III SA/Kr 181/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer AWSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi K. K. i P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 stycznia 2006r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala W dniu [...] 08.2005 r. K. K. i P. K. złożyli wniosek o wymeldowanie M. K. z lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul.[...]. Na uzasadnienie podano, że M. K. dnia [...].06.2005 r. wyprowadziła się z mieszkania zabierając wszystkie swoje rzeczy. Policja po przeprowadzeniu kontroli spełnienia obowiązku meldunkowego ustaliła, że M. K. wyprowadziła się z mieszkania przy ul. [...] w dniu [...].06.2005 r. i od tego czasu pod tym adresem nie przebywa (akta administracyjne sprawy, karta nr 15). Komisariat Policji w R. poinformował organ administracyjny, że M.K. od dnia [...].06.2005 r. zamieszkuje pod adresem R. ul. [...] wspólnie ze swoim ojcem i braćmi. Powodem wyprowadzenia się z mieszkania przy ul. [...] w K. było pobicie jej przez męża P.K. i teściową K. K. W toku postępowania wyjaśniającego organ przeprowadził rozprawę, na której P. K. wyjaśnił, że jego żona wszczynała awantury, zaniedbywała dom i dzieci, wielokrotnie opuszczała rodzinę bez powodu, okradała mieszkanie i zmuszała dzieci do kradzieży. Wskazał, że toczy się sprawa rozwodowa i że w mieszkaniu żona nie pozostawiła żadnych swoich rzeczy. Dochodziło do interwencji Policji. Opuszczenie mieszkania w dniu [...].06.2005 r. przez M. K. miało charakter dobrowolny i nastąpiło podczas jego nieobecności w domu. Od dnia opuszczenia mieszkania żona nie starała się o ponowne zamieszkanie w lokalu przy ul. [...] w K. M. P. zeznała, że winę za rozkład pożycia małżeńskiego, tak jak i za powstanie trudnych relacji między matką a dziećmi ponosi M. K. M. K. jest osobą agresywną i wyprowadziła się z własnej woli. Zeznająca jako świadek A. N. podała, że wynajmowała prze okres 9 lat pokój w mieszkaniu przy ul. [...] i opóźnienia w nauce dzieci są wynikiem zaniedbań ze strony matki M. K. Znane są jej przypadki opuszczania mieszkania przez M. K. na dłuższe okresy czasu bez uzgadniania ze swoim mężem, jak również wszczynanie prze nią awantur i bicie pozostałych członków rodziny. M. K. przed rozprawą wyjaśniła, że nie wymelduje się dobrowolnie, dopóki jej mąż nie kupi jej mieszania. Wskazała na zmuszanie jej do wyprowadzenia się z domu, a powodem wyprowadzenia się w dniu [...].06.2005 r. była awantura następstwem której interweniowała Policja, a także że złożyła zawiadomienie o pobiciu (postępowanie umorzono) i że toczy się sprawa karna przeciwko jej teściowej o pobicie. Na podstawie tak zebranego w sprawie materiału dowodowego, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...].11.2005 r. orzekł o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego M. K. z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu organ I-instancji wyjaśnił, że M. K. niezamieszkuje w K. przy ul. [...] i ta okoliczność została potwierdzona wywiadem środowiskowym przeprowadzonym przez Policję. Dom przy ul. [...] nie jest stałym miejscem pobytu i centrum życiowym M. K. zwłaszcza, że strona stwierdziła brak możliwości powrotu do ww. mieszkania. Wobec powyższego w ocenie organu I-instancji spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, niezbędne do wymeldowania danej osoby z dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Wyjaśniono znaczenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazujące, że organ administracyjny musi wymeldować daną osobę, jeżeli opuściła ona miejsce stałego pobytu trwającego dłużej niż 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Miejsce stałego pobytu to takie miejsce, w którym dana osoba zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania. Decyzję tą doręczono M. K. w dniu [...].11.2005 r., która pismem z dnia [...].11.2005 r. wniosła odwołanie od ww. decyzji do Wojewody [....], domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że odwołująca została bezprawnie wymeldowana z pobytu stałego przy ul. [...] w K. Została ona zmuszona do opuszczenia ww. lokalu mieszkalnego z powodu pobicia przez męża i teściową w dniu [...].06.2005 r. Odwołująca wskazała, że grożono jej pozbawieniem