III SA/Kr 184/06
WyrokWSA w Krakowie2007-02-06
Skład orzekający: Wiesław Kisiel, Kazimierz Bandarzewski, Piotr Lechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewóz rzeczy pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, kierowanym przez osobę zatrudnioną na podstawie umowy o dzieło, może być zakwalifikowany jako niezarobkowy przewóz na potrzeby własne, wymagający jedynie zaświadczenia, a nie licencji na wykonywanie transportu drogowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego i postępowania, uchylając obie decyzje. Kluczowe było nieprawidłowe ustalenie statusu prawnego kierowcy. Jeśli kierowca nie był pracownikiem spółki, a jedynie wykonawcą umowy o dzieło, spółka nie mogła być obciążona karą za brak licencji, gdyż to nie ona wykonywała transport. Sąd podkreślił, że organy nie wykazały w sposób przekonujący, czy stosunek prawny między spółką a kierowcą miał charakter pracowniczy, co miało istotny wpływ na kwalifikację przewozu.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celni skontrolowali zespół pojazdów, stwierdzając brak karty opłaty drogowej oraz zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na spółkę karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez licencji oraz za brak opłaty drogowej. Organ odwoławczy uchylił częściowo decyzję i orzekł merytorycznie, utrzymując karę za brak licencji, uznając, że przewóz nie spełniał warunków przewozu na potrzeby własne, ponieważ kierowca nie był pracownikiem spółki, a pojazd przekraczał dopuszczalną masę całkowitą 3,5 tony. Spółka wniosła skargę do WSA, kwestionując błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w N. i orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zasądził od Dyrektora Izby Celnej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie AWSA Kazimierz Bandarzewski spr. NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi " [...] " Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 20 grudnia 2005r. nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej l uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II orzeka , że zaskarżona decyzja nie może być wykonana III zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 320 (trzysta dwadzieścia ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu [...] sierpnia 2005 r. o godz. [...] w miejscowości P. na drodze krajowej nr [...] funkcjonariusze izby celnej przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów składającego się z samochodu marki [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 2,8 tony oraz przyczepy marki [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 1,7 tony. Zespół pojazdów był kierowany przez A. G., który kontrolującym go funkcjonariuszom oświadczył, że jest pracownikiem zatrudnionym na 1/2 etatu w Firmie P.H.U. "[...]". Kierowca oświadczył, że nie posiada karty opłaty drogowej oraz zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół, w którym wskazano, iż jedynymi naruszeniami przepisów ustawy o transporcie drogowym był brak okazania dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne.
Naczelnik Urzędu Celnego w N. pismem z dnia [...].08.2005 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym.
W trakcie postępowania strona poinformowała organ I-instancji, że w dniu kontroli pracownik Firmy przewoził samochodem marki [...] zderzak samochodowy.
Naczelnik Urzędu Celnego w N. decyzją z dnia [...].10.2005 r. nałożył na Spółkę z o.o. [...] karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł, na którą składała się kara pieniężna w wysokości [...] zł za wykonywanie w dniu [...] sierpnia 2005 r. transportu drogowego rzeczy wymagającego licencji bez jej uzyskania oraz kara pieniężna w wysokości [...] zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
W uzasadnieniu organ I-instancji wskazał, że w czasie kontroli mającej miejsce w dniu [...].08.2005 r. ustalono wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego wypisu z zaświadczenia oraz karty opłaty drogowej. Organ wyjaśnił, że obowiązek legitymowana się zaświadczenie na wykonywanie przewozów własnych ma miejsce tylko wtedy, gdy wykonywany jest niezarobkowy przewóz na potrzeby własne, spełniający warunki określone w art. 4 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. W tej sprawie nie miał miejsca w dacie kontroli przewóz na potrzeby własne, ponieważ strona nie przedstawiła umowy o pracę zawartej z kierowcą dokonującym przejazdu w dniu [...].08.2005 r. Tym samym organ I- instancji uznał, że w dacie kontroli miało miejsce wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, wymagającego uzyskania stosownej licencji.
