III SA/Kr 1810/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Bociąga WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2016 r. ([...]) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2016 r. ([...]) Burmistrz odmówił D. B. prawa do świadczenia wychowawczego na syna B. B. ur. [...] 2000 r. Ww. decyzja wraz z pouczeniem o sposobie i terminie do wniesienia odwołania została doręczona D. B. dnia 21 lipca 2016 r. W dniu 22 września D. B. złożyła w organie odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Podała, że w okresie, w którym mogła wnieść odwołanie od ww. decyzji przebywała na zwolnieniu lekarskim. W związku z powyższym nie mogła zgłosić się do ośrodka pomocy społecznej celem złożenia odwołania od decyzji. Postanowieniem z dnia 20 października 2016 r. ( [...]) na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez D. B. Powołując się na treść przepisu art. 129 §2 i 134 kpa organ administracji wskazał, że decyzja organu I instancji została doręczona D. B. w dniu 21 lipca 2016 r., a więc czternastodniowy termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu 4 sierpnia 2016 r. Tymczasem odwołanie wniesione zostało osobiście w siedzibie organu w dniu 22 września 2016 r., a więc po upływie ww. terminu, nadto postanowieniem z dnia 20 września 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stronie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Na powyższe rozstrzygnięcie D. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniosła, że z powodu schorzenia kręgosłupa, choroby serca i złego stanu psychicznego nie była zdolna do obrony swoich praw, w tym złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedmiotem kontroli tut. Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2016 r. ([...]) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 §1 i 2 kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Natomiast w myśl art. 134 kpa Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wyjaśnienia wymaga, że postępowanie odwoławcze składa się z trzech faz: wstępnej, postępowania wyjaśniającego i wydania decyzji (lub odpowiednio postanowienia). W pierwszej fazie postępowania organ zobowiązany jest do ustalenia, czy odwołanie jest dopuszczalne, a zatem czy w ogóle dotyczy aktu zaskarżalnego tego rodzaju środkiem odwoławczym, czy pochodzi od strony postępowania i czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Ocena charakteru pisma winna zostać dokonana przez organ odwoławczy już w fazie wstępnej, bowiem w razie stwierdzenia niedopuszczalności lub uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy nie może rozpatrzyć merytorycznie bezskutecznego środka zaskarżenia, lecz w drodze postanowienia stwierdzić niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do jego wniesienia (por. II SA/Po 900/16). Upływ terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić z urzędu. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, organ nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz - co do zasady - ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 kpa. Właściwe ustalenia daty doręczenia stronie zaskarżonej decyzji, jak i wniesienia odwołania, mają więc fundamentalne znaczenie dla ustalenia zachowania terminu, o jakim mowa w art. 129 § 2 k.p.a. W związku z powyższym wskazać również należy, że odwołanie może być wniesione przez stronę osobiście w siedzibie organu (urzędu go obsługującego), ale może też skorzystać ona z pośrednictwa operatora pocztowego wyznaczonego w rozumieniu przepisów ustawy z 2012 r. - Prawo pocztowe lub innych alternatywnych możliwości określonych w art. 57 § 5 kpa pozwalających na zachowanie - w świetle prawa - terminu do dokonania takiej czynności procesowej, pomimo że faktycznie odwołanie wpłynie do organu w terminie późniejszym, już po jego upływie. Czynności tej strona nie musi również dokonywać osobiście. Może posłużyć się pomocnikiem (posłańcem), który nie będąc pełnomocnikiem w rozumieniu kpa pomaga stronie postępowania w pewnych czynnościach faktycznych, jak np. złożeniu pisma (korespondencji) u operatora pocztowego (por. II SA/Rz 1307/16). Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego odwołania, czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie zobowiązuje organ do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 134 kpa, a więc postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania lub o stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia nie jest możliwe, albowiem prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności. Przy czym, jak słusznie zauważył organ odwoławczy przesłankę wydania w trybie art. 134 kpa postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi ustalenie nie tylko faktu złożenia odwołania po upływie okresu czternastu dni od daty doręczenia stronie decyzji organu administracji, ale również ustalenie braku prośby o przywrócenie uchybionego terminu bądź wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu (II SA/Kr 644/16). W rozpoznawanej sprawie, decyzja z dnia [...] 2016 r. została doręczona skarżącej - w dniu 21 lipca 2016 r., natomiast odwołanie od tej decyzji zostało wniesione przezeń w dniu 22 września 2016 r., czyli po upływie ustawowego terminu, który zakończył bieg w dniu 4 sierpnia 2016 r. Nadto postanowieniem z dnia [...] 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Organ zobligowany był więc do wydania zaskarżonego postanowienia. Nadto wbrew argumentacji zawartej w skardze, w świetle wskazanych wyżej przepisów nie mają znaczenia okoliczności dotyczące przyczyn uchybienia temu terminowi, związane ze zwolnieniem lekarskim i wskazanymi przez skarżącą schorzeniami. Okoliczności te pozostają bez wpływu na wydane w tej sprawie orzeczenie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Okoliczności opisane w skardze mogły i były przedmiotem oceny organu w postępowaniu zakończonym odmowa przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151ppsa oddalił skargę.