyznanie, tym samym nie podlega dziedziczeniu i nie dotyczy interesu prawnego innych osób. W związku ze śmiercią skarżącej, postępowanie stało się bezprzedmiotowe i zasługiwało na umorzenie. Z tej przyczyny Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowo-administracyjnego (punkt II wyroku). Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 179a w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 oraz na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I i II wyroku.