życia i w obawie o swoje bezpieczeństwo musiała się wyprowadzić. Grożono jej wyrzuceniem z domu od jesieni 2004 r. Dzieci są manipulowane prze męża i jego konkubinę. M. K. podniosła, że jest osobą niedosłyszącą i ma ograniczone możliwości kontaktowania się. W mieszkaniu przy ul. [...] w K. znajdują się jej meble i ubrania i jest to jedynie miejsce zamieszkania, a u rodziny mieszka tylko gościnnie. Z powodu gróźb obawia się wrócić do domu. Do odwołania dołączono protokół oględzin lekarskich z dnia [...] .06.2005 r. z którego wynika, że u odwołującej stwierdzono urazy zadane narzędziem tępym, twardym i osoba ta doznała stłuczenia twarzy, lewego nadgarstka i prawego podudzia z otarciami naskórka i podbiegnięciami krwawymi. W opisie badania lekarskiego stwierdzono na lewym policzku sinawe podbiegnięcia krwawe, w lewej okolicy skroniowej sinawe podbiegnięcia krwawe przechodzące w kierunku kąta oka i za nim otarcie, w lewej okolicy czołowej punktowane otarcie pokryte strupkiem, skąpo w bocznej części lewej powieki górnej wysycone zasinienie na lewej, otarcie powierzchni nadgarstka i uda (akta administracyjne sprawy, karta nr 58-59), Wojewoda [...] decyzją z dnia 6.01.2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I-instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten sam organ. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że fakt zamieszkiwania M. K. w mieszkaniu przy ul. [....] w K. jest bezsporny. Drugą przesłanką, jaka winien ustalić organ I-instancji było wskazanie, czy wyprowadzenie się odwołującej z miejsca dotychczasowego zamieszkania miało charakter dobrowolny czy też osoba ta została zmuszona do opuszczenia mieszkania. Prezydent M. K. uznał, że odwołująca dobrowolnie wyprowadziła się z mieszkania przy ul. [...] w K., ponieważ zabrała swoje rzeczy i nie przejawia woli ponownego zamieszkiwania w tym lokalu. Organ odwoławczy uznał jednak, że zgromadzony w spawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznacznie wskazanie dobrowolności w opuszczeniu lokalu mieszkalnego przez odwołującą. Organ I-instancji nie wziął pod uwagę okoliczności ewentualnego pobicia M. K. w dniu [...].06.2005 r., nie wyjaśnił czego dotyczyła sprawa karna z zawiadomienia odwołującej i czyta sprawa miała związek z opuszczeniem przedmiotowego mieszkania w dniu [...] 06.2005 r. Nie ustalono, czy obecnie toczy się jakiekolwiek postępowanie karne mające związek z okolicznościami związanymi z wyprowadzeniem się M. K. z mieszkania przy ul. [...] w K. w dniu [...].06.2005 r. Wskazano, ze orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje na brak spełnienia przesłanki dobrowolnego opuszczenia mieszkania w przypadku, gdy osoba wyprowadzająca się została do tego zmuszona w drodze bezprawnych działań osób trzecich a ta osoba wystąpiła do sądów lub Prokuratury o ochronę swych uprawnień albo fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W związku z powyższym zobowiązano organ I-instancji do uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie ustalenia charakteru wyprowadzenia się odwołującej z przedmiotowego mieszkania, mając na uwadze cały materiał dotychczas zebrany oraz okoliczności, które należy ustalić w uzupełniającym postępowaniu dowodowym. Decyzję tą doręczono P. K. i K. K. w dniu [...].01.2006 r., którzy dnia [...] .01.2006 r. wnieśli odrębne skargi na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu swojej skargi P. K. podniósł, że organ odwoławczy poczynił odmienne ustalenia od organu I-instancji, nie mające uzasadnienia w materiale dowodowym. Sama M. K. oświadczyła, że wyprowadziła się z mieszkania przy ul. [...] w K. i nie widzi możliwości tam powrotu. Żona wyprowadziła się dobrowolnie po sprowokowanej przez siebie awanturze, bijąc dotkliwie swoją teściową, dzieci i zabierając wszystkie swoje rzeczy. Skarżący podniósł, że jego żona nienawidzi swoich dzieci, syna i córkę, które biła, głodziła i nie wykazywała żadnego zainteresowania. Po wyprowadzeniu się żony dzieci stały się spokoje i wesołe. W skardze wskazano na liczne przypadki awantur, znęcania się żony nad dziećmi i teściową oraz zaniedbywania obowiązków rodzicielskich przez M. K. Skarżący podniósł, że ewentualny powrót M. K. do mieszkania przy