III SA/Kr 1816/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Maria Zawadzka Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna 1. skargę oddala, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata R. K., Kancelaria Adwokacka w T, ul. [...], T, kwotę 379,21 zł (słownie: trzysta siedemdziesiąt dziewięć złotych dwadzieścia jeden groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 sierpnia 2014 r. Nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. Nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania R. B. prawa do zasiłku dla opiekuna i odmówiło ustalenia R. B. prawa do zasiłku dla opiekuna na okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 2 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2014 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567) w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku R. B. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że R. B. decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] uzyskał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem Z. B. na okres od dnia 26 maja 2011 r. do 31 marca 2013 r. (ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności). W dniu 16 maja 2014 r. wniósł o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z dalszym sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem Z. B. Organ, powołując się na treść przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów warunkującego przyznanie wnioskowanego świadczenia od wygaśnięcia z mocy prawa decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego przyjął, że R. B. nie mieści się w grupie osób uprawnionych do ubiegania się o przyznanie zasiłku dla opiekuna z uwagi na to, że nie utracił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. z mocy prawa. Przyznane mu świadczenie pielęgnacyjne wygasło na skutek upływu czasokresu wskazanego w decyzji z dnia [...] 2011 r. Z powyższego względu organ uznał za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania R. B. prawa do zasiłku dla opiekuna. R. B. wniósł od powyższej decyzji odwołanie podnosząc, że powołane w decyzji przepisy prawne są niezgodne z prawem, ponieważ nie realizują wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K27/13 wraz z uzasadnieniem dotyczącego naruszenia najwyższego aktu prawnego państwa polskiego, jakim jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Żądając, by organ prowadzący postępowanie wystąpił z wnioskiem do Rzecznika Praw Obywatelskich jak i innych powołanych ustawą organów w tej kwestii o wniesienie skargi do Trybunału Konstytucyjnego celem ponownego stwierdzenia niezgodności ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz w związku brakiem realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K27/13, wniósł o przywrócenie: 1. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną bezprawnie zabranego od dnia 1 kwiecień 2013 r. do nadal w wysokości 620 zł miesięcznie plus bezprawnie zabrane świadczenie pomocowe w kwocie 200 zł przyznane rządowym planem pomocowym w 2014 r. i innych świadczeń wynikających z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną, wypłaconych jako zrewaloryzowane kwoty wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę wypłaty, 2. bezprawnie zabranych składek zdrowotnych z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego w związku z przywróceniem świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną naliczonych od kwoty 620 zł miesięcznie, 3. bezprawnie zabranych składek emerytalno-rentowych z tytułu ubezpieczenia emerytalno-rentowego w związku z przywróceniem świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną naliczonych od kwoty 620 zł miesięcznie, 4. innych ustawowych świadczeń wynikających z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Jednocześnie wskazał, że opieka nad osobą niepełnosprawną jest sprawowana nieprzerwanie od 1 kwietnia 2013 r. do nadal, podopieczny legitymuje się nieprzerwanym czasowo orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w stopniu znacznym a sprawujący opiekę spełnia wszystkie przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem wynikające z ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wydało opisaną na wstępie decyzję. Przytaczając treść przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przyjęto za własne stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie nie został spełniony pierwszy z warunków koniecznych do przyznania świadczenia dla opiekunów. Decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego dla R. B. nie wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. Na podstawie decyzji z [...] 2011 r. przyznano R. B. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem na okres od 26 maja 2011 r. do 31 marca 2013 r. i decyzja ta jest ostateczna. Niemniej wskazano, że nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania, skoro R. B. złożył stosowny wniosek o przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna. Niespełnienie ustawowych przesłanek przyznania przedmiotowego świadczenia uprawnia do rozstrzygnięcia odmownego. R. B. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że jest oparta na przepisach prawnych niezgodnych z prawem, ponieważ nie realizują wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013r. sygn. akt K27/13 wraz z uzasadnieniem dotyczącego naruszenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W pozostałej części skargi R. B. powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. W świetle powyższych zasad skarga R. B. nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567). Ustawa ta została uchwalona w celu wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. K 27/13, który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1548), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że zakwestionowaną regulacją naruszono prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z dniem 1 lipca 2013r. Zasiłek dla opiekuna przyznawany w trybie powołanej ustawy nie jest zatem świadczeniem skierowanym do wszystkich osób, które kiedykolwiek były uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem organów obu instancji, skarżący nie spełnia przesłanek przyznania mu zasiłku dla opiekuna, gdyż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało mu przyznane decyzją Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] 2011 r. nie wygasło z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy, lecz na skutek upływu okresu, na który zostało przyznane (z dniem 31 marca 2013 r.). Stanowisko to uznać należy za prawidłowe. Wykładnia art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, prowadzi do konkluzji, iż decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed nowelizacji, dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. wygasały z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 tej ustawy, niezależnie od daty ich wydania i okresu na jaki przyznawały to świadczenie, jeśli ten okres nie upływał przed 30 czerwca 2013 r., a prawo do świadczenia powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji (por. wyroki WSA: w Kielcach z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 999/13 oraz w Lublinie z 25 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 950/14, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W rozpoznawanej sprawie świadczenie pielęgnacyjne przyznane było skarżącemu na okres od dnia 26 maja 2011 r. do 31 marca 2013 r. z uwagi na czasowy charakter wydanego orzeczenia o niepełnosprawności. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustalone było do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływał termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Skoro w przypadku skarżącego decyzja o przyznaniu mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła z mocy prawa na wskazanej powyżej podstawie, nie można było przy rozpatrywaniu wniosku stosować art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, który wobec osób spełniających warunek art. 2 ust. 1 tej ustawy, reguluje jedynie okresy przyznania zasiłku dla opiekuna i określa dodatkowy warunek jego uzyskania, polegający na konieczności spełniania przez osobę wnioskującą warunków otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Nie znaczy to jednak, jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że postępowanie w sprawie przyznania R. B. prawa do zasiłku dla opiekuna jest bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1. Zgodnie z tym przepisem sprawa administracyjna to sprawa indywidualna rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnych należąca do właściwości organów administracji publicznej. Sprawa R. B. w przedmiocie przyznania mu prawa do zasiłku dla opiekuna zachowuje cechy sprawy administracyjnej, niemniej stan faktyczny sprawy nie realizuje dyspozycji przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, który obok przepisu art. 2 ust. 1 tej ustawy stanowi jedną z koniecznych przesłanek przyznania tego zasiłku, co ostatecznie uprawnia do rozstrzygnięcia merytorycznego - odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku. Wobec powyższego Sąd uznając, że w niniejszej sprawie nie dopuszczono się uchybień przepisom postępowania, jak i przepisom prawa materialnego, oddalił skargę R. B. na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. W pkt II Sąd orzekł na podstawie przepisu 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).