III SA/Kr 1843/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak - Molczyk Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w K z dnia 25 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej skargę oddala. Decyzją Nr [...] z dnia 25 sierpnia 2014 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w K, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.), art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2013 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 mara 2010 r. w sprawie powoływana do zawodowej służby wojskowej, po rozpatrzeniu odwołania st. szer. M. K. (dalej: skarżącego), od rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] 2014 r. Nr [...], odmawiającego zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktyczny: St. szer. M. K. pełnił zawodową służbę wojskową jako służbę kontraktową na stanowisku służbowym kierowca - obsługa w Jednostce Wojskowej Nr [...] (drużyna zabezpieczenia, pluton zaopatrzenia, kompania dowodzenia) na podstawie kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej Nr [...] z dnia 7 marca 2013 r. Kontrakt został zawarty na okres 18 miesięcy, tj. od 1 kwietnia 2013 r. do 30 września 2014 r. W dniu 26 czerwca 2014 r. skarżący złożył wniosek o zawarcie kolejnego kontraktu. W dniu 17 lipca 2014 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] wydał rozkaz personalny Nr [...], w którym odmówił zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu rozkazu wskazano, że zgodnie z art. 15 ust 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych warunkiem zawarcia kolejnego kontraktu jest posiadanie przez żołnierza ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej, natomiast skarżący z ostatniej opinii służbowej otrzymał ocenę dostateczną. W odwołaniu M. K. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonego rozkazu, naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie oraz błędy w procesie opiniowania służbowego. Decyzją z dnia 25 sierpnia 2014 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w K utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 15 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz wskazał, ze z uwagi na uzyskanie przez skarżącego oceny dostatecznej z opinii służbowej organ pierwszej instancji zasadnie odmówił zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że w dniu 7 kwietnia 2014 r. sporządzona została przez dowódcę drużyny kpr. T. K. opinia służbowa za okres od 1 kwietnia 2013 r. do 7 kwietnia 2014 r., w której skarżący otrzymał ogólną ocenę dostateczną. W dniu 15 maja 2014 r., w wyniku wniesionego przez żołnierza odwołania, wyższy przełożony, dowódca plutonu - ppor. A. P. – D. utrzymała ocenę dowódcy drużyny. W myśl ust. 13 ww. ustawy opinia służbowa wydana wskutek odwołania jest ostateczna. Organ zwalniający jest związany wydaną okresową opinią służbową i nie może prowadzić postępowania dowodowego mającego na celu weryfikację jej treści i zawartej w niej oceny. Postępowanie w sprawie opiniowania służbowego nie jest postępowaniem administracyjnym. Ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewiduje innych niż odwołanie środków rewizji opinii służbowej. Opiniowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając jej: - wydanie decyzji z naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 8 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych poprzez wydanie decyzji z naruszeniem prawa skarżącego do obrony i w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny; - nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że ostatnia ocena służbowa skarżącego dokonana na poziomie dostatecznym jest prawidłowa i winna stanowić podstawę dla odmowy zawarcia ze skarżącym kontraktu na pełnienie służby wojskowej w okresie pod dniu 30 września 2014 roku; - naruszenie art. 15 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez uwzględnienie jako ostatniej opinii służbowej opinii z dnia 7 kwietnia 2014 roku, podczas gdy brak było podstaw prawnych do sporządzenia w/ w opinii; - naruszenie art. 26 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przeprowadzenie opiniowania służbowego poza okresem od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października, co w konsekwencji skutkowało wydaniem nieprawidłowej opinii służbowej o skarżącym i wydaniem opinii bez podstawy prawnej; - naruszenie art. 26 ust. 12 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2014 roku, poprzez nie uchylenie opinii służbowej z dnia 7 kwietnia 2014 roku z uwagi na brak podstaw prawnych do jej sporządzenia; - nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że ocena służbowa skarżącego dokonana na poziomie dostateczny jest prawidłowa i została dokonana w oparciu o pełny materiał dowodowy, a w konsekwencji winna stanowić podstawę dla odmowy zawarcia ze skarżącym kontraktu na pełnienie służby wojskowej w okresie pod dniu 30 września 2014 roku; Uzasadnienie skargi w zasadzie sprowadza się do kwestionowania zasadności opinii służbowej, z której skarżący otrzymał ocenę dostateczną. Nadto skarżący zarzucił, że zgodnie z art. 26 ust. 2 ustaw o służbie żołnierzy zawodowych opiniowanie służbowe przeprowadza się w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października. Zatem w procesie decyzyjnym związanym z wnioskiem skarżącego o zawarcie kontraktu na kolejny okres powinna być uwzględniona opinia służbowa wydana w 2013 roku, a nie opinia sporządzona w dniu 7 kwietnia 2014 roku. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w K w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była decyzją z dnia 25 sierpnia 2014 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w K oraz poprzedzający ją rozkaz personalny z dnia [...] 2014 r. Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w sprawie odmowy zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu. Zgodnie z treścią art. 15 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.), dalej zwana ustawą, żołnierz służby kontraktowej najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu, na jaki został zawarty kontrakt, może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu lub powołanie do służby stałej. Z inicjatywą zawarcia kolejnego kontraktu albo powołania do służby stałej może wystąpić również dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz służby kontraktowej pełni kontraktową służbę wojskową. Warunkiem zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem jest posiadanie przez niego ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej. Stosownie natomiast do przepisu § 15 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 45, poz. 265), dalej zwane rozporządzeniem, w przypadku wniesienia przez żołnierza służby kontraktowej wniosku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, dowódca jednostki wojskowej opiniuje go i przesyła organowi właściwemu do wyznaczenia na stanowisko służbowe lub organowi właściwemu do powołania do służby stałej, jeżeli sam nie jest tym organem. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniesionego przez żołnierza służby kontraktowej wniosku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, właściwy organ zawiera z tym żołnierzem kolejny kontrakt na pełnienie zawodowej służby wojskowej lub wydaje rozkaz personalny o powołaniu żołnierza do służby stałej. Odmowa zawarcia kolejnego kontraktu lub powołania żołnierza do służby stałej następuje w formie rozkazu personalnego. Powołany powyżej § 15 rozporządzenia nie ustanawia żadnych przesłanek, którymi powinien kierować się dowódca jednostki wojskowej przy rozstrzyganiu, czy udzielać zgody na zawarcie kontraktu, czy też jej odmówić. W orzecznictwie sądowym jednoznacznie przyjmuje się, że decyzja w przedmiocie zawarcia kolejnego kontraktu albo odmowy jego zawarcia ma charakter uznaniowy. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2003 r., II SA 2486/01, LEX nr 149543). Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza więc, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Oceniając charakter prawny decyzji uznaniowej należy mieć na względzie, że zakres uznania jest wyznaczony prawem i celem, dla jakiego dane przepisy lub instytucje zostały ustanowione. W orzecznictwie podkreśla się również, że żaden przepis materialnego prawa administracyjnego w trybie administracyjnym nie przyznaje skarżącemu prawa (roszczenia) o zawarcie kolejnego kontraktu zawodowej służby wojskowej, stąd złożenie wniosku przez skarżącego w tym przedmiocie, nie jest dla organu wiążące (por. wyroki NSA z 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1348/05 i 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1655/11, publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadrzędną potrzebą Sił Zbrojnych jest to, by żołnierze zawodowi w trakcie trwania kontraktu byli w pełni dyspozycyjni i sprawni oraz wykonywali powierzone im zadania rzetelnie i profesjonalnie. Tak dalece idący prymat interesu publicznego nad interesem jednostki w tej dziedzinie jest w pełni usprawiedliwiony i zrozumiały. Dlatego też przepisy prawa nie tworzą w tym zakresie żadnych roszczeń ani gwarancji kolejnego zatrudnienia. Warunkiem koniecznym w procesie wydawania decyzji w przedmiotowej sprawie jest zapoznanie się organu podejmującego decyzję z opinią dowódcy jednostki wojskowej. Taki wymóg wynika wprost z przepisu § 15 ust. 1 powołanego rozporządzenia (por. WSA w Łodzi w wyroku z dnia 7.11.2013 r., III SA/Łd 661/13, publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, iż ustawą z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013r. poz. 1355) zmieniony został art. 15 ustawy, poprzez dodanie ust. 3, zgodnie z którym warunkiem zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem jest posiadanie przez niego ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej. Zatem obecnie uznaniowość decyzji w przedmiocie zawarcia kolejnego kontraktu została znacznie ograniczona poprzez konieczność uzyskania przez żołnierza oceny dobrej z ostatniej opinii służbowej. A contrario, nieuzyskanie przez żołnierza co najmniej opinii dobrej w ostatniej opinii służbowej uniemożliwia zawarcie z nim kolejnego kontraktu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący ostatniej opinii służbowej uzyskał ocenę dostateczną, zatem Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] wydając rozkaz personalny z dnia [...] 2014 r., prawidłowo odmówił zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się do zarzutów skarżącego podniesionych w skardze, w szczególności naruszenia art. 26 ust. 2 ustawy, wskazać należy, że zgodnie z powołanym przepisem żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu służbowemu, które przeprowadza się w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października. Jednak zwrócić należy uwagę na powoływany już § 15 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej, w myśl którego, w przypadku wniesienia przez żołnierza służby kontraktowej wniosku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, dowódca jednostki wojskowej ma obowiązek go zaopiniować. Zdaniem Sądu fakt, że skarżący zwrócił się do dowódcy o zawarcie z nim kolejnego kontraktu stanowiło podstawę do wydania przedmiotowej opinii służbowej. Od tej opinii skarżący, zgodnie z art. 26 ust. 11 ustawy wniósł odwołanie, które jednak nie zostało uwzględnione przez dowódcę drużyny. Dlatego też zgodnie z art. 26 ust. 13 ustawy opinia służbowa, stała się ostateczna. Zdaniem Sądu zarzuty, dotyczące przedmiotowej opinii nie mogą odnieść skutku w niniejszym postępowaniu. Sąd administracyjny, rozpatrując skargę na decyzję w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych. Jego kompetencje nie obejmują też badania zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową (art. 5 pkt 2 p.p.s.a. i art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Zatem zarówno przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak i rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2732/12, publikowany - http//orzeczenia.nsa.gov.pl ). Organom nie można zatem zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego i tym samym naruszenia prawa. Wydany rozkaz spełnia przy tym wymogi decyzji administracyjnej wynikające z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Postępowanie było prowadzone we właściwym trybie i przez właściwe organy. Sąd nie stwierdził też innych uchybień skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonego rozkazu z obrotu prawnego (art. 145, art. 146 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.) Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami oddalił skargę jako niezasadną.