Decyzję tą doręczono stronie w dniu [...].10.2005 r., która dnia [...].10.2005 r. wniosła od niej odwołanie do organu wyższej instancji, domagają się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I-instancji.
W uzasadnieniu odwołania wskazano na dokonanie przez organ administracji błędnej wykładni art. 5 ust. 1 i art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, w ten sposób, że bezpodstawnie przyjęto w tej sprawie brak wykonywania w dniu [...].08.2005r. niezarobkowego przewozu drogowego. Ponadto kierowca prowadził pojazd na podstawie umowy o dzieło co nie oznacza, że sam kierowca jest odrębnym przedsiębiorcą, skoro w ramach powierzonych mu czynności działa on w imieniu i na rzecz zleceniodawcy.
Wskazano na naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez brak zgromadzenia dostatecznego materiału dowodowego, który wyjaśniałby, że w dniu [...].08.2005 r. nie był wykonywany przejazd drogowy, ale przejazd okazjonalny realizowany przypadkowo z dopięta przyczepą w związku z przewozem serwisowanej części do lakierni. Świadczy to o sporadyczności wykonywania przewozów na potrzeby własne. W uzasadnieniu odwołania przyznano, że odwołująca Spółka nie zawarła umowy o pracę z kierowcą dokonującym przewozu w dniu kontroli. Tym niemniej na podstawie wiążącego strony stosunku prawnego, kierowca ten działał w imieniu i na rzecz samej Spółki oraz dysponował jej pojazdem. W dniu [...].08.2005 r. przewóz miał charakter nieodpłatny i wykonywany był pomocniczo w stosunku do podstawowego zakresu działalności Spółki, jakim jest sprzedaż i serwis samochodów [...]. Przejazd ten miał charakter niezarobkowy i był w istocie przewozem na potrzeby własne, czym spełnione zostały wszystkie warunki określone art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.
Odwołujący zarzucił organowi I-instancji, iż z przyjęciem nie istnienia stosunku pracy łączącego kierowcę pojazdu z odwołująca Spółką wiązałby się absurdalny wniosek, iż to nie Spółka powinna posiadać licencję na wykonywanie transportu drogowego, ale właśnie kierowca. W takiej zaś sytuacji nie ma węzła prawnego pozwalającego na korzystanie przez kierowcę z pojazdu Spółki. Ponieważ w dniu kontroli kierowca kierował pojazdem w imieniu i na rzecz Spółki, to tym samym należy uznać, że przewóz ten był wykonywany przez przedsiębiorcę, a nawet przez przedstawiciela przedsiębiorcy jako osobę umocowaną do dokonywania wszelkich czynności. Czynności kierowcy w dniu [...].08.2005r. były czynnościami odwołującej Spółki jako osoby prawnej. Przedstawicielstwo obejmuje umocowanie do dokonywania czynności tak prawnych, jak i faktycznych. Zdaniem odwołującej Spółki o niezarobkowym charakterze przewozu winien decydować cel, a nie charakter ekonomiczny.
Dyrektor Izby Celnej w K. jako organ odwoławczy, decyzją z dnia 20 grudnia 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części sentencji i w tym zakresie orzekł merytorycznie o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł,
W uzasadnieniu tej decyzji potwierdzono ustalenia stanu faktycznego, poczynione przez organ I-instancji. Podniesiono, że nie został spełniony warunek pozwalający na zakwalifikowanie skontrolowanego przewozu jako przewozu na potrzeby własne, polegający na realizacji tego przewozu przez przedsiębiorcę lub pracownika przedsiębiorcy. W tej sprawie przewóz był realizowany zespołem pojazdów, którego łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Wskazano na treść art. 42 ustawy o transporcie drogowym, nakładający obowiązek uiszczenia opłaty drogowej za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W ocenie organu odwoławczego przewóz zderzaka samochodowego, jaki miał miejsc w dniu [...].08.2005 r. wykonywany był pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności Spółki. Nie oznacza to jednak, że przejazd ten należy zakwalifikować jako przewóz na potrzeby własne, a to dlatego, że pojazdem tym nie kierował przedsiębiorca lub jego pracownik. A. G. nie był pracownikiem Spółki z o.o. [...]. Organ odwoławczy wskazał na różnice między umową o pracę a umową o dzieło. Wyjaśniono również, że kierującego pojazdem nie można uznać za przedstawiciela.