ul. [...] w K. doprowadzi do tragedii, bo jego żona skrzywdzi dzieci, męża i teściową. Do skargi dołączono kopię pozwu o rozwód, wniosku o przyznanie P. K. władzy rodzicielskiej nad ich dziećmi, postanowienie Sądu Rejowego dla [...] w K. odrzucające wniosek o pozbawienie M. K. władzy rodzicielskiej nad ich dziećmi, zawiadomienie o niesłusznym oskarżeniu P. K. o popełnieniu przez niego przestępstwa znęcania się, wniosek o cofniecie nadzoru kuratorskiego nad dziećmi skarżącego, postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] o zawieszeniu śledztwa wobec M. K. oraz postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] o zasięgnięciu opinii biegłych lekarzy psychiatrów co do stanu zdrowia M. K.. K. K. w swojej skardze wniosła również o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody. W uzasadnieniu podano, że o dawna panowały bardzo złe relacje między nią i jej mężem a synową. Byli przeciwni małżeństwu syna z synową. M. K. była wulgarna wobec nich, nie chciała zajmować się synem, często biła swojego męża, nie zajmowała się domem, nie gotowała. Pieniądze zarabiane przez syna przepadały. Synowa biła swoje dzieci a nawet skarżącą. Po urodzeniu drugiego dziecka - córeczki synowa zachowywała się jeszcze gorzej. W skardze opisano przypadki zaniedbywania, namawiania do kradzieży, bicia i znęcania się M. K. nad swoimi dziećmi, a także bicia męża i skarżącej. Synowa po dowiedzeniu się, że jej mąż chce się z nią rozwieść zaczęła sama się bić i wzywać Policję celem oskarżenia swojego męża. W czerwcu 2005 r. synowa wszczęła awanturę, bardzo dotkliwie pobiła skarżącą, po czym dobrowolnie opuściła mieszkanie i wyprowadziła się do R., zabierając wszystkie cenniejsze rzeczy. W przeprowadzce pomagali jej bracia. Od tego czasu synowa nie interesuje się dziećmi. Do skargi dołączono zaświadczenie lekarskie z [...].06.2005 r. informujące o stłuczeniu na prawym ramieniu i lewym podudziu jako efekt pobicia w dniu [...].06.2005 r. przez znaną osobę. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc w uzasadnieniu, że przyczyna uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania była naruszenie art. 7 k.p.a. Organ I-instancji winien uzupełnić materiał dowodowy i ustalić, czy wyprowadzenie się M. K. z mieszkania przy ul. [...] w K. miało charakter dobrowolny lub niedobrowolny. W toku postępowania sądowoadministracyjnego zgłosił swój udział prokurator Prokuratury Apelacyjnej w K. Na rozprawie skarżący i uczestniczka postępowania M. K. podtrzymały swoje stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarżący w dniu [...] stycznia 2006 r. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 stycznia 2006 r., doręczoną skarżącym [...].01.2006 r. Skargi zostały wniesione z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych i nie zastępuje organów administracji w tym zakresie. Poza kompetencją Sądu było wydanie orzeczenia o wymeldowaniu lub odmowie wymeldowania M. K. w miejsca stałego pobytu w K. przy ul. [...]. Sądy administracyjne kontrolują decyzje podejmowane przez organy administracyjne w ten sposób, że w przypadku ustalenia istotnego naruszenia przepisów w danej sprawie następuje uchylenie względnie stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a w razie uznania, że organy administracji nie naruszyły przepisów- sąd skargę oddala. Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960 z późn. zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie M. K. wyprowadziła się z miejsca stałego pobytu w K. przy ul. [...] i nie dokonała wymeldowania się z tego miejsca. Wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu określonej osoby. Obowiązkiem organu administracji było więc ustalenie faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. O opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] 12.2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, opub. w LEX nr 190969). Wojewoda w zaskarżonej decyzji uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego przy ul. [...] w K. i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Podstawą wydania takiej decyzji było ustalenie, że przesłanka dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu została spełniona, co nie zostało dostatecznie dowiedzione