Decyzję organu odwoławczego doręczono skarżącemu w dniu [...].12.2005 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący [...].01.2006 r., z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej orzeczenia kary za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 5 ust. 1 i art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, w ten sposób, że bezpodstawnie przyjęły iż w tej sprawie nie wykonywano w dniu [...].08.2005 r. niezarobkowego przewozu drogowego. Ponadto wykonywanie przejazdu przez kierowcę, na podstawie umowy o dzieło nie oznacza, że sam kierowca jest odrębnym przedsiębiorcą, skoro w ramach powierzonych mu czynności działa on w imieniu i na rzecz zleceniodawcy.
Skarżący podniósł również, że osoba fizyczna mogła działać za przedsiębiorcę będącego spółka z o.o. nie będąc jednocześnie jej pracownikiem. Wskazano, że podjęcie czynności faktycznej, polegającej na kierowaniu pojazdem nie wymaga składania oświadczenia woli. Kierowca A. G. zobowiązany był, na podstawie umowy o dzieło, do zastępowania kierowców przy realizowaniu przewozów na użytek działu serwisu skarżącej spółki. Tym samym kierowanie pojazdem przez zatrudnionego pracownika jest niczym innym jak zastępowanie samego przedsiębiorcę w tak określonej czynności faktycznej. W przypadku bowiem przedsiębiorcy będącego osoba prawną nie ma możliwości osobistego kierowania pojazdem przez tegoż przedsiębiorcę. Przyjęta przez organy administracji wykładnia prowadzi do niesłusznego, zdaniem skarżącej Spółki wniosku, że taki przedsiębiorca nie może wykonywać czynności faktycznych za pośrednictwem innych osób niż tylko pracownicy. O niezarobkowym charakterze przewozu winien decydować cel, a nie charakter ekonomiczny realizowanego przewozu.
Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje
Skarżąca Spółka w dniu [...] stycznia 2006r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 20 grudnia 2005 r., doręczoną skarżącej [...] grudnia 2005 r. Skargę wniesiono z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu.
Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.). zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.. uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu istotnym, uzasadniającym uchylenie obu decyzji.
Przede wszystkim ustalenia wynikające z protokołu kontroli z dnia [...].08.2005 r. są sprzeczne z ustaleniem stanu faktycznego, zawartym w zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z protokołem kontroli (akta administracyjne sprawy, karta nr 2) przedmiotem kontroli było posiadanie (okazanie) przez kierowcę zaświadczenie na przewozy własne (wypisu z zaświadczenia) oraz karty opłaty drogowej. W protokole tym zapisano, że kierujący nie okazał zaświadczenia na wykonywanie przewozu na potrzeby własne oraz karty opłaty drogowej.
W załączniku do protokołu skreślono adnotację o braku posiadania licencji, zastępując je stwierdzeniem o wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zaświadczenia i opłaty drogowej.
W związku z tym należałoby uznać, że w czasie kontroli uchybieniem było nie okazanie zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne i brak posiadania karty opłaty drogowej, a nie brak licencji na wykonywanie tego transportu.
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów (D z. U. Nr 120, póz. 1025 ze zm.) kontrolujący dokonuje ustaleń stanu faktycznego na podstawie zebranych w toku kontroli dowodów.