w decyzji I-instancyjnej i stąd Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnia, że dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika ono z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W tej sprawie słusznie Wojewoda zarzucił organowi I-instancji, że nie wyjaśniono, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., przyczyn i okoliczności opuszczenia przez M. K. przedmiotowego lokalu przy ul. [...] w dniu [...] czerwca 2005 r., a zwłaszcza nie ustalono, czy opuszczenie to wynikało z jej autonomicznej woli. Skarżąca w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta K. podała, że do opuszczenia ww. lokalu została zmuszona poprzez pobicie jej przez męża i teściową. Do odwołania dołączono protokół oględzin lekarskich zawierający opis obrażeń ciała powodujących naruszenie czynności narządów na okres krótszy niż 7 dni (z opisu tego wynika, z że u M. K. stwierdzono na lewym policzku sinawe podbiegnięcia krwawe, w lewej okolicy skroniowej sinawe podbiegnięcia krwawe przechodzące w kierunku kąta oka i za nim otarcie, w lewej okolicy czołowej punktowane otarcie pokryte strupkiem, skąpo w bocznej części lewej powieki górnej wysycone zasinienie na lewej, otarcie powierzchni nadgarstka i uda). Odwołująca podniosła fakt znęcania się nad nią psychicznie i fizycznie. Należy podkreślić, że rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, tak poprzez złożenie stosownego oświadczenia, jak również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Na podstawie dotychczas zgromadzonych akt sprawy nie można uznać, że organ I-instancji ustalił wolę opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w K. przy ul. [...] przez M. K. w sposób nie budzący wątpliwości. W swoich skargach skarżący podnosili okoliczności wskazujące na dotychczasowy sposób postępowania M. K. wobec jej dzieci, męża i teściowej, a także na fakt wszczynania przez nią awantur i znęcania się psychicznego i fizycznego nad rodziną. Okoliczności te nie mają podstawowego znaczenia w tej konkretnej sprawie dotyczącej wymeldowania, ponieważ jak zostało to już wyjaśnione, wymeldowanie stanowi jedynie rejestrację faktu braku przebywania danej osoby w określonym mieszkaniu (pod określonej adresem). Istotne znaczenie miało ustalenie, czy w dniu opuszczenia przez M. K. dotychczasowego miejsca pobytu w K przy ul. [...] została ona do tego zmuszona, czy też opuszczenie to miało charakter dobrowolny. W tym zakresie stanowiska skarżących i M. K. są skrajnie odmienne i na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organy administracji nie da się jednoznacznie wyprowadzić wniosku o dobrowolnym opuszczeniu przez nią dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Powyższe okoliczności, a zwłaszcza dotyczące wyprowadzenia się M. K. z miejsca dotychczasowego pobytu w dniu [...].06.2005 r. mają istotny wpływ na wynik sprawy i nie zostały wyjaśnione w wystarczającym zakresie w decyzji I-instancyjnej. Słusznie wskazał więc Wojewoda, że organ I-instancji winien ustalić okoliczności wskazujące na dobrowolność lub brak dobrowolności w opuszczeniu dotychczasowego miejsca stałego pobytu przez M. K. Należy również podkreślić, że w tej sprawie organ I-instancji nie uwzględnił również materiału dowodowego wynikającego z dołączonych do skarg dokumentów. Obowiązkiem organu ponownie prowadzącego postępowanie będzie również ustosunkowanie się do tych okoliczności, które wynikają z dowodów zgromadzonych w sprawie po wydaniu decyzji I-instancyjnej. W tej sytuacji trafne jest stwierdzenie organu odwoławczego, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części (art. 138 § 2 k.p.a.). Stosownie bowiem do art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, przy czym organ ten może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Takie okoliczności, które powinien uwzględnić organ I-instancji zostały wskazane w zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe okoliczności i treść art. 80 k.p.a. należy stwierdzić, że Wojewoda miał podstawę do oceny, iż sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że w tej sprawie Wojewoda nie naruszył obowiązujących przepisów. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku i skargi oddalił.