Z przeprowadzonych czynności kontrolnych kontrolujący funkcjonariusz Izby Celnej sporządza protokół tylko w przypadku ujawnienia nieprawidłowości uzasadniających nałożenie kary pieniężnej (§ 5 ust. 1 i 1a ww. rozporządzenia). Tym samym organy administracji miały obowiązek wyjaśnienia, czy w dacie kontroli kierowca nie okazał zaświadczenia na przewozy własne, czy też nie okazał licencji na wykonywanie transportu drogowego. Nie jest dopuszczalnym przyjmowanie, iż wprawdzie w dacie kontroli kierowca nie okazał zaświadczenia, ale w późniejszym etapie postępowania organy uznały, że nie okazano licencji.
W zakresie ustalania przez organy stanu faktycznego organom administracji nie wolno pomijać w tych sprawach treści protokołu kontroli, ponieważ w tym dokumencie (protokole kontroli) wskazuje się na naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez posiadanej licencji może nastąpić tylko wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość zostanie ustalone, że osoba będąca przedsiębiorcą wykonuje ten rodzaj działalności gospodarczej, jaką jest świadczenie usług transportu drogowego o charakterze zarobkowym.
W tej sprawie organy administracji nie ustaliły w przekonujący sposób statusu osoby kierującej w dniu [...].08.2005 r. pojazdem samochodowym marki [...] wraz z przyczepą w miejscowości P. Ma to podstawowe znaczenie w tej sprawie.
Jeżeli bowiem uznać za organami administracji, że kierowca pojazdu marki [...] w dniu [...].08.2005 r. nie był pracownikiem Spółki z o.o. [...], to konsekwentnie należałoby przyjąć, iż był on osobą znajdującą się poza strukturą tego przedsiębiorstwa, a więc podmiotem odrębnym ód samej Spółki. Jeżeli tak, to wadliwym było nakładanie kary pieniężnej na rzecz skarżącego przedsiębiorcy za brak posiadania licencji, skoro to nie on wykonywał transport drogowy. Tą okoliczność podnosiła Spółka w złożonym odwołaniu, ale organ odwoławczy nie stosunkował się do tego argumentu.
Z treści zaskarżonej decyzji wprost wynika, że obowiązek uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego obciąża właśnie Spółkę z o.o. [...], a taki wniosek tylko wówczas byłby zasadny, gdyby kierowca samochodu marki [...] w dniu [...].08.2005 r. wykonywał te czynności w imieniu i na rachunek ww. przedsiębiorę, czyli był jego pracownikiem.
Nie znajduje żadnej podstawy prawnej jednoczesne przyjęcie, że osoba kierująca pojazdem należącym do przedsiębiorcy nie jest jego pracownikiem, a zarazem traktowanie tego przedsiębiorcy tak, jakby samochodem tym kierował jego pracownik. Nie można nakładać obowiązku posiadania licencji na podmiot, który nie wykonywał transportu drogowego. Wymóg posiadania licencji obciąża podmiot wykonujący transport drogowy, a nie osobę będącą właścicielem pojazdu samochodowego.
Organy administracji badając status kierującego pojazdem w dniu kontroli uznały za wiarygodny dowód z umowy o dzieło i ten dokument - w ocenie organów - uzasadniał twierdzenie, iż kierowca nie jest pracownikiem ww. przedsiębiorcy. W szczególności wskazano, że o cywilnoprawnym statusie tej osoby przemawia umowa o dzieło nr [...] zawarta w dniu [...].08.2005 r. między przedsiębiorcą jako zleceniodawcą a kierowcą A. G. jako zleceniobiorcą, której przedmiotem było prowadzenie prac porządkowych hali serwisowej w Ł., zastępowanie kierowców zleceniodawcy w razie zaistnienia nagłej potrzeby oraz czyszczenie i porządkowanie pojazdów (akta administracyjne sprawy, karta nr 15).
Ponadto, na co organy administracji nie zwracały uwagi, zleceniobiorca miał obowiązek prowadzenia pac objętych mową o dzieło w sposób zgodny ze wskazówkami zleceniodawcy (pkt 2 umowy o dzieło, akta administracyjne sprawy, karta nr 15).
Ustalenia te nie są - w ocenie Sądu - dostatecznie uwzględnione w treści zaskarżonej decyzji.
W toku postępowania administracyjnego skarżąca Spółka zaprzeczyła, że kierowca w dniu [...].08.2005 r. w czasie kontroli nie był traktowany jako jej pracownik. Podnosi bowiem te elementy łączącego ją z kierowcą stosunku prawnego, które przemawiałyby za zakwalifikowaniem go do stosunku pracowniczego. W szczególności skarżąca Spółka wyjaśniała, że kierowca miał obowiązek wykonywać czynności w imieniu i na rzecz Spółki z o.o. [...].
Do tak wskazywanej argumentacji Dyrektor Izby Celnej nie odniósł się. W szczególności w zaskarżonej decyzji w ogóle nie wyjaśniono, dlaczego relacje łączące kierowcę ze skarżącą nie mają charakteru stosunku pracy mimo, że tak określała je sama skarżąca Spółka
Zgodnie z treścią protokołu kontroli z dnia [...].08.2005 r. samochód, którym dokonywano przewozu, stanowił własność Spółki [...], a tym samym kierowca wykonywał czynności w oparciu o pojazd ww. przedsiębiorcy, a nie pojazd własny. Jest to istotne spostrzeżenie, ponieważ kierowca nie mógłby dla siebie uzyskać licencji na wykonywanie transportu drogowego, jeżeli nie dysponowałby tytułem prawnym do środka transportu - pojazdu samochodowego (art. 5 ust. 3 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym). Z akt sprawy wynika, że tytuł prawny do ww. pojazdu posiadał tylko przedsiębiorca. Ponadto, co nie budzi wątpliwości w tej sprawie, transportowany zderzak samochodowy był przewożony z zakładu (serwisu) skarżącego do lakierni.
Powoływanie się przez organ administracji na treść art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity z. 1998 r. Dz. U. Nr 21, póz. 94 ze zm.). zgodnie z którym pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę nie przesądza, że w tej sprawie osoba kierująca ww. pojazdem w dniu [...].08.2005 r. takim pracownikiem nie była.
Stosowanie bowiem do treści art. 22 § 1 Kodeksu pracy, przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 powołanego przepisu jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
Odnosząc przywołaną treść art. 22 § 1 Kodeksu pracy do niniejszej sprawy należy wskazać, że zawarcie umowy o dzieło między przedsiębiorcą a kierowcą samochodu nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie jedynie cywilnoprawnego charakteru tak zawartego stosunku prawnego. Usługi kierowcy były w tej sprawie wykonywane na rzecz przedsiębiorcy, w miejscu i czasie wyznaczonym jedynie przez przedsiębiorcę. Sama skarżąca Spółka podnosiła, że kierowca A. G. podlegał jej kierownictwu, miał obowiązek wykonywać czynności zgodnie z jej poleceniami.
Mając to wszystko na uwadze należy wskazać, iż obowiązkiem organów administracji było wyjaśnienie, czy w istocie stosunek prawny istniejący w dniu 10 sierpnia 2005 r. między przedsiębiorcą a A. G. miał lub nie miał charakteru stosunku pracy, uwzględniając wszystkie istotne w tym zakresie okoliczności a nie jedynie nazwę umowy o dzieło nr [...].
Określenie statusu prawnego A. G., kierującego w dniu [...].08.2005r. samochodem marki [...] będzie oddziaływało na ustalenie, czy w tej sprawie wymagana była licencja, czy też zaświadczenie na wykonywanie przewozów własnych.
Nie ulega również wątpliwości, że organy administracji naruszyły art. 9 k.p.a., który zobowiązuje organy administracji do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym artykułem organy czuwają nad tym, aby strona i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W tej sprawie naruszenie ww. art. 9 k.p.a. polegało na braku poinformowania skarżącego o skutkach prawnych związanych z ewentualnym zakwalifikowaniem statusu prawnego kierowcy A. G. jako wykonawcy lub pracownika.
Ponadto w tej sprawie organy administracji w ogóle pominęły jako stronę osobę kierującą w dniu [...].08.2005 r. samochodem marki [...]. Było to tym bardziej niezasadne, iż organy te uznały kierowcę tego pojazdu za osobę pozostającą poza strukturą przedsiębiorstwa skarżącego. Była to więc odrębna strona postępowania, która legitymowała się własnym interesem prawnym i którą nie można było pominąć w toku postępowania.
W tej sprawie organy administracji naruszyły inne podstawowe zasady postępowania wyjaśniającego, w tym zasadę zobowiązującą do ustalenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz normy proceduralne zawarte w art. 77 § 1 k.p.a.. art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności i wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego - w tym na rozłożenie ciężaru dowodu, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiająca obok innych wymogów decyzji, obowiązek organu zawarcia w niej wyjaśnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co oznacza także obowiązek odniesienia się do nieuwzględnionych wniosków dowodowych składanych przez stronę. W tej sprawie poza nie ustaleniem statusu kierowcy przedmiotowego samochodu w dniu [...].08.2005 r., organy administracji nie wyjaśniły powodów, dla których odmówiono wiarygodności podawanych przez przedsiębiorcę informacji o pracowniczym stosunku wykonywanej pracy przez ww. kierowcę. Wymogu tego nie spełnia ogólne wskazanie na różnice między umową o pracę a umową o dzieło, bez skonkretyzowania na czym polegały te różnice w odniesieniu do konkretnej sprawy.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej Spółki, iż kierowcę należałoby co najmniej traktować jako przedstawiciela tej Spółki, a w związku z tym należałoby przyjąć, że kierowca w dacie kontroli kierował pojazdem jak sam przedsiębiorca, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie podziela tego stanowiska.
Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, póz. 93 ze zm.) osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. Przejazd samochodem nie jest czynnością prawna, ale czynnością faktyczną na wykonanie której nie potrzebne jest upoważnienie w drodze pełnomocnictwa. Ponadto droga krajowa, po której przewożono część samochodową do lakierni i na której dokonano czynności kontrolnych nie może być w odniesieniu do skarżącej Spółki traktowana jako lokal tego przedsiębiorcy, Z samej istoty kierowania pojazdem samochodowym wynika, że czynność tą może dokonać tylko osoba fizyczna. Stąd art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym należy interpretować w ten sposób, że jednym z warunków zakwalifikowania danego przewozy jako niezarobkowego przewozu drogowego jest prowadzenie (kierowanie) pojazdu samochodowego używanego do przewozu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Kierowanie pojazdem przez przedsiębiorcę może mieć miejsce tylko wówczas, gdy przedsiębiorcą jest osoba fizyczna. Jeżeli przedsiębiorca jest osoba prawna, wówczas przesłanka ta jest spełniona wtedy, gdy pojazdem kieruje pracownik takiego przedsiębiorcy.
Mając na uwadze podniesione w uzasadnieniu okoliczności i dokonaną wykładnię przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono przepisów postępowania administracyjnego (art. 7. art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a.. art. 107 § 3 k.p.a.), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz stwierdzono naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy (art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym), polegające na braku należytego udowodnienia wykonywania w tej sprawie transportu przez osobę nie będącą pracownikiem.
Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. właściwy w tej sprawie organ I-instancji ponownie prowadząc postępowanie powinien ustalić stan faktyczny, w szczególności precyzyjnie określić, czy kierujący w dniu [...].08.2005 r. było pracownikiem przedsiębiorcy, czy też nie był. Stosownie do tych ustaleń, należy tą sprawę załatwić poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W każdym przypadku należy prawidłowa ustalić krąg stron postępowania.
Wstrzymanie wykonania decyzji oparto o art. 152 P.p.s.a. zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonany.
O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W tej sprawie zwrot kosztów postępowania obejmuje zwrot kwoty uiszczonego wpisu.
Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło